Η φετινή ένατη διοργάνωση σύγχρονης τέχνης έχει τίτλο ««Όλα πρέπει να αλλάξουν. Ριζοσπαστική Νοημοσύνη. Σαλονίκη 9». Πραγματοποιείται στα Περίπτερα 2 & 3 της ΔΕΘ και στο MOMUS – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Διαρκεί μέχρι τις 5 Ιουλίου
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Όλα πρέπει να αλλάξουν. Ριζοσπαστική Νοημοσύνη. Σαλονίκη 9. ΡΝΣ9». Αυτός είναι ο τίτλος και η πρόσκληση σκέψης και δράσης της εντυπωσιακής και άκρως επίκαιρης 9ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, που φιλοξενείται αυτή την περίοδο στα Περίπτερα 2 & 3 της ΔΕΘ και στο MOMUS – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
Παρουσιάζει έργα περισσοτέρων από 60 Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών που προσεγγίζουν την κεντρική θεματική, μέσα από διαφορετικές καλλιτεχνικές πρακτικές, με το βίντεο και την κινούμενη εικόνα να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Περιλαμβάνει πέρα από την κύρια έκθεση, performances, συζητήσεις, μουσικές εκδηλώσεις και παράλληλες δράσεις σε διάφορα σημεία της πόλης.
Η φετινή διοργάνωση δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από τις αντίστοιχες μεγάλες ευρωπαϊκές Μπιενάλε. Το αποτέλεσμα είναι πραγματικά εξαιρετικό, καθώς φέρνει δίπλα-δίπλα μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας τέχνης, με νέες καλλιτεχνικές δυνάμεις από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανατρέχει σε αρχεία και συλλογές για να παντρέψει πρωτοπορίες και δημιουργούς του παρελθόντος και τα αιτήματά τους, με σύγχρονους καλλιτέχνες που διατυπώνουν αντίστοιχα ζητήματα. Σχεδόν το 90% των έργων που παρουσιάζονται είναι καινούργια, ενώ δεν λείπουν και οι αναθέσεις.
Τι είδαμε τις ημέρες που βρεθήκαμε στην έκθεση; Έναν πλούτο μέσων, μια ευρηματική ανάγνωση-ανάδειξη θεωριών και ιδεών, έναν πρωτότυπο συνδυασμό έργων και καλλιτεχνών. Και πάνω από όλα μια ευφυή επιλογή χώρου διεξαγωγής, καθώς τα δύο περίπτερα της HELEXPO έδωσαν πραγματικό «χαρακτήρα» Μπιενάλε στη διοργάνωση.
Στο πρώτο τριήμερο των δημόσιων εγκαινίων, η Μπιενάλε μας προσκάλεσε να είμαστε «απείθαρχοι» και να ανακαλύψουμε διαφορετικές πλευρές της τέχνης, του ποδοσφαίρου και της ζωής. Και όντως έτσι έγινε, καθώς για πρώτη φορά ενεργοποιήθηκαν απροσδόκητοι χώροι της πόλης και της ευρύτερης περιοχής και έγιναν ωραίες δράσεις.
Ανάμεσα σ’ αυτές που παρακολουθήσαμε, ήταν η συγκινητική performance του Δημήτρη Αμελαδιώτη «τ_ο α(λ)λόφυτο»,_ το Σάββατο 23 Μαΐου στη λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου. Ήταν ένα ανδρικό μοιρολόι σε ένα no man’s land, που συνοδεύτηκε από ξεναγήσεις φορέων της περιοχής στο σπάνιο οικοσύστημα της περιοχής και στις μυδοκαλλιέργειες. Η επίσκεψη ήταν μέρος του προγράμματος «wayward waters» (απείθαρχα νερά).
Ένας από τους βασικούς στόχους της διοργάνωσης, όπως είχε εκφραστεί στο αρχικό σκεπτικό της, είναι να δοθεί χώρος και να αναδειχθεί το κοινωνικό αλλιώς, καθώς και νέες εκδοχές αλληλεγγύης. Στο πλαίσιο αυτό, παρακολουθήσαμε ένα απολαυστικό παιχνίδι τριμερούς ποδοσφαίρου (three sided football), με τρεις ομάδες και τρία τέρματα. Ο τίτλος του πρότζεκτ ήταν «Playing Otherwise (Παίζοντας αλλιώς).
Διοργανώθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα μεταξύ αυτοοργανωμένων γυναικείων ομάδων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης (FC Abalos, Becazzes FC, Faltsa FC, Muhabeti FC) στο Γήπεδο της Καρδίας, στη Θέρμη, την Κυριακή 24 Μαΐου, αναδεικνύοντας τη σημασία της συνάντησης, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης. Η δράση έγινε σε συνεργασία με το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ - Γραφείο Θεσσαλονίκης και την πλατφόρμα Another Football.
To πρόγραμμα των εγκαινίων περιλάμβανε επίσης την performance «Απ’ το Βαρδάρι στην Ομόνοια» των VASKOS, στην οποία κεντρικό ρόλο είχε η ομοφυλοφιλική ποίηση των μεγάλων Θεσσαλονικιών ποιητών, τη συναυλία των καταιγιστικών Rap Riot, τη διάλεξη-επιτέλεση «Πάρτε τα νερά προσωπικά» από τους Χρήστο Βρεττό και VASKOS, καθώς και ομιλίες, ξεναγήσεις και προβολές (Moving in Riot).
Η ΝΑΝΤΙΑ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΣ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ 9Η ΜΠΙΕΝΑΛΕ
Στο πλαίσιο των εγκαινίων, μιλήσαμε με την ανεξάρτητη επιμελήτρια της 9ης Μπιενάλε, Νάντια Αργυροπούλου για τη φιλοσοφία και το στίγμα της φετινής διοργάνωσης:
Γιατί επιλέξατε αυτόν τον τίτλο για τη φετινή διοργάνωση; Πώς προσεγγίζετε την έννοια της αλλαγής και ποιος είναι ο ρόλος της ριζοσπαστικής νοημοσύνης σε όλο αυτό;
Ο τίτλος γίνεται μια αφορμή για να αμφισβητηθούν πράγματα, τα οποία ακούγονται όλο και περισσότερο ή να διεκδικηθούν κιόλας. Αυτή η ιδέα της αλλαγής έχει χρησιμοποιηθεί από ουτοπίες, πρόσφατα από φασίστες ή κυβερνήσεις και τεχνοφεουδάρχες. Είναι δηλαδή μια εξαντλημένη ιδέα, η οποία ξαναγίνεται σλόγκαν. Κάποιες φορές έχει πολύ σημαντικό περιεχόμενο, γιατί σημαίνει κοινωνικές διεκδικήσεις και άλλες φορές είναι απλώς άδεια από περιεχόμενο. Οπότε, όταν η γλώσσα δημοσίως λειτουργεί με αυτόν τον αμφίσημο τρόπο, η τέχνη έχει μια ευκαιρία να βρει μια είσοδο για να δώσει πέρα από ερωτήσεις που κάνει πάντα και μερικές απαντήσεις.
Η έννοια της και η χρήση της ορολογίας Ριζοσπαστική Νοημοσύνη γίνεται για να αμφισβητήσουμε κάπως ειρωνικά τη μανία με την τεχνητή νοημοσύνη, κάτι το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί εξαντλητικά πια. Ο τρόπος που εξαντλείται μέσα από τα social media, μέσα από το δέος, τον θαυμασμό, τον τρόμο που έχουμε απέναντι σε αυτό, δεν είναι σωστός και δίκαιος για την πραγματική συζήτηση.
Οπότε, αλλάζοντας τους όρους αυτής της ορολογίας, μιλώντας για ριζοσπαστική νοημοσύνη, μιλάμε στην πραγματικότητα για μια νοημοσύνη που μπορεί να έχει και την τεχνολογία μέσα της. Είναι όμως αυτή η οποία επικαλείται και υπερασπίζεται την ισότητα, την ελευθερία, τα δικαιώματα των περιθωριοποιημένων. Είναι μιας μορφής αλληλεγγύη που είναι εξαιρετικά σημαντική σήμερα.
