Ερευνητές βρίσκουν στο DNA μας ίχνη δύο άγνωστων, εξαφανισμένων ανθρώπινων μορφών χωρίς γνωστά απολιθώματα ή αποκωδικοποιημένο DNA
Ερευνητές του φημισμένου University of California στο Berkeley προχώρησαν σε μια εντυπωσιακή ανακάλυψη: εντόπισαν τμήματα DNA στο γονιδίωμα των σημερινών ανθρώπων (πηγή στα Γερμανικά), τα οποία προέρχονται από μέχρι σήμερα άγνωστους προγόνους. Οι επιστήμονες κάνουν λόγο για λεγόμενους «φαντασματικούς προγόνους», επειδή για αυτές τις εξαφανισμένες ανθρώπινες ομάδες δεν γνωρίζουμε ακόμη τίποτα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Homo sapiens είναι σήμερα το μοναδικό ακόμη ζωντανό είδος ανθρώπου. Στο μακρινό παρελθόν, όμως, μοιραζόταν τη Γη με πολλές άλλες ανθρωπίδες.
Προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη δείξει ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι αναμείχθηκαν με τους Νεάντερταλ και τους λεγόμενους ανθρώπους του Ντενίσοβα και απέκτησαν μαζί τους απογόνους. Τα γενετικά ίχνη αυτών των συναντήσεων παραμένουν μέχρι σήμερα στο γονιδίωμα πολλών ανθρώπων. Τώρα μια νέα μελέτη υποδηλώνει ότι υπήρξαν τουλάχιστον δύο ακόμη, μέχρι σήμερα άγνωστες, ανθρώπινες ομάδες, οι οποίες επίσης μετέδωσαν DNA στους προγόνους μας.
Ένας από αυτούς τους έως τώρα άγνωστους προγόνους ζευγάρωσε πριν από περισσότερα από 50.000 χρόνια στην Αφρική με τους προγόνους του σύγχρονου ανθρώπου. Αυτό συνέβη πριν από το τελευταίο μεγάλο κύμα μετανάστευσης του Homo sapiens προς την Ευρώπη και την Ασία. Τα γονίδια που κληρονομήθηκαν τότε αντιστοιχούν σήμερα περίπου στο ένα τοις εκατό του γενετικού υλικού όλων των ανθρώπων – ποσοστό αντίστοιχο με αυτό της DNA των Νεάντερταλ.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ερευνητών, αυτή η αινιγματική ανθρώπινη γραμμή είχε αποσπαστεί από τη γενεαλογία του σύγχρονου ανθρώπου ήδη πριν από περίπου 800.000 χρόνια – περίπου την ίδια περίοδο κατά την οποία χωρίστηκαν μεταξύ τους και οι Νεάντερταλ και οι άνθρωποι του Ντενίσοβα.
«Προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη υποθέσει ότι υπάρχει μια λεγόμενη φαντασματική καταγωγή – δηλαδή γενετικά ίχνη άγνωστων, εξαφανισμένων ανθρώπινων γραμμών στο γονιδίωμα των σύγχρονων ανθρώπων», εξηγεί η υποψήφια διδάκτορας στο Berkeley Γιούλιν Ζανγκ, μία από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης. «Ωστόσο μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφές αν αυτή η άγνωστη καταγωγή εμφανίζεται μόνο στους Αφρικανούς και πότε συνέβη αυτή η ανάμειξη. Καταφέραμε τώρα να εντοπίσουμε και να χαρτογραφήσουμε τα αντίστοιχα τμήματα DNA στο γονιδίωμα των σύγχρονων ανθρώπων και να δείξουμε ότι αυτή η φαντασματική καταγωγή υπάρχει σε όλους τους σημερινούς ανθρώπους – όχι μόνο στους Αφρικανούς».
Χρονογραμμή: 1,8 εκατομμύρια χρόνια
Ακόμη πιο μυστηριώδης είναι ο δεύτερος πρόγονος, τον οποίο οι ερευνητές χαρακτηρίζουν «υπερ-αρχαίο πρόγονο». Η ανθρώπινη γραμμή του είχε αποχωριστεί από τις υπόλοιπες ανθρωπίδες ήδη πριν από περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια. Πριν από περισσότερα από 200.000 χρόνια φαίνεται ότι αναμείχθηκε στην Ευρασία με τους Ντενισοβάνους και, μέσω αυτής της έμμεσης επαφής, θραύσματα του πανάρχαιου DNA βρήκαν τελικά τον δρόμο τους στο γονιδίωμα του σύγχρονου ανθρώπου.
