Ο ΠΟΥ προειδοποιεί σε νέα έκθεση για τους εθιστικούς κινδύνους των φακέλων νικοτίνης και τις «επιθετικές» πρακτικές μάρκετινγκ προς τους νέους.
Καθώς η παγκόσμια αγορά για φακελάκια νικοτίνης αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί για επιθετικές πρακτικές μάρκετινγκ που στοχεύουν νέους και παιδιά και μπορούν να οδηγήσουν σε εθισμό από πολύ μικρή ηλικία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα φακελάκια νικοτίνης είναι προκαθορισμένες μερίδες σε μορφή φακέλου, σχεδιασμένες να χορηγούν νικοτίνη μέσω του στόματος. Συνήθως περιέχουν νικοτίνη, συνθετική ή προερχόμενη από τον καπνό, καθώς και άλλα συστατικά, όπως σκόνη κυτταρίνης, αρωματικές ύλες, γλυκαντικά και αλκαλικούς παράγοντες.
Η έκθεση του ΠΟΥ προειδοποιεί ότι τα φακελάκια νικοτίνης μπορεί να είναι ιδιαίτερα εθιστικά και ζητά την υιοθέτηση ολοκληρωμένων κανονισμών που να καλύπτουν όλα τα προϊόντα που σχετίζονται με τον καπνό.
«Η χρήση φακελακίων νικοτίνης εξαπλώνεται γρήγορα, ενώ η ρύθμιση δυσκολεύεται να συμβαδίσει», δήλωσε ο Βινάγιακ Πρασάντ, επικεφαλής της πρωτοβουλίας Tobacco Free Initiative του ΠΟΥ. «Οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν τώρα, με ισχυρά μέτρα που να βασίζονται σε αποδείξεις».
Οι παγκόσμιες λιανικές πωλήσεις φακελακίων νικοτίνης το 2024 ανήλθαν σε 23,462 δισεκατομμύρια τεμάχια, αύξηση 50,5% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αναφέρει η έκθεση.
Το 2025, η παγκόσμια αγορά για φακελάκια νικοτίνης έφτανε σχεδόν τα 7 δισ. δολάρια ΗΠΑ (6 δισ. ευρώ), με τις υψηλότερες πωλήσεις στη Βόρεια Αμερική, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, που κατείχαν μερίδιο 79% των εσόδων.
Εκτός ΗΠΑ, τα φακελάκια νικοτίνης είναι πιο δημοφιλή σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία και η Σουηδία, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
Αν και τα προϊόντα αυτά χρησιμοποιούνται από όλες τις ηλικιακές ομάδες, η έκθεση ζητά ειδική προστασία για τα παιδιά και τους νέους, που είναι πιο ευάλωτοι τόσο στις επιπτώσεις της νικοτίνης στον οργανισμό τους όσο και στις διαφημιστικές τακτικές της βιομηχανίας.
«Είναι κρίσιμης σημασίας η άμεση, συντονισμένη και διαρκής δράση, ώστε να προστατευθούν οι σημερινές και οι μελλοντικές γενιές από τον εθισμό στη νικοτίνη», σημειώνουν οι συντάκτες.
Η χρήση αυξάνεται στους νέους
Η έκθεση αναφέρει ότι στις ΗΠΑ η χρήση φακελακίων νικοτίνης στις νεαρότερες ηλικιακές ομάδες, 13 έως 20 ετών, και στους νέους ενήλικες, 21 έως 27 ετών, έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, σχεδόν τετραπλασιαζόμενη μεταξύ 2022 και 2025.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πρόσφατη αύξηση της κατανάλωσης καταγράφεται επίσης κυρίως στους νέους: στην ηλικιακή ομάδα 16–24 ετών, η χρήση φακελακίων νικοτίνης αυξήθηκε από 0,7% τον Ιανουάριο του 2022 σε 4,0% τον Μάρτιο του 2025, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
Κατά την έκθεση, αυτές οι αυξήσεις σημειώνονται επειδή τα φακελάκια νικοτίνης «διαφημίζονται και προωθούνται επιθετικά στους νέους».
