Τα Λουτρά του Τραϊανού στο Κόλλε Όππιο φιλοξενούν νέο μουσείο με το Μεγάλο Μωσαϊκό και την Ζωγραφισμένη Πόλη, με περιορισμένη πρόσβαση για προστασία
Από το Σαββατοκύριακο 12 και 13 Σεπτεμβρίου, στη Ρώμη θα είναι δυνατό να θαυμάσει κανείς το μεγαλύτερο τοιχογραφικό έργο και το μεγαλύτερο μωσαϊκό της ρωμαϊκής εποχής που έχουν βρεθεί ποτέ, μερικώς σωζόμενα, στην καρδιά των Θερμών του Τραϊανού, όπου θα εγκαινιαστεί το νέο μουσείο.
Την ανακοίνωση έκανε ο δήμαρχος της Ρώμης, Ρομπέρτο Γκουαλτιέρι, στο Κόλλε Όππιο, με την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης της μεγάλης εξέδρας και της υπόγειας στοάς όπου φυλάσσονται τα δύο έως τώρα άγνωστα έργα.
Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος PNRR – Caput Mundi.
Πρόκειται για το μεγάλο μωσαϊκό «της Μούσας και του Φιλοσόφου» και για την τοιχογραφία «Η Ζωγραφισμένη Πόλη», τις οποίες ο Γκουαλτιέρι παρουσίασε ως ένα ενιαίο σύνολο, μια στρωματογραφία που αφηγείται πάνω από έναν αιώνα αρχαιολογικής ιστορίας, από τη νερωνοφλαβιανή περίοδο έως εκείνη του Τραϊανού.
Η Ζωγραφισμένη Πόλη και το Μεγάλο Μωσαϊκό
Οι Θέρμες του Τραϊανού σχεδιάστηκαν από τον Απολλόδωρο της Δαμασκού κατόπιν εντολής του αυτοκράτορα Τραϊανού. Εγκαινιάστηκαν στις 22 Ιουνίου 109 μ.Χ., καταλάμβαναν περίπου 60 χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα και περιελάμβαναν λουτρικούς χώρους, στοές και χώρους για σωματικές, πολιτιστικές δραστηριότητες και αναψυχή. Η κατασκευή ενσωμάτωσε επίσης παλαιότερα κτίσματα, μεταξύ των οποίων τμήμα της Domus Aurea, που επιτρέπουν την ανάγνωση της σύνθετης αρχαιολογικής στρωματογραφίας.
Η «Ζωγραφισμένη Πόλη» είναι μια τοιχογραφία δέκα τετραγωνικών μέτρων, που ανήκει σε κτίριο προγενέστερο των Θερμών του Τραϊανού, του 1ου αιώνα μ.Χ., και απεικονίζει μια πόλη από ψηλά. Εντοπίστηκε το 1998 και είναι «ίσως η μεγαλύτερη σωζόμενη τοιχογραφική απεικόνιση πόλης, με τις insulae, με μια σειρά από στοιχεία εξαιρετικής ομορφιάς αλλά και μεγάλης ιστορικής και τεκμηριωτικής σημασίας», όπως εξήγησε ο δήμαρχος.
Στο επιβλητικό μωσαϊκό τοίχου «Της Μούσας και του Φιλοσόφου», που βρίσκεται σε μια ευρύχωρη αίθουσα με θέα σε νυμφαίο, απεικονίζεται με λεπτομέρεια ένα ρωμαϊκό λιμάνι, άγνωστο αν είναι πραγματικό ή φανταστικό, με ορισμένους μελετητές να υποθέτουν ότι μπορεί να πρόκειται για το λιμάνι του Κλαύδιου.
Ήδη εν μέρει ορατό, μετά την αποκατάσταση το τμήμα που έχει αποκαλυφθεί – το οποίο επιτρέπει να θαυμάσει κανείς «τον φιλόσοφο και άλλες μορφές εξαιρετικής καλλιτεχνικής ποιότητας», όπως εξήγησε ο Γκουαλτιέρι – φτάνει σε ύψος τα πέντε μέτρα. Ωστόσο, τα ευρήματα κάτω από τη διακόσμηση επέτρεψαν την ανασύσταση ενός χώρου αρχικά πολύ ψηλότερου, με τοίχους που πρέπει να έφταναν περίπου τα δώδεκα μέτρα.
Ο δήμαρχος πρόσθεσε ότι «αυτά είναι τα δύο κομβικά, πραγματικά μοναδικά έργα που θα μπορεί να βλέπει το κοινό και ταυτόχρονα γύρω τους θα συνεχιστούν οι ανασκαφές, καθώς η αρμόδια Εφορεία θα προχωρήσει το ερευνητικό έργο».
Ελεγχόμενες επισκέψεις για την προστασία της καλλιτεχνικής κληρονομιάς
Για να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος της παρουσίας επισκεπτών στη διατήρηση των έργων, οι πρώτες επισκέψεις θα οργανωθούν πιλοτικά για μικρές ομάδες μόνο τα Σαββατοκύριακα, με δωρεάν ξεναγήσεις κατόπιν κράτησης, από τις 12 και 13 Σεπτεμβρίου. Από τις 2 Οκτωβρίου ο χώρος θα είναι επισκέψιμος από Παρασκευή έως Κυριακή. Προβλέπονται έξι επισκέψεις την ημέρα, για έως 15 άτομα κάθε φορά.
Στο πλαίσιο της αποκατάστασης του συγκροτήματος δημιουργήθηκαν επίσης σημεία πανοραμικής θέασης και νέες πεζοπορικές διαδρομές, καθώς και ένα νέο σύστημα κερκίδων, σχεδιασμένο για τη φιλοξενία συναυλιών, συνεδρίων και εκδηλώσεων.