«Ο εντοπισμός αυτού του υπερ-αρχαίου προγόνου είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρων, διότι αποκαλύπτει γενετική συνεισφορά μιας ανθρώπινης γραμμής που έζησε πριν από περισσότερο από ένα εκατομμύριο χρόνια – παρότι μέχρι σήμερα δεν διαθέτουμε καθόλου αποκωδικοποιημένο DNA από αυτόν τον πληθυσμό», δήλωσε ο Arjun Biddanda, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Johns Hopkins University και συν-πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
«Χάρη στο αρχαίο DNA των Νεάντερταλ και των ανθρώπων του Ντενίσοβα, καθώς και σε νέες γενεαλογικές μεθόδους, αντιλαμβανόμαστε ολοένα και περισσότερο ότι οι ανθρώπινοι πληθυσμοί αναμειγνύονταν επανειλημμένα μεταξύ τους στη διάρκεια της εξέλιξης», δήλωσε η Priya Moorjani, καθηγήτρια Μοριακής και Κυτταρικής Βιολογίας στο University of California στο Berkeley. «Η ανθρώπινη εξέλιξη μοιάζει επομένως λιγότερο με ένα διακλαδισμένο γενεαλογικό δέντρο και περισσότερο με ένα πολύπλοκο δίκτυο, στο οποίο οι διαφορετικοί πληθυσμοί συνδέονταν μεταξύ τους μέσω επανειλημμένων μετακινήσεων και αναμίξεων».
Διαφορά ανάμεσα στη DNA των Νεάντερταλ και των Ντενισοβάνων
Οι περισσότεροι άνθρωποι εκτός Αφρικής φέρουν σήμερα περίπου ένα έως δύο τοις εκατό DNA των Νεάντερταλ στο γονιδίωμά τους. Πιο συγκεκριμένα, κατά μέσο όρο περίπου ένα έως δύο τοις εκατό του γονιδιώματος των σημερινών Ευρωπαίων και Ασιατών προέρχεται από τους Νεάντερταλ. Πρόκειται για αποτέλεσμα της ανάμειξης μεταξύ Νεάντερταλ και πρώιμων σύγχρονων ανθρώπων πριν από περίπου 50.000 έως 60.000 χρόνια, λίγο μετά την έξοδο του Homo sapiens από την Αφρική.
Τα κληρονομημένα τμήματα DNA εξακολουθούν μέχρι σήμερα να επηρεάζουν τον άνθρωπο. Ορισμένες παραλλαγές συνδέονται με την ανοσολογική άμυνα, τα χαρακτηριστικά του δέρματος και των μαλλιών ή την προσαρμογή στις περιβαλλοντικές συνθήκες. Άλλες αυξάνουν τον κίνδυνο για συγκεκριμένες ασθένειες ή επηρεάζουν την αντίδραση σε λοιμώξεις.
Πληθυσμιακές ομάδες στην Ασία και την Ωκεανία διαθέτουν, πέρα από τη DNA των Νεάντερταλ, και γενετικούς δείκτες από τους ανθρώπους του Ντενίσοβα. Αντίστοιχα λείψανα Ντενισοβάνων έχουν αποκωδικοποιηθεί κυρίως από τον ευρασιατικό χώρο:
Το γενετικό υλικό του αρχαιότερου μέχρι σήμερα ανθρώπινου απολιθώματος που έχει βρεθεί στη Μογγολία προσέφερε πριν από περίπου έξι χρόνια νέα στοιχεία για την πρώιμη ιστορία του ανθρώπου. Ερευνητές από το Ινστιτούτο Max-Planck για την Εξελικτική Ανθρωπολογία στη Λειψία και από τη Μογγολική Ακαδημία Επιστημών έδειξαν ότι περίπου το 25 τοις εκατό της DNA στα περίπου 34.000 ετών απολιθώματα μιας γυναίκας προερχόταν από δυτικοευρασιατούς προγόνους. Επιπλέον, η ομάδα εντόπισε στο γονιδίωμα της γυναίκας – όπως και σε έναν περίπου 40.000 ετών άνθρωπο από την Κίνα – ίχνη DNA από Ντενισοβάνους, την εξαφανισμένη ανθρώπινη μορφή που ζούσε στην Ασία πριν από την άφιξη του σύγχρονου ανθρώπου.
Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι Νεάντερταλ και Ντενισοβάνοι αναμείχθηκαν και μεταξύ τους. Από ένα απολίθωμα από το σπήλαιο Denisova στο όρος Αλτάι, στα νότια της Σιβηρίας κοντά στα σύνορα με το Καζακστάν, τη Μογγολία και την Κίνα, γνωρίζουμε μάλιστα ότι ανήκε σε μια γυναίκα με μητέρα Νεάντερταλ και πατέρα Ντενισοβάνο – μια άμεση απόδειξη ότι οι δύο ανθρώπινες μορφές απέκτησαν κοινούς απογόνους.
Ποιοι ακριβώς ήταν αυτοί ο «φαντασματικός πρόγονος» και ο «υπερ-αρχαίος πρόγονος» παραμένει προς το παρόν άγνωστο. Οι εκτιμώμενες χρονικές στιγμές της αποχώρισής τους, ωστόσο, ταιριάζουν με γνωστές ανθρώπινες μορφές: οι φαντασματικοί πρόγονοι θα μπορούσαν να ανήκουν σε ομάδες Homo του Μέσου Πλειστόκαινου που ζούσαν στην Αφρική πριν από περίπου 800.000 χρόνια. Ο υπερ-αρχαίος πρόγονος, αντίθετα, θα μπορούσε να είναι ταυτόσημος ή στενά συγγενικός με τον Homo erectus, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στην Ευρασία ήδη πριν από περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια.