Δρακόντειος αντικαπνιστικός νόμος στην Ισπανία: Προς απαγόρευση σε βεράντες και παραλίες

Η Ισπανία έκανε την Τρίτη ένα ακόμη βήμα στη στρατηγική της για τη μείωση της κατανάλωσης καπνού. Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε σχέδιο νόμου που αναμορφώνει το νομοθετικό πλαίσιο που ισχύει από το 2005, ώστε να το προσαρμόσει στις νέες καταναλωτικές συνήθειες και στην εμφάνιση νέων προϊόντων όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα φακελάκια νικοτίνης ή οι ναργιλέδες.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το κείμενο ξεκινά τώρα εισάγεται στη Βουλή, όπου θα μπορούν να ενσωματωθούν τροποποιήσεις πριν από την οριστική του έγκριση. Η μεταρρύθμιση εντάσσεται στο Ολοκληρωμένο Σχέδιο Πρόληψης και Ελέγχου του Καπνίσματος 2024-2027 και συνιστά τη σημαντικότερη επικαιροποίηση της αντικαπνιστικής νομοθεσίας εδώ και πάνω από μία δεκαετία.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Υγείας, στόχος της κυβέρνησης είναι «η διεύρυνση των χώρων χωρίς καπνό, η ενίσχυση της προστασίας της παιδικής και εφηβικής ηλικίας και η προσαρμογή της νομοθεσίας στα νέα προϊόντα που σχετίζονται με τον καπνό».

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο κανονιστικό πλαίσιο επιδιώκει επίσης να κλείσει «νομικά κενά» που είχαν μείνει εκτός της ισχύουσας νομοθεσίας λόγω της ταχείας εξάπλωσης των νέων προϊόντων με νικοτίνη.

Χώροι χωρίς καπνό: βεράντες, παραλίες και υπαίθριοι χώροι

Μία από τις βασικές αλλαγές είναι η διεύρυνση των χώρων όπου θα απαγορεύεται το κάπνισμα. Αν η ρύθμιση περάσει την κοινοβουλευτική διαδικασία, δεν θα επιτρέπεται η κατανάλωση καπνού ούτε η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων «στις βεράντες μπαρ, εστιατορίων και άλλων καταστημάτων εστίασης, στις θαλάσσιες και ποτάμιες παραλίες, στις πισίνες συλλογικής χρήσης, στις αθλητικές εγκαταστάσεις, στα εθνικά πάρκα, στα υπηρεσιακά οχήματα, εκτός κατά τη χρήση τους αποκλειστικά για προσωπικούς σκοπούς, καθώς και στους χώρους όπου διεξάγονται δημόσια θεάματα».

Επιπλέον, θα δημιουργηθούν «ζώνες προστασίας» 15 μέτρων γύρω από τις εισόδους δημόσιων κτιρίων, νοσοκομείων, εκπαιδευτικών κέντρων, πανεπιστημίων, βιβλιοθηκών, μουσείων, αθλητικών εγκαταστάσεων, πολιτιστικών κέντρων και παιδικών χαρών.

«Όποιος θέλει να πιει έναν καφέ ή να απολαύσει ελεύθερα τον ελεύθερο χρόνο του σε μια βεράντα, θα πρέπει να μπορεί να το κάνει χωρίς ο καπνός από τα διπλανά τραπέζια να αποτελεί μέρος του μενού», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου, μετά το Υπουργικό Συμβούλιο, η υπουργός Υγείας, Μόνικα Γκαρθία, η οποία υπογράμμισε ότι το κάπνισμα προκαλεί περίπου 50.000 θανάτους τον χρόνο, μόνο στην Ισπανία.

Ανήλικοι: πέρα από τη διάθεση, απαγορεύεται και η κατανάλωση

Το μελλοντικό νομοσχέδιο εισάγει για πρώτη φορά ρητή απαγόρευση της κατανάλωσης προϊόντων που προέρχονται από τον καπνό από άτομα κάτω των 18 ετών. Μέχρι τώρα, η νομοθεσία εμπόδιζε μόνο την πώληση και τη διάθεση, αλλά δεν προέβλεπε ρητά ότι οι ανήλικοι μπορούσαν να τιμωρηθούν για την κατανάλωσή τους.

«Σύμφωνα με την Estudes 2025, την έρευνα για τη χρήση ναρκωτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ισπανία, το ποσοστό των καθημερινών καπνιστών ηλικίας 14 έως 18 ετών βρίσκεται στο 4,3%, το χαμηλότερο ποσοστό σε όλη τη χρονοσειρά από το 1994. Ωστόσο, η κατανάλωση καπνού τον τελευταίο μήνα στην ίδια ηλικιακή ομάδα παραμένει υψηλή, με ποσοστό 15,5%», επισημαίνει το Υπουργείο στην ανακοίνωση.