Ορισμένες από τις τακτικές που έχει εντοπίσει ο διεθνής οργανισμός υγείας περιλαμβάνουν διαφήμιση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ψηφιακές πλατφόρμες, συχνά με τη χρήση influencers και διαφημίσεων που προβάλλουν τη «διακριτική» ή κρυφή χρήση, καθιστώντας δύσκολο για γονείς ή εκπαιδευτικούς να την αντιληφθούν, και παρουσιάζοντάς την ως τρόπο παραβίασης των κανόνων.
Σχεδόν απεριόριστη γκάμα γεύσεων
Άλλες τακτικές μάρκετινγκ περιλαμβάνουν τη διάθεση φακελακίων νικοτίνης με πολλές και διαφορετικές γεύσεις, ώστε να προσελκύεται ένα ευρύτερο κοινό.
Τα προϊόντα αυτά συχνά κυκλοφορούν με γλυκές, φρουτώδεις, μέντας, καραμέλας και τσιχλόφουσκας γεύσεις, τις οποίες ο ΠΟΥ θεωρεί «ιδιαίτερα ελκυστικές για τα παιδιά».
Ορισμένες μάρκες περιλαμβάνουν στους καταλόγους τους γεύσεις αλκοολούχων ποτών, όπως μπίρα, μοχίτο, μαρτίνι και μπέρμπον.
«Οι γεύσεις στα προϊόντα καπνού και στα συναφή προϊόντα αυξάνουν την ελκυστικότητά τους, ιδίως για τους νέους, ενθαρρύνοντας τον πειραματισμό, την έναρξη και τη συνεχιζόμενη χρήση καπνού και νικοτίνης», προειδοποιεί η έκθεση.
Έκκληση για αυστηρότερη ρύθμιση
Εν μέσω της αυξανόμενης δημοτικότητας αυτών των προϊόντων, ο ΠΟΥ καλεί τις χώρες όπου διατίθενται στο εμπόριο να θεσπίσουν «ισχυρούς κανονισμούς για τον περιορισμό της ελκυστικότητάς τους και της βλάβης που προκαλούν στον πληθυσμό».
«Οι κυβερνήσεις βλέπουν τη χρήση αυτών των προϊόντων να εξαπλώνεται γρήγορα, ιδίως μεταξύ εφήβων και νέων, οι οποίοι αποτελούν στόχο επιθετικών και παραπλανητικών τακτικών», δήλωσε ο Ετιέν Κρουγκ, διευθυντής του Τομέα Καθοριστικών Παραγόντων Υγείας, Προαγωγής και Πρόληψης στον ΠΟΥ.
«Τα προϊόντα αυτά είναι σχεδιασμένα ώστε να προκαλούν εθισμό και είναι επιτακτική η ανάγκη να προστατεύσουμε τους νέους από τους χειρισμούς της βιομηχανίας».
Στην έκθεση σημειώνεται ότι η εθνική δράση είναι ανεπαρκής, με αποτέλεσμα τα φακελάκια νικοτίνης συχνά να διαφεύγουν μέσα από κενά του ρυθμιστικού πλαισίου και έτσι είτε να μην ρυθμίζονται καθόλου είτε να υπόκεινται σε πολύ χαλαρή ρύθμιση.
Τα προτεινόμενα μέτρα περιλαμβάνουν την ομοιόμορφη εφαρμογή των κανονισμών σε όλα τα προϊόντα φακελακίων νικοτίνης, ανεξάρτητα από τη μορφή της νικοτίνης, την απαγόρευση των γεύσεων και την απαγόρευση κάθε μορφής διαφήμισης και προώθησης.
Ο ΠΟΥ καλεί επίσης τα κράτη να περιορίσουν την πρόσβαση των νέων σε φακελάκια νικοτίνης, εφαρμόζοντας τους νόμους για το ελάχιστο όριο ηλικίας, διασφαλίζοντας αυστηρούς ελέγχους ηλικίας και απαγορεύοντας τις διαδικτυακές πωλήσεις.