Μουσείο με έδρα το Λονδίνο δέχεται επικρίσεις για βιντεοεγκατάσταση που αποδίδει στον Ουίνστον Τσόρτσιλ ευθύνη για λιμό στην αποικιοκρατική Ινδία.
Η Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων (National Portrait Gallery, NPG) στο Λονδίνο αφαίρεσε μια βιντεοεγκατάσταση της Βρετανίδας καλλιτέχνιδας Χέλεν Κάμοκ, μετά την αντιπαράθεση που ξέσπασε για τον τρόπο με τον οποίο περιέγραφε τον ρόλο του Ουίνστον Τσόρτσιλ στον λιμό της Βεγγάλης το 1943.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Πινακοθήκη είχε αναθέσει το έργο, με τίτλο «Persistence», στο πλαίσιο ενός πρότζεκτ με τη συμμετοχή εννέα καλλιτεχνών, οι οποίοι προσέφεραν μια στοχαστική προσέγγιση του πορτρέτου. Η δουλειά της Κάμοκ παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο μουσείο του Λονδίνου τον Σεπτέμβριο του 2025 και επρόκειτο να παραμείνει στην έκθεση έως τον Αύγουστο του 2026.
Το μουσείο ανέφερε ότι το έργο «αμφισβητεί τη θέση της National Portrait Gallery ως θεσμού γνωστού κυρίως για την αποτύπωση και τον εορτασμό διάσημων προσώπων».
Στην ταινία διάρκειας 40 λεπτών, την οποία αφηγείται η ίδια, η Κάμοκ αναφέρεται στις στρατιωτικές εκστρατείες του Άγγλου πολιτικού Όλιβερ Κρόμγουελ στην Ιρλανδία τον 17ο αιώνα και τον συγκρίνει με τον Ουίνστον Τσόρτσιλ. Ο Κρόμγουελ, λέει, είχε «αφήσει τον κόσμο να πεθάνει από την πείνα, μαζικά, κάτι σαν τη συνειδητή λιμοκτονία του ινδικού πληθυσμού από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ».
Η συντηρητική εφημερίδα The Telegraph κατηγόρησε το σχόλιο – τη μοναδική αναφορά στον Τσόρτσιλ σε όλο το βίντεο – ως ανακριβές, σε άρθρο της 14ης Ιουνίου.
Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε όταν ο ιστορικός Άντριου Ρόμπερτς ζήτησε με ανοικτή επιστολή προς τη NPG την απομάκρυνση του έργου, επιστολή που υπέγραψαν 50 νυν και πρώην μέλη της Βουλής των Λόρδων, μεταξύ των οποίων και ο εγγονός του Τσόρτσιλ, Νίκολας Σόουμς.
Η επιστολή υποστήριζε ότι η περιγραφή του διάσημου Βρετανού πρωθυπουργού στο βίντεο αποτελούσε «ιδεολογικά υποκινούμενο ξέσπασμα».
«Ο ισχυρισμός ότι [ο λιμός] επιβλήθηκε σκόπιμα στους Βεγγαλέζους από τον Τσόρτσιλ είναι αισχρός και αποκρουστικός. Είναι επίσης ιστορικά παράλογος», προστίθεται.
Ο Ρόμπερτς, βιογράφος του Τσόρτσιλ, υποστήριξε ότι ο λιμός της Βεγγάλης του 1943 οφειλόταν κυρίως σε έναν τυφώνα και ότι η κυβέρνηση Τσόρτσιλ έλαβε μέτρα για την αποστολή σιτηρών μόλις ενημερώθηκε για την κατάσταση.
Ωστόσο, ο ρόλος του Τσόρτσιλ στην τραγωδία, η οποία κόστισε τη ζωή σε περίπου 3 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ινδία, παραμένει αντικείμενο διαφωνίας.
Το 1981, ο νομπελίστας οικονομολόγος Αμάρτια Σεν υποστήριξε ότι ο λιμός δεν προκλήθηκε από έλλειψη τροφίμων, αλλά από την εκτόξευση των τιμών που συνδέθηκε με τις πολεμικές δαπάνες της Βρετανίας και επιδεινώθηκε από τις ανισότητες και τις αποτυχίες πολιτικής.
Η National Portrait Gallery είχε αρχικά δηλώσει ότι το έργο της Κάμοκ αποτυπώνει «τις προσωπικές της σκέψεις για ιστορικά και σύγχρονα γεγονότα».
«Υποστηρίζουμε την ελευθερία καλλιτεχνικής έκφρασης, χωρίς να ταυτιζόμαστε απαραίτητα με τις απόψεις που εκφράζουν οι καλλιτέχνες των οποίων τα έργα παρουσιάζονται στην πινακοθήκη», προσέθετε.
Ωστόσο, η καλλιτέχνις, βραβευμένη με το Turner Prize, επέλεξε τελικά να αποσύρει τη βιντεοεγκατάστασή της. «Σεβόμαστε την απόφασή της», ανέφερε η πινακοθήκη. «Όπως αναγνωρίζουμε και τις απόψεις όσων προσβλήθηκαν από όσα ειπώθηκαν στην ταινία».
«Υπάρχει μια απίστευτη πίεση σε καλλιτέχνες και πολιτιστικούς φορείς να υποκύψουν σε εξωτερικές πιέσεις· να είναι, στην καλύτερη περίπτωση, άκακοι και, στη χειρότερη, σιωπηλοί», ανέφερε σε δήλωσή της η Κάμοκ.
«Δεν αποδέχομαι αυτή την πίεση. Το να θέτουμε ερωτήματα, να αμφισβητούμε και να διερευνούμε ιδέες και ιστορίες είναι ζωτικής σημασίας για μια υγιή κοινωνία και η τέχνη είναι αναπόσπαστο μέρος αυτού».