Οι περισσότερες γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο αγνοούν ότι η εμμηνόπαυση επηρεάζει την ψυχική υγεία: νέα έρευνα δείχνει ότι μόνο το 28% γνωρίζει πως μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη ή άγχος.
Η εμμηνόπαυση είναι μια σχεδόν καθολική εμπειρία για τις γυναίκες, αλλά σε όλη την Ευρώπη οι κίνδυνοι που συνδέονται με αυτήν για την ψυχική υγεία παραμένουν ελάχιστα κατανοητοί, αντιμετωπίζονται άνισα και σπάνια αποτυπώνονται στις δημόσιες πολιτικές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, πρόσφατη έρευνα που πραγματοποίησε η YouGov για λογαριασμό του Βασιλικού Κολεγίου Ψυχιάτρων έδειξε ότι μόλις το 28% των γυναικών γνώριζε πως η εμμηνόπαυση μπορεί να πυροδοτήσει μια νέα ψυχική ασθένεια.
Σύμφωνα με την έκθεση του Βασιλικού Κολεγίου Ψυχιάτρων (RCPsych), αυτό το κενό γνώσης σημαίνει ότι αναρίθμητες γυναίκες στερούνται κρίσιμη φροντίδα.
Μέρος αυτής της σύγχυσης οφείλεται στο ότι πολλά συμπτώματα εμφανίζονται χρόνια πριν από την ίδια την εμμηνόπαυση. Η μεταβατική φάση που είναι γνωστή ως περιεμμηνόπαυση μπορεί να ξεκινήσει στα 40 μιας γυναίκας – και μερικές φορές νωρίτερα – όταν τα επίπεδα των ορμονών αρχίζουν να παρουσιάζουν απρόβλεπτες διακυμάνσεις.
Κατά την περίοδο αυτή, οι μεταβολές στα οιστρογόνα και την προγεστερόνη μπορούν να προκαλέσουν όχι μόνο σωματικά συμπτώματα όπως εξάψεις και διαταραχές ύπνου, αλλά και σημαντικές αλλαγές στη διάθεση και την ψυχική υγεία.
Η ίδια η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί το τέλος των αναπαραγωγικών χρόνων μιας γυναίκας και ορίζεται ως 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς έμμηνο ρύση. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), εμφανίζεται συνήθως μεταξύ 45 και 55 ετών.
Μια ξεχωριστή μελέτη του University College London (πηγή στα Αγγλικά), που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Post Reproductive Health, διαπίστωσε ότι το 88% των μαύρων γυναικών δεν έλαβε καμία εκπαίδευση για την εμμηνόπαυση στο σχολείο, ενώ πάνω από τις μισές (58%) αισθάνονταν εντελώς ανενημέρωτες πριν από τα 40.
Ένα διαδεδομένο αλλά υποτιμημένο βάρος
Έρευνες δείχνουν ότι η έκταση του προβλήματος είναι μεγάλη. Μια μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη (πηγή στα Αγγλικά)κατέγραψε ότι το 55% των γυναικών αναφέρουν ψυχολογικά συμπτώματα, όπως μεταπτώσεις της διάθεσης, άγχος ή κατάθλιψη κατά την εμμηνόπαυση.
Στη Σουηδία, μια εθνική έκθεση υγείας (πηγή στα Αγγλικά) του 2021 διαπίστωσε ότι το 60% των γυναικών βιώνουν μέτρια ή σοβαρά συμπτώματα εμμηνόπαυσης. Στη Γερμανία, περίπου μία στις τρεις γυναίκες στην εμμηνόπαυση αναφέρει καταθλιπτικά συμπτώματα.
Άλλες έρευνες (πηγή στα Αγγλικά) δείχνουν ότι η περιεμμηνόπαυση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πρώτου μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου περίπου κατά 30% και να ενισχύσει σημαντικά την πιθανότητα μανιακών επεισοδίων σε γυναίκες που είναι ευάλωτες στη διπολική διαταραχή.