Ποιος είναι ο στόχος αυτής της Μπιενάλε; Δηλαδή, τι είναι αυτό που θέλετε να μείνει ως ένα πλαίσιο σκέψης, μια παρακαταθήκη, κάποια πράγματα που να μας απασχολήσουν;
Το τι αφήνει η κάθε Μπιενάλε εξαρτάται από πάρα πολλά πράγματα. Καταρχάς από τις προηγούμενες διοργανώσεις, γιατί έρχεται σε συνέχεια συζητήσεων που έχουν γίνει στο παρελθόν. Τι προσθέτει λοιπόν στις προηγούμενες συζητήσεις; Πώς διαφοροποιείται από εκείνες; Νομίζω ότι αυτή η σχέση ανάμεσα στα πράγματα έχει μεγαλύτερη σημασία από την αυτονομία τους.
Αυτό που θα ήθελα να κάνει η Μπιενάλε 9, είναι να προτείνει μια μεγαλύτερη σύνδεση της ζωής με την τέχνη. Η τέχνη βρίσκεται σε ένα σημείο πολυκρίσεων, όπου πρέπει να μιλήσει πιο δυνατά, πιο διεκδικητικά και να δώσει έδαφος για άλλες φωνές που μπορεί να βρίσκονται στον ακτιβισμό, στα κοινωνικά κινήματα, ώστε ο κόσμος να αλλάξει όχι για τους λίγους αλλά για τους πολλούς.
Οπότε αυτή η Μπιενάλε προσπάθησε και θα προσπαθήσει να συνδεθεί με τη ζωή. Μπορεί αυτό να είναι το να ξαναδούμε τον υδροβιότοπο, να ξαναδούμε το ποδόσφαιρο και τη βία του, να ανοίξουμε τις κλειστές αποθήκες της ΔΕΘ, όπου να γίνουν κατά παράβαση όλων, εκθεσιακοί χώροι. Όλο αυτό είναι μια εμπλοκή με τα αιτήματα της ζωής. Δεν τοποθετούμε απλώς ωραία έργα. Και τελικά θα ήταν σημαντικό να ανησυχήσει τον κόσμο.
Η ανησυχία είναι μια πολύ ωραία λέξη. Δεν είναι απαραίτητα κακή. Το να σε ανησυχεί κάτι, σημαίνει ότι σε μετατοπίζει. Μπορεί να μην σου αρέσει καθόλου, όμως αν είναι ειλικρινές και έχει τον κόπο όλων όσοι το έκαναν, τότε σε μετατοπίζει με ένα τρόπο που σου ανοίγει τη σκέψη σου σε πράγματα διαφορετικά από αυτά που πίστεψες.
Ποια είναι τα θέματα για τα οποία θα θέλατε να «ανησυχήσουν» οι θεατές; Ποια είναι τα ζητήματα που θα θέλατε να αναδείξει αυτή η Μπιενάλε, αυτή η αυτόνομη ζώνη καλλιτεχνικής έκφρασης;
Η ανησυχία μπορεί να είναι ένα συναίσθημα που σε διαπερνά και σε κάνει να μην επαναπαύεσαι. Δεν είναι απαραίτητα προσανατολισμένη προς ένα πράγμα. Είναι η ευφρόσυνη μαχητικότητα. Είναι αυτό που σε κάνει να αμφισβητείς τα ίδια σου τα πιστεύω και τον εαυτό σου. Αυτό είναι η ανησυχία. Είναι περιέργεια και φροντίδα μαζί για όσα είναι και για όσα θα μπορούσαν να είναι. Οπότε μπορεί να ανησυχούμε για τον πλανήτη. Μπορεί να ανησυχούμε για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μπορεί να ανησυχούμε για την ελευθερία της έκφρασης. Σημασία έχει όλοι αυτοί οι αγώνες να έρχονται μαζί, γιατί δυστυχώς είναι κατακερματισμένοι.
Έχει επίσης μεγάλη σημασία να μπορούμε να δημιουργούμε μικρές φωνές, προσωρινές, αυτόνομες ζώνες. Πώς θα μπορούσαμε όμως αυτές να μαζευτούν μαζί και αυτές να γίνουν τα ιδρύματα του μέλλοντος; Μπορεί να αλλάξει κάτι στον τρόπο που σκέφτεται το μουσείο που υλοποιεί την Μπιενάλε; Μπορεί να το κάνει το ίδιο διαφορετικό στις πρακτικές του; Αυτό θα είναι μια νίκη, τουλάχιστον στο μικρό χώρο της τέχνης.
