Η Ευρώπη αλλάζει την ώρα την Κυριακή: Ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και μία ώρα διαταράσσει τον κιρκάδιο ρυθμό του οργανισμού
Την Κυριακή 29 Μαρτίου τα ρολόγια θα πάνε μία ώρα μπροστά. Οι περισσότεροι θα κοιμηθούν μία ώρα λιγότερο και τις επόμενες ημέρες οι απογευματινές ώρες θα αρχίσουν σταδιακά να μεγαλώνουν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η αλλαγή της ώρας γίνεται δύο φορές τον χρόνο και, παρότι έχουν γίνει πολλές προσπάθειες να καταργηθεί, κάθε χρόνο την άνοιξη η ώρα συνεχίζει να πηγαίνει μία ώρα μπροστά.
Η εποχική αλλαγή της ώρας θεσπίστηκε για εξοικονόμηση ενέργειας κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και επανήλθε σε πολλές χώρες τη δεκαετία του 1970.
Πλέον, όμως, οι ερευνητές προειδοποιούν για τις επιπτώσεις στην υγεία, ιδιαίτερα της ανοιξιάτικης αλλαγής.
Πώς επηρεάζει η αλλαγή της ώρας τον οργανισμό;
Αν και η μετατόπιση της ώρας κατά μία μόνο ώρα μπορεί να μη φαίνεται σημαντική, ειδικοί της υγείας και επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι έχει μεγαλύτερη επίδραση απ’ όση νομίζουμε.
Ακόμη και μια αλλαγή μιας ώρας διαταράσσει τον κιρκάδιο ρυθμό μας, το εσωτερικό 24ωρο βιολογικό ρολόι που ρυθμίζει τον ύπνο, την εγρήγορση, την παραγωγή ορμονών και τη διάθεση.
«Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να προσαρμοστούν μέσα σε περίπου μία εβδομάδα, αλλά γνωρίζουμε επίσης ότι υπάρχουν άτομα που δυσκολεύονται να ρυθμίσουν το ρολόι τους και μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες, αν όχι μήνες, μέχρι να προσαρμοστεί το βιολογικό τους ρολόι ακόμη και σε αυτή τη μία ώρα», δήλωσε στο Euronews Health ο Jeffrey Kelu, μεταδιδακτορικός ερευνητής στους κιρκάδιους ρυθμούς στο King's College London.
Εξηγεί ότι το εσωτερικό μας ρολόι καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα γονίδιά μας και ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί γιατί ορισμένοι δυσκολεύονται περισσότερο από άλλους.
Η ανοιξιάτικη αλλαγή της ώρας, εκτός από τον ύπνο, έχει συνδεθεί με βραχυπρόθεσμες αυξήσεις σε τροχαία ατυχήματα (πηγή στα Αγγλικά), εμφράγματα (πηγή στα Αγγλικά) και καταθλιπτικά επεισόδια. (πηγή στα Αγγλικά)
Περισσότερο φως τα βράδια
Οι άνθρωποι συνήθως υποδέχονται θετικά την αλλαγή της ώρας την άνοιξη, καθώς το φως της ημέρας επεκτείνεται προς το βράδυ.
Ωστόσο, ο Kelu προειδοποιεί ότι η έκθεση στο φως μέχρι αργά το βράδυ δεν επιτρέπει στον οργανισμό να αντιληφθεί ότι πρέπει να χαλαρώσει και να προετοιμαστεί για ύπνο.
«Το φως αναστέλλει την έκκριση μελατονίνης, άρα καθυστερεί την έλευση του ύπνου και μπορεί να δυσκολεύει τους ανθρώπους να αποκοιμηθούν», σημειώνει ο Kelu.
Η μελατονίνη είναι μια ορμόνη που εκκρίνεται από την επίφυση όταν ο οργανισμός αρχίζει να προετοιμάζεται για ύπνο. Η παραγωγή της είναι μεγαλύτερη στο σκοτάδι και μειώνεται όταν εκτιθέμεθα στο φως.
Σύμφωνα με τον Kelu, το να συσκοτίζουμε την κρεβατοκάμαρα πριν κοιμηθούμε, μπλοκάροντας το φως απ’ έξω, μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου, καθώς ο οργανισμός λαμβάνει τα σήματα ότι δεν είναι πια ημέρα.
Γιατί είναι τόσο σημαντικοί οι κιρκάδιοι ρυθμοί;
Όταν οι κιρκάδιοι ρυθμοί είναι σταθεροί, το βιολογικό ρολόι ευθυγραμμίζεται καλά με το 24ωρο και στέλνει καθαρά σήματα για βασικές λειτουργίες του οργανισμού.
Οι άνθρωποι με πιο ισχυρούς ρυθμούς τείνουν να διατηρούν σταθερό πρόγραμμα ύπνου και καθημερινής δραστηριότητας, ακόμη κι όταν αλλάζει το ωράριό τους ή οι εποχές.
Οι διαταραχές του βιολογικού ρολογιού – εξαιτίας ακανόνιστων συνηθειών ύπνου ή διατροφής, jet lag, νυχτερινής εργασίας ή έκθεσης σε φως τη νύχτα – έχουν συνδεθεί με μια σειρά προβλημάτων υγείας, όπως αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, καρδιοπάθειας, διαβήτη τύπου 2 και υπέρτασης.
Πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε επίσης σύνδεση μεταξύ αδύναμων κιρκάδιων ρυθμών και άνοιας.
Αν σταματήσουν οι αλλαγές της ώρας, ποια ώρα είναι καλύτερη;
Εδώ και πολλά χρόνια υπάρχουν πρωτοβουλίες για να σταματήσουν οι αλλαγές της ώρας στην Ευρώπη.
Το 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την οριστική κατάργηση των εποχικών αλλαγών της ώρας, έπειτα από δημόσια διαβούλευση στην οποία το 84% από τα 4,5 εκατομμύρια συμμετέχοντες τάχθηκε υπέρ της κατάργησής τους.
Η Κύπρος και η Ελλάδα ήταν οι μόνες χώρες όπου μια οριακή πλειοψηφία τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του σημερινού συστήματος.
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ δεν κατέληξαν ποτέ σε κοινή θέση και η πρόταση πάγωσε στο Συμβούλιο.
Αν, όμως, σταματούσαν οι αλλαγές της ώρας, ποια ώρα θα έπρεπε να κρατήσουμε;
«Εμείς οι επιστήμονες προτείνουμε στην πραγματικότητα να διατηρηθεί η κανονική ώρα, η χειμερινή», λέει ο Kelu.
Αν η θερινή ώρα γινόταν μόνιμη, οι περισσότεροι δεν θα έβλεπαν φως το πρωί πριν πάνε στη δουλειά ή στο σχολείο για το μεγαλύτερο μέρος του έτους.
«Το πρωινό φως είναι καθοριστικό», σημειώνει. «Είμαστε κλεισμένοι στο γραφείο και διαρκώς εκτεθειμένοι σε τεχνητό φως».
Αν και το τεχνητό φως παίζει επίσης ρόλο στον συγχρονισμό του εσωτερικού ρολογιού, είναι πιο αδύναμο από το φυσικό.
«Είναι ακόμη πιο κρίσιμο τον χειμώνα, λόγω της εποχικής αλλαγής· η ημέρα έτσι κι αλλιώς διαρκεί λίγο και η ανατολή του ήλιου είναι αργά, οπότε δεν πρέπει να στερούμε από τον εαυτό μας ούτε αυτή τη μικρή ποσότητα έκθεσης στο φως», προσθέτει ο Kelu.