Ανάλυση DNA από χιλιανές μούμιες αποκαλύπτει το αρχαιότερο γνωστό γονιδίωμα του ιού της ευλογιάς που έχει βρεθεί στις Αμερικές.
Αρχαίο DNA από μούμιες που βρέθηκε στη Χιλή προσφέρει μέχρι σήμερα τις πιο σαφείς γενετικές ενδείξεις ότι η ευρωπαϊκή αποικιοκρατία έφερε αυτήν την ασθένεια στις Αμερικές, σύμφωνα με νέα μελέτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ευλογιά ήταν μία από τις φονικότερες ασθένειες στην ανθρώπινη ιστορία, πριν εξαλειφθεί το 1980, κυρίως χάρη στον εμβολιασμό. Για αιώνες, ο ιός σκότωνε περίπου το ένα τρίτο των ανθρώπων που μολύνονταν και άφηνε στους περισσότερους από τους επιζώντες βαθιά και συχνά παραμορφωτικά σημάδια.
Το πρώτο ιστορικά καταγεγραμμένο ξέσπασμα ευλογιάς στις Αμερικές σημειώθηκε το 1518, κατά την ισπανική κατάκτηση της Καραϊβικής. Η ασθένεια εξαπλώθηκε στη συνέχεια ραγδαία σε όλη τη Βόρεια, την Κεντρική και τη Νότια Αμερική, σκοτώνοντας εκατομμύρια ανθρώπους, ιδίως ανάμεσα στους αυτόχθονες πληθυσμούς που δεν διέθεταν προηγούμενη ανοσία.
Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Science (πηγή στα Αγγλικά), ερευνητές από το Trinity College στο Δουβλίνο εξέτασαν 13 δείγματα οστών που είχαν συλλεχθεί παλαιότερα από έναν αρχαιολογικό χώρο στο Καμαρόνες, στη βόρεια Χιλή.
Η ανάλυση προσφέρει μέχρι σήμερα τον ισχυρότερο γενετικό σύνδεσμο ανάμεσα στην ευλογιά που εντοπίστηκε στις Αμερικές και στα στελέχη που κυκλοφορούσαν σε άλλα μέρη του κόσμου, προσφέροντας νέα στοιχεία για το πώς ο ιός έφτασε σε απομακρυσμένους πληθυσμούς μετά την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία, όπως ανέφεραν οι συγγραφείς.
Εντόπισαν στοιχεία δύο λοιμώξεων από ευλογιά σε αρχαίο DNA από θραύσματα οστών ποδιού ενός άνδρα και μιας γυναίκας, ηλικίας μεταξύ 18 και 35 ετών, των οποίων η αιτία θανάτου ήταν πιθανότατα η ευλογιά.
Χρονολογώντας τα λείψανα και αναλύοντας το ιικό DNA, οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα δύο άτομα πέθαναν πιθανότατα μεταξύ 1492 και 1631. Σύγκριναν επίσης αυτή την εκδοχή του ιού της ευλογιάς με άλλα γνωστά στελέχη και διαπίστωσαν ότι γενετικά τοποθετείται ανάμεσα στα μεσαιωνικά ευρωπαϊκά στελέχη και σε μεταγενέστερες παραλλαγές.
Πρόκειται για σημαντική μοριακή απόδειξη, που υποδηλώνει ότι τα στελέχη της ευλογιάς που προσέβαλαν ανθρώπους στις Αμερικές κατάγονταν από στελέχη που κυκλοφορούσαν στην Ευρώπη.
«Κανείς δεν θα αμφισβητούσε ποτέ ότι η ευλογιά ήρθε σε αυτό το ημισφαίριο μέσω της αποικιοκρατίας, αλλά αυτή η μελέτη το αποδεικνύει», δήλωσε η Patricia Foster, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Παραμένει ωστόσο ασαφές ποιος ακριβώς πληθυσμός έφερε την ευλογιά από την Ευρώπη στις Αμερικές, ανέφεραν οι συγγραφείς της μελέτης. Μετά τις εξερευνήσεις του Χριστόφορου Κολόμβου στην Καραϊβική το 1492 και του Αμέριγκο Βεσπούτσι κατά μήκος της νοτιοαμερικανικής ακτής περίπου μία δεκαετία αργότερα, άποικοι έφταναν στις Αμερικές σε διαδοχικά κύματα.
Η ασθένεια μπορεί επίσης να διαδόθηκε μέσω της Αφρικής, κατά την επέκταση του διατλαντικού δουλεμπορίου.
Οι λοιμώξεις εντοπίστηκαν σε μια περιοχή χωρίς προηγούμενη καταγραφή περιστατικών ευλογιάς, γεγονός που εγείρει νέα ερωτήματα για το πώς ο ιός έφτασε σε ένα τόσο απομονωμένο τμήμα της Νότιας Αμερικής. Είναι πιθανό να εξαπλώθηκε μέσω ιθαγενικών εμπορικών δικτύων που προϋπήρχαν της άφιξης των Ευρωπαίων.
Η μελέτη διαφορετικών στελεχών του ιού επέτρεψε επίσης στους επιστήμονες να παρακολουθήσουν πώς αυτός εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας ή αδρανοποίησης ορισμένων γονιδίων που μπορεί να τον βοήθησαν να προσαρμοστεί στον άνθρωπο.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν πόσο καταστροφική ήταν η ασθένεια σε όλη την αμερικανική ήπειρο, αφανίζοντας ολόκληρους πληθυσμούς και αφήνοντάς τους ευάλωτους στην ευρωπαϊκή κατάκτηση, δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Constanza de la Fuente Castro, βιολογική ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο της Χιλής.
«Δεν ήταν μόνο πολιτισμικό ή δημογραφικό φαινόμενο. Είναι κυριολεκτικά αποτυπωμένο σε βιολογικά στοιχεία που μπορούμε ακόμη και σήμερα να ανακτήσουμε και να διαβάσουμε», είπε η de la Fuente Castro.