Τι μπορούν να κάνουν οι καλλιτέχνες ώστε να δημιουργήσουν μια συγκέντρωση δυνάμεων και να αλλάξουν κάτι σε σχέση με οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας αυτή την εποχή, όπου τα πάντα είναι κατακερματισμένα και ο καθένας δουλεύει από το δικό του μετερίζι, χωρίς να ενδιαφέρεται ούτε για το τι κάνει ο συνάδελφός του, αλλά ούτε και για το τι συμβαίνει στον υπόλοιπο πλανήτη;
Οι καλλιτέχνες δεν είναι κάτι εξωτικά πλάσματα, τα οποία ζουν κάπου σε ένα γυάλινο πύργο και φτιάχνουν και μας δείχνουν κάποια έργα. Μπορεί να διαλέγουν να μη λειτουργούν συλλογικά με την έννοια της συμμετοχής σε μεγαλύτερες ομάδες, αλλά η αλληλεγγύη και η συλλογικότητα είναι ένα πράγμα βιωμένο. Οπότε, για να το πω με τους όρους που γίνεται συζήτηση σήμερα, η τέχνη που έχει σημασία, είναι πάντα πολιτική. Δεν είναι στρατευμένη. Δεν είναι υπαγορευμένη.
Αλλά εφόσον ο καλλιτέχνης αισθάνεται ότι είναι μέρος της συζήτησης του κόσμου με τον κόσμο ή με τους πολλούς κόσμους, οργανικά και βιωμένα, αυτό αποτελεί στοιχείο της δουλειάς του, οποιαδήποτε κι αν είναι και οποιοδήποτε μέσο και αν έχει. Βέβαια εδώ τίθεται η ερώτηση: «Και πώς το καταλαβαίνουμε;» Εκεί χρειάζεται ένα ενεργό κοινό. Το κοινό το οποίο δεσμεύεται πάνω σε αυτό που βλέπει. Το ψάχνει, ψάχνει παραπέρα από το τι βλέπει, περνώντας μια έκθεση. Διαβάζει γι’ αυτό, μελετά το ποιος το έχει κάνει καΙ τι έχει αναζητήσει, κάνοντας ένα έργο τέχνης. Οπότε η τέχνη δεν είναι μια μονόδρομη διαδικασία. Είναι μια διαδικασία που συμπληρώνεται και απαιτεί τον θεατή της. Αυτός τελειώνει ένα έργο τέχνης.
«Flipper Zone»
Ανάμεσα στις ξεχωριστές ενότητες της φετινής 9ης Μπιενάλε είναι το «Flipper Zone», που παρουσιάζεται στον πρώτο όροφο του MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Εδώ εξετάζεται από πού προήλθε η ιδέα της αλλαγής του κόσμου τον 20ο αιώνα.
Πρωταγωνιστές της ενότητας είναι ο Γκυ Ντεμπόρ και η Καταστασιακή Διεθνής, η καλλιτεχνική πρωτοπορία που άσκησε κριτική στην κοινωνία του θεάματος. Πέρα από πρωτότυπες εκδόσεις, αρχειακό υλικό και ανατυπώσεις, η ενότητα περιλαμβάνει και σύγχρονα έργα που έχουν δημιουργήσει Έλληνες και ξένοι καλλιτέχνες και ομάδες (Νίκος Αρβανίτης, Μαρίνα Γιώτη (διάλεξη-περφόρμανς), Echelle Inconnue, Experimental Jetset, Forensic Architecture, Μαρία Παπανικολάου, Εύα Στεφανή, Hito Steyerl).
Η ιστορικός τέχνης Βανέσσα Θεοδωροπούλου είναι συνεπιμελήτρια του «Flipper Zone». Μας ξενάγησε στο συγκεκριμένο τμήμα:
«Η ιδέα για αυτή την ενότητα ήταν να δούμε από πού προέρχεται όλη αυτή η σκέψη να αλλάξουμε τον κόσμο. Εδώ λοιπόν στον πρώτο όροφο, υπάρχει ο υπερρεαλισμός, ο κονστρουκτιβισμός και η Καταστασιακή Διεθνής, στην οποία εστιάζουμε στο Flipper Zone. Αυτή ήταν λοιπόν μια πρωτοπορία που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και διήρκεσε μέχρι τις αρχές του ’70, μεταξύ Ιταλίας, Γαλλίας και γενικά των χωρών της Ευρώπης.