Ίσως ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι περίπου μία στις έξι (16,6%) γυναίκες βιώνει αυτοκτονικές σκέψεις στην περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση, οι οποίες δεν εντοπίζονται ούτε αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, σύμφωνα με κλινική μελέτη του 2026 που δημοσιεύτηκε από το Liverpool John Moores University και την κλινική Newson.
Η Pooja Saini, καθηγήτρια Πρόληψης Αυτοκτονιών και Αυτοτραυματισμού στο Liverpool John Moores University, δήλωσε: «Πάρα πολλές γυναίκες αξιολογούνται με εργαλεία που δεν αποτυπώνουν πλήρως τους ορμονικούς παράγοντες πίσω από τις αυτοκτονικές σκέψεις, αφήνοντας κενά στη φροντίδα που είναι και αποτρέψιμα και επικίνδυνα».
Όταν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης απορρίπτονται
Για τη Σόνια Ρινκόν, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλο της Menotracker, μιας εφαρμογής παρακολούθησης της εμμηνόπαυσης που βασίζεται σε τεχνητή νοημοσύνη, το θέμα είναι βαθιά προσωπικό. Κοιτάζοντας πίσω, καθώς αυτό τον μήνα κλείνει τα 44, λέει ότι τα συμπτώματά της ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας των 30, αλλά αρχικά διαγνώστηκαν λανθασμένα ως κατάθλιψη.
«Διαγνώστηκα με κατάθλιψη γύρω στα 35 ή 36», είπε στο Euronews Health. «Με το ζόρι σηκωνόμουν από το κρεβάτι. Ήταν πραγματικά φρικτό και δεν είχα ιδέα τι μου συνέβαινε».
Τότε ήταν μονογονέας, εργαζόταν και το βράδυ σπούδαζε νομικά, και της έλεγαν συνεχώς ότι έφταιγαν το άγχος και η υπερκόπωση. «Όλοι μου έλεγαν “είναι απλώς επειδή είσαι μόνη μητέρα, δουλεύεις υπερβολικά”», θυμάται. «Η απάντηση του γιατρού μου ήταν να μου συνταγογραφήσει φάρμακα».
Πέρασε χρόνια αλλάζοντας από το ένα αντικαταθλιπτικό στο άλλο, χωρίς ποτέ να αντιμετωπιστεί πραγματικά η υποκείμενη αιτία. Μόνο πολύ αργότερα ανακάλυψε την έννοια της περιεμμηνόπαυσης. «Δεν είχα την παραμικρή ιδέα ότι υπάρχει η περιεμμηνόπαυση», λέει η Ρινκόν. «Ήρθα σε επαφή με όλο αυτό το θέμα μόλις πριν από δυόμισι χρόνια».
Αφού ερεύνησε η ίδια την κατάσταση, συνειδητοποίησε ότι πολλά από τα συμπτώματά της ταίριαζαν με ορμονικές αλλαγές. «Στο τέλος, ουσιαστικά έθεσα μόνη μου τη διάγνωση», λέει. «Ύστερα πήγα στον γιατρό απαιτώντας ορμονική υποκατάσταση».
Η ζωή μετά τη διάγνωση
Η διάγνωση ήταν ταυτόχρονα ανακουφιστική και απογοητευτική. «Ένιωσα ανακούφιση», λέει. «Αλλά δεν μπορείς να πάρεις πίσω όλα αυτά τα χρόνια που πέρασες παλεύοντας».
Η εμπειρία αυτή της έδωσε επίσης εικόνα για την κρίση ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζουν ορισμένες γυναίκες σε αυτή τη μετάβαση. «Όταν σε απορρίπτουν τόσες φορές και όλοι σου λένε ότι είναι απλώς κατάθλιψη, ενώ τα φάρμακα δεν λειτουργούν πραγματικά, είναι τρομερά στρεσογόνο», σημειώνει. «Καταλαβαίνω απόλυτα γιατί τα ποσοστά αυτοκτονιών είναι υψηλότερα. Δεν αποπειράθηκα να αυτοκτονήσω, αλλά ήμουν σίγουρα πολύ κοντά σε αυτό το σημείο».
Η δική της εμπειρία, σε συνδυασμό με το να βλέπει μια φίλη της να χάνει μια προαγωγή, την έκανε να συνειδητοποιήσει ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένη περίπτωση.
Μια διεθνής μελέτη του 2025 από την Astellas Pharma το επιβεβαίωσε: σε έρευνα με 13.800 εργαζόμενους σε έξι χώρες, διαπιστώθηκε ότι σχεδόν μία στις 12 γυναίκες αισθάνθηκε ότι αντιμετωπίστηκε με διακρίσεις στη δουλειά λόγω της εμμηνόπαυσης. Πάνω από το ένα τρίτο ανέφερε αρνητικές επιπτώσεις, από μειωμένη παραγωγικότητα (17%) μέχρι φόβο να αποκαλύψει τα συμπτώματα (14%), ενώ μόλις το 24% ένιωθε άνετα να συζητήσει το ζήτημα με τον προϊστάμενό του.
«Συνειδητοποίησα ότι επηρεάζονται εκατομμύρια γυναίκες», λέει. «Τότε άρχισα να σκέφτομαι τι λύση θα μπορούσε να υπάρξει».
Έτσι εμπνεύστηκε και ίδρυσε τη Menotracker, μια εφαρμογή με τεχνητή νοημοσύνη, διαθέσιμη σε περίπου 61 γλώσσες. Επιτρέπει στις γυναίκες να καταγράφουν συμπτώματα, κύκλους, στοιχεία τρόπου ζωής και ανταπόκριση στις θεραπείες, δημιουργώντας αναφορές που μπορούν να μοιραστούν με τους γιατρούς τους ώστε να βελτιωθεί η διάγνωση και η φροντίδα.
Κλείνοντας το χάσμα ενημέρωσης για την εμμηνόπαυση
Η Ρινκόν πιστεύει ότι το ευρύτερο πρόβλημα, τελικά, έχει να κάνει με την έλλειψη ενημέρωσης – τόσο στο ευρύ κοινό όσο και μέσα στην ίδια την ιατρική.
«Οι γυναίκες ήταν αποκλεισμένες από τις κλινικές δοκιμές μέχρι το 1993. Ο ιατρικός κόσμος διοικούνταν σε μεγάλο βαθμό από άνδρες και η έρευνα εστίαζε στους άνδρες. Υπήρχε η αντίληψη ότι οι γυναίκες ήταν ουσιαστικά απλώς “μικροί άνδρες”. Αυτή η νοοτροπία εξακολουθεί να επηρεάζει πολλές περιοχές μέχρι σήμερα», λέει.
Και καταλήγει: «Δεν πιστεύω ότι υπήρχε πρόθεση να υποτιμηθούν οι γυναίκες. Αλλά τώρα ξέρουμε ότι οι γυναίκες δεν είναι απλώς μικροί άνδρες και υπάρχει πολύ έδαφος να καλυφθεί. Πρέπει να αποστιγματίσουμε το θέμα και να δημιουργήσουμε μια κουλτούρα όπου θα μπορεί να συζητείται ανοιχτά. Αυτό απαιτεί μια πολιτισμική αλλαγή».
Η πρόσφατη έκθεση του Βασιλικού Κολεγίου Ψυχιάτρων αντανακλά το κάλεσμα της Ρινκόν για δράση και καλεί τα συστήματα υγείας και τις κυβερνήσεις να βελτιώσουν τη φροντίδα, να εισαγάγουν υποχρεωτική διδασκαλία για την εμμηνόπαυση και την ψυχική υγεία σε όλη την ιατρική και ψυχιατρική εκπαίδευση και να εφαρμόσουν πολιτικές στους χώρους εργασίας που θα αντιμετωπίζουν τον αντίκτυπο της εμμηνόπαυσης στην ψυχική ευεξία.