Τμήμα του παγετώνα του Μον Μπλαν έγινε από τα πρώτα δείγματα αλπικού πάγου που θα φυλαχθούν σε φυσικό καταψύκτη της Ανταρκτικής για μελλοντική μελέτη.
Πάγος από το εμβληματικό γαλλικό Μον Μπλαν και ένα τμήμα του ελβετικού παγετώνα Γκραν Κομπέν έγιναν τα πρώτα δείγματα που αποθηκεύονται σε ένα μοναδικό αρχείο στην Ανταρκτική, γνωστό ως Ice Memory Sanctuary.
Η τεχνητή αυτή παγοσπηλιά κοντά στη γαλλοϊταλική ερευνητική βάση Concordia, στο υψηλό οροπέδιο της Ανταρκτικής, εγκαινιάστηκε στις 14 Ιανουαρίου.
Οι δύο πρώτοι πυρήνες πάγου ταξίδεψαν σε δοχεία στους -20°C από την Ευρώπη μέχρι σχεδόν το νοτιότερο σημείο του πλανήτη και πλέον θα βρίσκονται στην παγοσπηλιά, εννέα μέτρα κάτω από την επιφάνεια, ως πολύτιμο αρχείο για μελέτη από τους επιστήμονες του μέλλοντος.
Δείγματα από παγετώνες, από τη Βολιβία έως το Τατζικιστάν, θα προστεθούν τα επόμενα χρόνια, καθώς οι επιστήμονες δίνουν αγώνα δρόμου για να διατηρήσουν αυτό το φυσικό αρχείο της κρυόσφαιρας του πλανήτη μας προτού λιώσουν.
Γιατί οι επιστήμονες φυλάσσουν δείγματα πάγου στην Ανταρκτική;
Ο λόγος που διατηρούν τα δείγματα είναι απλός, σύμφωνα με τον καθηγητή Κάρλο Μπαρμπάντε, αντιπρόεδρο του Ice Memory Foundation.
«Ο πάγος δεν λέει ψέματα», λέει στο Euronews. «Όλα τα δείγματα είναι διαφορετικά· οι πυρήνες πάγου από μη πολικές περιοχές μας αφηγούνται την ιστορία του τοπικού κλίματος από το οποίο προέρχονται.»
Η ομάδα του ελπίζει ότι οι ερευνητές στο μέλλον θα μπορούν να χρησιμοποιούν τεχνικές που ακόμη δεν έχουν εφευρεθεί για να μελετούν ίχνη που έχουν μείνει στον πάγο από γεγονότα της γύρω περιοχής, από σκόνη λόγω καύσεων έως DNA από είδη, από ηφαιστειακές εκρήξεις έως δοκιμές πυρηνικών βομβών.
Μικροσκοπικές φυσαλίδες αέρα στον πάγο δίνουν ενδείξεις για τα μοτίβα της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και τις μακροπρόθεσμες τάσεις του καιρού και του κλίματος.
Η ιστορία πολλών περιοχών της Γης, όπως και η ιστορία της επίδρασης της ανθρωπότητας σε αυτές, διατηρείται στους παγετώνες.
Όχι για πολύ, και αυτός είναι ο λόγος δημιουργίας του Ice Memory Sanctuary. Οι προβλέψεις για την κλιματική αλλαγή στις Άλπεις δείχνουν ότι οι παγετώνες κάτω από τα 4.000 μέτρα θα εξαφανιστούν πριν από το τέλος του αιώνα, και ακόμη και ο πάγος που θα επιβιώσει θα έχει αλλοιωθεί από το λιώσιμο, εξηγεί ο καθηγητής Μπαρμπάντε.
Η Σελέστε Σάουλο, γενική διευθύντρια του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, υπενθύμισε στο κοινό της τελετής εγκαινίων ότι οι παγετώνες μας ήδη εξαφανίζονται ραγδαία.
«Από το 1975, οι παγετώνες έχουν χάσει το ισοδύναμο ενός όγκου πάγου στο μέγεθος της Γερμανίας και πάχους 25 μέτρων», εξήγησε. «Πληροφορίες που χάνονται δεν ανακτώνται ποτέ».
Ένας αγώνας με τον χρόνο για να διατηρηθεί η μνήμη του πλανήτη μας
Η τελετή εγκαινίων ήταν μια γιορτή για τους επιστήμονες της Concordia, οι οποίοι δημιούργησαν τις σπηλιές στον πάγο χρησιμοποιώντας ένα γιγάντιο φουσκωτό μπαλόνι. Όμως υπήρχε και μια πικρογλυκιά νότα, καθώς το εγχείρημα αποτελεί παραδοχή ότι η κρυόσφαιρά μας απειλείται και ότι οι επιστήμονες δίνουν αγώνα με τον χρόνο για να διατηρήσουν τη μνήμη της.
Ο ιδρυτής του έργου, καθηγητής Ζερόμ Σαπελάζ από την EPFL στην Ελβετία, είπε στο Euronews ότι ένιωθε «περηφάνια, αλλά και απόγνωση, λόγω της αργής ανταπόκρισης στην τρέχουσα κλιματική πρόκληση παγκοσμίως».
Ο πρίγκιπας Αλβέρτος Β΄ του Μονακό παρέστη στην τελετή εγκαινίων ως επίτιμος πρόεδρος του Ice Memory Foundation και επανέλαβε το μήνυμα των παγετωνολόγων.
«Μας υπενθυμίζεται η ευθραυστότητα και η μονιμότητα του πλανήτη μας», είπε. «Οι παγετώνες πρέπει να αναγνωριστούν ως κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας. Η μνήμη του πλανήτη μας έχει σημασία. Η προστασία της είναι κοινό μας καθήκον και ευθύνη», κατέληξε.
Το μέλλον πράγματι επιφυλάσσει ορισμένους κινδύνους για το Ice Memory Sanctuary. Ως προς τη φυσική δομή των παγοσπηλιών, η ερευνητική ομάδα της Concordia είναι βέβαιη ότι οι δομές μπορούν να παραμείνουν σταθερές για δεκαετίες και, αν αρχίσει να μετατοπίζεται η παγωμένη καμάρα, μπορούν να δημιουργήσουν μια άλλη σπηλιά εκεί κοντά μέσα σε έξι εβδομάδες.
Το Καταφύγιο βρίσκεται σε περιοχή που προστατεύεται από τη Συνθήκη της Ανταρκτικής του 1959 και το Πρωτόκολλο της Μαδρίτης, ωστόσο εξακολουθεί να απαιτεί διαρκή διπλωματική και πολιτική στήριξη από τη Γαλλία και την Ιταλία, καθώς και δέσμευση για τη νομική του προστασία.
Αυτό το εγχείρημα, που αυτοχαρακτηρίζεται «μια προσπάθεια για την ανθρωπότητα», θα χρειαστεί τη συνεχή στήριξη των ανθρώπων για να εκπληρώσει την υπόσχεσή του.