Τα μέλη της ξεκίνησαν την ιδέα ότι πρέπει να αλλάξουμε τον κόσμο. Αυτό πρέπει να γίνει μέσα από την ιδέα ότι η θεωρία και πρακτική δεν πρέπει να είναι διαχωρισμένες και ότι μόνο με την πρακτική της καθημερινής ζωής μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο. Οπότε εδώ έχουμε φέρει αρχεία, αναπαραγωγές εικόνων από ταινίες, από περιοδικά, από τρακτ. Η πρακτική τους ήταν πάρα πολύ συνδεδεμένη με μια πολιτική πρακτική, οπότε μιμούνταν και επανέφεραν όλες τις πολιτικές πρακτικές. Οπότε έχουμε πολλά στυλ προπαγάνδας και στυλ τρακτ έντυπα, περιοδικά, εικόνες, ταινίες και σύγχρονα έργα τέχνης.
Αυτά επανέρχονται στην ιστορία της Καταστασιακής Διεθνούς και της ιδέας ότι για να έρθουμε σε αντιπερισπασμό σε μια κοινωνία που είναι η κοινωνία του θεάματος, όπως την έλεγε ο Guy Debord, που ήταν από τους βασικούς ιδρυτές της Καταστασιακής Διεθνούς, πρέπει να έρθουμε σε μια διαφορετική σχέση με την πόλη. Δηλαδή έχουμε διάφορες ενότητες εδώ που αφορούν την πρακτική τους σε σχέση με το πώς κινούμαστε και πώς ζούμε στην πόλη, πώς χρησιμοποιούμε τον χρόνο μας, το χώρο, πώς καταλαμβάνουμε τον χώρο και τον χρόνο και τη σχέση μας με την κοινωνία της πληροφόρησης.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’50 είναι η αρχή της κοινωνίας της πληροφόρησης, της κυβερνητικής, της αποικιοκρατίας και όλων αυτών των δυνάμεων, που έρχονται να καταπιέσουν την ανθρώπινη ελευθερία στην καθημερινή ζωή. Οπότε είναι ένα κίνημα το οποίο προσπάθησε να σκεφτεί πώς θα μπορούσε να υπάρξει μια κοινωνία που να μην είναι κοινωνία της διαμεσολάβησης και του θεάματος. Αυτό σημαίνει ότι ζούμε μια ζωή μέσα από την εικόνα και μέσα από την αναπαράσταση, τότε του κινηματογράφου και της τηλεόρασης και σήμερα των κοινωνικών δικτύων και της σχέσης μας με την εικόνα, την αναπαράσταση και τη διαφήμιση.
Οπότε ο χώρος αυτός λέγεται Flipper Zone, γιατί παίρνουμε σαν σημείο αναφοράς το γνωστό φλιπεράκι. Γι’ αυτούς ήταν μια αλληγορία του πώς κινούμαστε στο χώρο: σαν τις μπάλες του μπιλιάρδου που μας πετούν από εδώ και από εκεί διάφορες μεταφυσικές, πολιτικοοικονομικές, κοινωνικές δυνάμεις. Προσπαθούμε να είμαστε ελεύθεροι και να κινούμαστε σαν υποκείμενα μέσα σ’ ένα λαβύρινθο, που είναι ο λαβύρινθος της πόλης.
Προσπαθούμε να σπάσουμε αυτή τη σχέση με το χώρο που μπορεί να μας καταπιέζει και να μας ορίζει και να δημιουργούμε δίκτυα, δικές μας διαδρομές, δικές μας καταστάσεις. Οπότε η ιδέα της δημιουργίας καταστάσεων βασίζεται στο ότι πρέπει να σταματήσουμε να οριζόμαστε από άλλες δυνάμεις. Οπότε το φλίπερ είναι το παιχνίδι που έρχεται σαν αλληγορία και μεταφορά αυτής της σχέσης με το παιχνίδι, με τη διασκέδαση, με την ανατροπή και με τη δυνατότητα να σπάσουμε τα όρια, τα φράγματα, τα πλαίσια, οτιδήποτε μας ορίζει και μας ετεροκαθορίζει».
ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΩΝ DANIELLE BRATHWAITE - SHIRLEY ΚΑΙ LEWIS WALKER
Η Danielle Brathwaite – Shirleyέρχεται από το Λονδίνο, όπου σπούδασε στην Σχολή Καλών Τεχνών Slade. Η κύρια ασχολία της είναι η δημιουργία διαδραστικών video games. Στην Μπιενάλε παρουσιάζει για πρώτη φορά κάτι διαφορετικό: τη μικρού μήκους ταινία live action με τίτλο «Παρακολούθηση Έλεγχος Λογοκρισία», που συνδυάζει πραγματικότητα και CGI, καθώς και τη σειρά σχεδίων «Δεν θα με ελέγχεις». Και τα δύο έχουν να κάνουν με τις δομές και τις σχέσεις εξουσίας σε εποχές που ανεβαίνει ο φασισμός. Η καλλιτέχνις εστιάζει στο πώς αντιμετωπίζουν οι φασίστες το κοινωνικά και σεξουαλικά διαφορετικό και τι αλλάζει στον κόσμο γύρω μας:
«Ήθελα να επικεντρωθώ στον queer έρωτα, σε έναν έρωτα που είναι queer, που ίσως να μην καταλαβαίνετε, αλλά που ανάμεσα σε δύο ανθρώπους είναι πολύ αγνός, συναινετικός και τρυφερός. Αλλά ήθελα επίσης να μιλήσω για αυτό το φαινόμενο που αναδύεται στο παρασκήνιο, αυτόν τον αυξανόμενο φόβο που νιώθουμε, μια γενική αβεβαιότητα για το τι μπορεί να έρθει και τους πιθανούς κινδύνους που αυτό μπορεί να προκαλέσει σε ορισμένους ανθρώπους.
Δεν θα έλεγα απαραίτητα ότι ζούμε σε ζοφερές εποχές. Θα έλεγα απλώς ότι συμβαίνει μια αλλαγή και μια επανάσταση όσον αφορά την πολιτική, όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο εκλέγονται οι άνθρωποι. Ο λαϊκισμός είναι πολύ δημοφιλής αυτή την στιγμή. Οι άνθρωποι ενδιαφέρονται πολύ λιγότερο για τα γεγονότα και περισσότερο για την ακολουθία μιας ιδεολογίας. Και έτσι, για μένα, φαίνεται ότι είναι μια επικίνδυνη εποχή για τη λήψη αποφάσεων, ειδικά όταν δεν έχουμε καθόλου σαφή εικόνα για το τι συμβαίνει.
Έτσι, προσπάθησα απλά να το δείξω αυτό στο έργο μου και να αφήσω τον κόσμο να το σκεφτεί. Δεν είμαι εδώ για να εκπαιδεύσω κανέναν ή να δώσω έναν συγκεκριμένο τρόπο σκέψης. Νομίζω ότι έτσι φτάσαμε σε αυτό το χάος. Είμαι εδώ για να πω ότι πρέπει να σκεφτείτε αυτά τα πράγματα και να σκεφτείτε ευρύτερα και να μην φοβάστε να εκφράσετε τη γνώμη σας δυνατά, ακόμα κι αν δεν είναι όμορφη, ευγενική ή καλοδιατυπωμένη. Πρέπει να εκφραστεί με κάθε δυνατό τρόπο πριν χάσετε τη φωνή σας. Οπότε χρησιμοποιήστε τη φωνή σας τώρα αντί όταν δεν θα μπορείτε».
O Lewis Walker γεννήθηκε στο Λονδίνο. Στο παρελθόν, ήταν Παγκόσμιος Πρωταθλητής ακροβατικής γυμναστικής και μέλος της εθνικής ομάδας της Βρετανίας για επτά χρόνια. Πέρα από την γυμναστική, ασχολείται τα τελευταία χρόνια με το σύγχρονο χορό. Πέρσι παρουσίασε το έργο «Bornsick», μετά από ανάθεση της Serpentine Gallery και του Φεστιβάλ Τεχνών του Εδιμβούργου.
