Στο έργο για εκκλησιαστικό όργανο του Τζον Κέιτζ στο Χάλμπερστατ: μια νέα νότα προστίθεται μετά από σχεδόν 25 χρόνια αργής εξέλιξης
Κάποιοι καλλιτέχνες λατρεύουν να αψηφούν την καθιερωμένη δίωρη διάρκεια των συναυλιών, με τον Bruce Springsteen και τους The Cure να φημίζονται για τα μακροσκελή τους setlists που δοκιμάζουν τις αντοχές - και της ουροδόχου κύστης - του κοινού.
Κανένας όμως δεν μπορεί να συγκριθεί με ένα εκκλησιαστικό όργανο στη Γερμανία, που ερμηνεύει ένα και μόνο έργο στην ουσιαστικά πιο αργή συναυλία του κόσμου - μια συναυλία που θα μας ξεπεράσει όλους σε διάρκεια ζωής.
Με τον εύγλωττο τίτλο «ORGAN²/ASLSP (As SLow aS Possible)», το έργο άρχισε να παίζεται στις 5 Σεπτεμβρίου 2001, στη μεσαιωνική εκκλησία St Burchardi στην πόλη Χάλμπερστατ της ανατολικής Γερμανίας, και δεν θα ολοκληρωθεί πριν από το έτος 2640.
Συντεθειμένο από τον Αμερικανό συνθέτη της πρωτοπορίας John Cage, που δεν δίσταζε να δοκιμάζει τα όρια, το έργο παίζεται τόσο αργά ώστε κάθε αλλαγή συγχορδίας στο John Cage Organ Project Halberstadt (πηγή στα Αγγλικά) γίνεται είδηση και προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες. Και σήμερα είναι μία από αυτές τις σπάνιες μέρες, όπου ακούγεται μια νέα νότα.
Η αλλαγή - από επτά νότες σε οκτώ, μόλις προστεθεί ένας αυλός A4 - αποτελεί τη 17η μεταβολή και σηματοδοτεί την ολοκλήρωση περίπου του 4% του εγχειρήματος των 639 ετών.
Η προηγούμενη αλλαγή συγχορδίας έγινε πριν από δύο χρόνια, στις 5 Φεβρουαρίου 2024.
Πώς λειτουργεί όμως; Με απλά λόγια, ένα σύστημα φυσητήρα με ηλεκτρική τροφοδοσία στέλνει αέρα στο όργανο, δημιουργώντας έναν συνεχή ήχο. Επειδή είναι αδύνατον για έναν μουσικό να κρατά πατημένα τα πλήκτρα για τόσο μεγάλο διάστημα, οι αλλαγές συγχορδιών - που γίνονται χειροκίνητα - είναι εφικτές με τη χρήση μικρών σακουλιών με άμμο, τα οποία κρατούν τον ήχο ζωντανό.
Αρχικά γραμμένο για πιάνο το 1985, ο Cage προσαρμόσε στη συνέχεια το έργο σε εκδοχή για εκκλησιαστικό όργανο, πριν πεθάνει το 1992. Δεν προσδιόρισε ποτέ πόσο θα έπρεπε να διαρκεί η εκτέλεσή του, αφήνοντας μόνο μία αινιγματική σημείωση: «ASLSP», δηλαδή «as slowly and softly as possible».
Οι διοργανωτές πήραν αυτή τη σημείωση πάρα πολύ σοβαρά και κυριολεκτικά. Παρ' όλα αυτά, πρόκειται για έναν ταιριαστό φόρο τιμής σε έναν συνθέτη που δεν φοβόταν να ανατρέψει την αντίληψή μας για το τι μπορεί να είναι η μουσική.
Σημειώστε την ημερομηνία: η επόμενη αλλαγή συγχορδίας έχει προγραμματιστεί για τις 5 Οκτωβρίου 2027, με την επανεμφάνιση του ήχου E4 - που είχε προστεθεί αρχικά στις 5 Σεπτεμβρίου 2020.
Αν ψάχνετε ιδέες για ένα δώρο που θα περνά από γενιά σε γενιά, κληρονομήσιμα «τελευταία εισιτήρια» για την εκδήλωση της 4ης Σεπτεμβρίου 2640 πωλούνται ήδη. Θα σας κοστίσουν 2.640 ευρώ. Από την άλλη, ο μελλοντικός αποδέκτης στην οικογένεια θα μπορεί να υπερηφανεύεται ότι θα είναι παρών στην τελευταία ημέρα (και νότα) της μεγαλύτερης σε διάρκεια σύνθεσης που έχει ακουστεί ποτέ στον κόσμο.