Μια νέα μελέτη δείχνει ότι η μαραθώνια θέαση τηλεόρασης μπορεί να μετατραπεί από αβλαβή συνήθεια σε εθισμό όταν οφείλεται στη μοναξιά.
Το να κάνετε binge-watching της αγαπημένης σας τηλεοπτικής σειράς μπορεί να μοιάζει με έναν ακίνδυνο τρόπο χαλάρωσης, όμως όσοι φτάνουν σε σημείο εξάρτησης είναι πιο πιθανό να νιώθουν μοναξιά, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PLOS One, εντόπισε σύνδεση μεταξύ μοναξιάςκαι της εξάρτησης από το binge-watching, υποδηλώνοντας ότι ορισμένοι άνθρωποι ίσως χρησιμοποιούν τις τηλεοπτικές σειρές για να αντιμετωπίσουν την κοινωνική αποσύνδεση.
Οι ερευνητές Xiaofan Yue και Xin Cui από το Πανεπιστήμιο Huangshan στην Κίνα ανέλυσαν απαντήσεις σε ερωτηματολόγια από 551 ενήλικες που παρακολουθούσαν πολύ τηλεόραση. Όλοι οι συμμετέχοντες παρακολουθούσαν τουλάχιστον 3,5 ώρες τηλεόραση την ημέρα και πάνω από τέσσερα επεισόδια την εβδομάδα.
Περισσότεροι από έξι στους δέκα συμμετέχοντες (334 άτομα) πληρούσαν τα κριτήρια για εξάρτηση από το binge-watching, τα οποία περιλάμβαναν «εμμονή, αύξηση της τηλεοπτικής θέασης και αρνητικές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή», όπως στη δουλειά ή στις σχέσεις.
Σε αυτή την ομάδα, υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς συνδέονταν σημαντικά με πιο σοβαρή εξάρτηση από το binge-watching. Αυτή η σύνδεση δεν εντοπίστηκε στους τηλεθεατές που δεν πληρούσαν τα κριτήρια για εξάρτηση, κάτι που υποδηλώνει ότι η εθιστική παρακολούθηση σειρών μπορεί να καθοδηγείται από διαφορετικούς ψυχολογικούς παράγοντες.
Γιατί οι άνθρωποι κάνουν binge-watching
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης γιατί οι άνθρωποι υιοθετούν συνήθειες binge-watching και διαπίστωσαν ότι η μοναξιά συνδέεται στενά με δύο βασικούς παράγοντες: τη φυγή από την πραγματικότητα και τη «συναισθηματική ενίσχυση». Αυτό υποδηλώνει ότι όσοι νιώθουν μόνοι στρέφονται στην τηλεόραση τόσο για να αποφύγουν τα αρνητικά συναισθήματα όσο και για να αναζητήσουν παρηγοριά ή ευχαρίστηση.
Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει τη μοναξιά με ψυχική δυσφορία, χειρότερη ψυχική ευεξία, πιο υποβαθμισμένη σωματική υγεία και χαμηλότερη ποιότητα ζωής.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι η μοναξιά επηρεάζει το 16% των ανθρώπων παγκοσμίως και θεωρεί την κοινωνική αποσύνδεση ως «σοβαρή απειλή για την παγκόσμια υγεία».
Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά συνδέονται επίσης με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας, διαβήτη τύπου 2, κατάθλιψης και άγχους, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
Περιορισμοί της μελέτης
Ωστόσο, η μελέτη για το binge-watching έχει και τους περιορισμούς της. Δείχνει μια συσχέτιση και όχι μια άμεση σχέση αιτίου-αποτελέσματος, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποδείξει πως η μοναξιά οδηγεί σε εθιστικό binge-watching.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν επίσης μόνο στην θέαση τηλεόρασης και δεν εξέτασαν άλλες μορφές χρήσης οθονών, όπως περιεχόμενο μικρής διάρκειας τύπου YouTube ή TikTok.
Παρόλα αυτά, τα ευρήματα αναδεικνύουν πως η υπερβολική κατανάλωση μέσων μπορεί να λειτουργεί ως στρατηγική αντιμετώπισης για άτομα που παλεύουν με την κοινωνική απομόνωση.
«Η μελέτη αυτή προάγει την κατανόησή μας για το binge-watching, διαφοροποιώντας τις εθιστικές από τις μη εθιστικές μορφές και δείχνοντας ότι η μοναξιά προβλέπει σημαντικά την εξάρτηση από το binge-watching, ενώ η φυγή από την πραγματικότητα και η συναισθηματική ενίσχυση λειτουργούν ως διπλές οδοί ρύθμισης των συναισθημάτων», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης.
Οι ερευνητές λένε ότι χρειάζονται περαιτέρω μελέτες για να διερευνηθεί αν η μείωση της μοναξιάς θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη ή στην αντιμετώπιση προβληματικών συμπεριφορών binge-watching.