Στην παράσταση, το σώμα του performer συναρμολογείται μέσα από μια σειρά διδαγμένων κινήσεων, επιβαλλόμενων συμπεριφορών και τεχνητών στρωμάτων, εκπλήσσοντας μέχρι πού μπορεί να φτάσει. Η ταυτότητά του γίνεται μια πράξη μεταμόρφωσης, μια συνεχής διαπραγμάτευση ανάμεσα στο συμβιβασμό και την ελευθερία.
Στην Μπιενάλε παρουσίασε μια διασκευασμένη εκδοχή της παράστασης, στην οποία εστίασε στην αρχιτεκτονική της, στις κινήσεις και στη σωματική αντοχή, αλλά και το πώς όλο αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια σύνδεση με τους θεατές:
«Η παράσταση αυτή καθαυτή αφορά το queer σώμα και τη μεταβαλλόμενη μορφή του queer σώματος σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Και νομίζω ότι σε όλο το έργο, αυτό είναι που προσπαθώ να δείξω, αυτή την αίσθηση της μεταμόρφωσης. Η μεταμόρφωση δεν είναι όμως γραμμική. Μέσα στην παράσταση, είναι μια πολύ γραμμική κατάσταση, αλλά μέσα στην ταινία, πηγαίνει μπρος-πίσω για να δείξει πώς η μετάβαση δεν είναι ποτέ με ένα ρυθμό ή σε γραμμική κατάσταση. Και νομίζω ότι χρησιμοποιώντας την ταινία, μπορείς να βρεις τις λεπτομέρειες του σώματος, τη χρήση των υλικών, και ένα είδος αναμίξεως κατά κάποιο τρόπο.
Συνεργάστηκα με έναν υπνοθεραπευτή, ο οποίος με υπνωτίζει καθ' όλη τη διάρκεια του έργου και χρησιμοποιεί αλλοιωμένες καταστάσεις συνείδησης για να δημιουργήσει καταστάσεις στις οποίες μπορώ να ερμηνεύσω. Χρησιμοποιώντας τον ήχο, καταφέραμε να το τονίσουμε αυτό με έναν πιο συνειδητό ή υπερβολικό τρόπο στην ταινία. Ήταν λίγο πιο ανατρεπτικό ή ακόμα και λιγότερο σαφές στην παράσταση. Οπότε ήταν ωραίο να μπορέσω να το τονίσω πραγματικά στο έργο»
Η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, που διοργανώνει ο Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης MOMUS διαρκεί μέχρι τις 5 Ιουλίου.
Τ@ καλλιτεχν@ που συμμετέχουν:
Basma al-Sharif, Μίνως Αργυράκης (†1998), Νάνος Βαλαωρίτης (†2019), Μαρίνα Βελησιώτη, Meriem Bennani, Danielle Brathwaite-Shirley, The Callas (Λάκης & Άρης Ιωνάς), Disobedience Archive, Errands Group, Forensic Architecture, Pierre Huyghe, Arthur Jafa, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Μαρία Καραβέλα (†2012), Χρήστος Καρακόλης, Κατερίνα Κομιανού, Δημήτρης Κορρές, Πάνος Κουτρουμπούσης (†2019), Μαρία Κριαρά, Στέφανος Λεβίδης, Ligia Lewis, Le Nemesiache, Σοφία Ντώνα, Εύα Παπαμαργαρίτη, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (†1993), Agnieszka Polska, Oliver Ressler, Ben Rivers, Jakob Steensen, Κώστας Σφήκας (†2009), Αντιγόνη Τσαγκαροπούλου, Ελένη Τωμαδάκη, Στέλιος Φαϊτάκης (†2023), Αλέξης Φιδετζής, Μάτση Χατζηλαζάρου (†1987) με τον Ανδρέα Εμπειρίκο (†1975), Λεωνίδας Χρηστάκης (†2009), VASKOS (Βασίλης Νούλας, Κώστας Τζημούλης), Lewis Walker, Phillip Warnell & Juri Akiyama, Marie Wilson (†2017), Anna Zemánková (†1986), και ένας ανώνυμος καλλιτέχνης [έργο: Ανών., Ζάκυνθος (;), 18ος αι., Τριπρόσωπος Ιησούς, Συλλογή Λοβέρδου (L 434/CL 429), Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, Αθήνα].
Στην κυρίως έκθεση περιλαμβάνονται ακόμη οι εξήςεγκαταστάσεις έργων:
Pan Daimonium. surrealism as a state of mind, με αρχεία και έργα των: Samuel Beckett, Victor Brauner, André Breton, Marcel Duchamp, Νίκου Εγγονόπουλου, Max Ernst, Νικόλαου Κάλας, Wifredo Lam, André Masson, Mario Prassinos, Jean Tinguely, κ.ά. Στην ίδια ενότητα παρουσιάζεται το άγνωστο εν πολλοίς art film Δαφνί (1951, σκηνοθ. Άγγελος Προκοπίου & George Hoyningen-Huene) και το Υπερρεαλιστικό happening του Δήμου Θέου (1983) για το κίνημα στην Ελλάδα.
Μουσείο της Φιλίας, με έργα από τη συλλογή του Jean-Marie Drot (1929-2015) που στεγάζεται στην Ίο.
Η Γη σε Αναβρασμό και οι μηχανές Αγκιτπρόπ, με έργα της Ρωσικής Πρωτοπορίας από τη συλλογή Γ. Κωστάκη του MOMUS-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης, Θεσσαλονίκη. Στην ίδια ενότητα παρουσιάζεται και το πρωτοπόρο animation Διαπλανητική Επανάσταση (1924) – η πρώτη ταινία που παράχθηκε από το στούντιο κινουμένων σχεδίων της Κρατικής Επιτροπής Τεχνικής Κινηματογραφίας (GosTechKino).
Flipper Zone. Παίζοντας ενάντια στο θέαμα, με πρωτότυπες εκδόσεις και ανατυπώσεις από την Καταστασιακή Διεθνή και τους Guy Debord, Jacqueline de Jong, Asger Jorn, Ivan Chtcheglov, και καλλιτεχνικά έργα σε διάφορα μέσα που έχουν δημιουργήσει οι: Νίκος Αρβανίτης, Μαρίνα Γιώτη (διάλεξη-περφόρμανς), Echelle Inconnue, Experimental Jetset, Forensic Architecture, Μαρία Παπανικολάου, Εύα Στεφανή, Hito Steyerl. Η ενότητα αυτή είναι σε συνεπιμέλεια της Νάντιας Αργυροπούλου με τη Βανέσσα Θεοδωροπούλου.
Φυγές, μια σειρά από επιμελημένους χώρους ανάγνωσης μέσα στην έκθεση όπου οι επισκέπτες μπορούν να διαβάσουν (ή να ακούσουν) κείμενα, κόμικς, ποιήματα, βιβλία, αρχεία, στίχους. Μεταξύ αυτών, ένας χώρος είναι αφιερωμένος στην ποιήτρια και συγγραφέα Κατερίνα Γώγου (1940-1993) και ένας άλλος στην καλλιτέχνιδα Μαρία-Ηλέκτρα Ζογλοπίτου (1970-1997). Επίσης, οι Φυγές που επιμελούνται η Προσωρινή Ακαδημία Τεχνών με τίτλο “ResigNation / A script on the dead” και η Basma al-Sharif
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ 9ΗΣ ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Επιμέλεια: Νάντια Αργυροπούλου
Οπτική Ταυτότητα: studio precarity
Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός: Y2K
Βοηθός Επιμελήτριας: Έβελυν Ζέμπου
Σχεδιασμός Φωτισμών: Edeko Lighting Studio
Σύμβουλος Οπτικοακουστικών: Μάκης Φάρος
Διόρθωση/Mετάφραση Kειμένων: Φωτεινή Πίπη Ομάδα
Παραγωγής MOMUS: Αγγελική Χαριστού, Ευτυχία Πετρίδου, Σίλια Φασιανού
INFO
Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης – HELEXPO, Περίπτερα 2 & 3, Εγνατίας 154
MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Εγνατίας 154, εγκαταστάσεις ΔΕΘ–HELEXPO,
Διάρκεια: Μέχρι 5 Ιουλίου
Ώρες Λειτουργίας
Τρίτη έως Παρασκευή 16:00–22:00 Σάββατο & Κυριακή 14:00–22:00 κλειστά τη Δευτέρα