Το σχέδιο διατηρεί επίσης την απαγόρευση κατανάλωσης φακελακίων νικοτίνης από τους ανηλίκους, αν και τα προϊόντα αυτά δεν θα συμπεριληφθούν στην επέκταση των χώρων χωρίς καπνό που προβλέπεται για τις υπόλοιπες συσκευές.

Ηλεκτρονικά τσιγάρα: ίδιοι περιορισμοί

Η μεταρρύθμιση εξισώνει τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και άλλα συναφή προϊόντα με το κανονικό τσιγάρο σε όλα τα μέρη όπου απαγορεύεται το κάπνισμα. Το μέτρο αφορά τόσο τις συσκευές με νικοτίνη όσο και χωρίς, καθώς και φυτικά προϊόντα για κάπνισμα, ναργιλέδες και άλλες συσκευές που μιμούνται την πράξη του καπνίσματος.

Άλλη μία καινοτομία είναι ο περιορισμός της πώλησης και διάθεσης των προϊόντων αυτών σε εξειδικευμένα καταστήματα, τα οποία θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις που θα ορίσει στη συνέχεια το Υπουργείο Υγείας με υπουργική απόφαση. Επιπλέον, τα καταστήματα αυτά δεν θα μπορούν να προβάλλουν διαφημίσεις ή πινακίδες ορατές από το εξωτερικό.

Η κυβέρνηση έχει εισαγάγει ορισμένες αλλαγές σε σχέση με το προσχέδιο που παρουσιάστηκε το 2025. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται, προς το παρόν, η απόσυρση της απαγόρευσης των ηλεκτρονικών τσιγάρων μίας χρήσης, κάτι που έχει ήδη κάνει στο παρελθόν το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και της γενικευμένης τυποποιημένης συσκευασίας των πακέτων. Η κυβέρνηση διατηρεί την πρόθεσή της να επαναφέρει και τα δύο μέτρα κατά την κοινοβουλευτική διαδικασία, μόλις προχωρήσει και η ευρωπαϊκή ρύθμιση.

Διαφήμιση και χορηγίες: νέοι περιορισμοί

Το σχέδιο αυστηροποιεί τους περιορισμούς σχετικά με τη διαφήμιση, την προώθηση και τη χορηγία του καπνού και των συναφών προϊόντων. Οι περιορισμοί θα επεκταθούν σε όλα τα μέσα και φορείς, συμπεριλαμβανομένων των αυτόματων πωλητών, του διαδικτύου και κάθε μορφής προώθησης, είτε «άμεσης είτε έμμεσης».

Στον οπτικοακουστικό τομέα, η ρύθμιση θα εμποδίζει παρουσιαστές, συνεργάτες ή καλεσμένους να εμφανίζονται να καπνίζουν ή να επιδεικνύουν προϊόντα καπνού ή συναφείς συσκευές «σε μέσα ενημέρωσης και οπτικοακουστικό περιεχόμενο». Δεν θα μπορούν, επίσης, να εμφανίζονται εμπορικές μάρκες, λογότυπα ή αναφορές που συνδέονται με τα προϊόντα αυτά.

Παραβάσεις και κυρώσεις

Η μεταρρύθμιση επικαιροποιεί επίσης το καθεστώς κυρώσεων, ώστε να προσαρμοστεί στις νέες υποχρεώσεις που εισάγει ο νόμος. Οι παραβάσεις, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, θα μπορούν να τιμωρούνται με πρόστιμα που θα κυμαίνονται από 200 έως 600.000 ευρώ, ανάλογα με τη σοβαρότητά τους.

Στην περίπτωση των ανηλίκων που παραβιάζουν την απαγόρευση κατανάλωσης καπνού ή συναφών προϊόντων, τα πρόστιμα για ελαφρές παραβάσεις θα ξεκινούν από τα 200 ευρώ. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, τα πρόστιμα αυτά θα μπορούν να αντικαθίστανται από κοινωνική εργασία προς όφελος της κοινότητας.

Μόλις ο νόμος εγκριθεί οριστικά και δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους, θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες αργότερα. Τα καταστήματα και οι φορείς θα διαθέτουν επιπλέον προθεσμία δύο μηνών για να προσαρμόσουν τη σήμανση των νέων χώρων χωρίς καπνό.