Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί την επεκτατική του εξωτερική πολιτική, ανατρέποντας παράλληλα τη διατλαντική συμμαχία, η Πρόεδρος της Κομισιόν κάλεσε την Ευρώπη να αδράξει τη στιγμή και να επιτύχει μεγαλύτερη ανεξαρτησία
Με τη διατλαντική συμμαχία στα πρόθυρα της κατάρρευσης, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέβηκε στην κεντρική σκηνή του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας για να υποστηρίξει την «ευρωπαϊκή ανεξαρτησία».
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι οι ισχυρές αλλαγές που κλονίζουν την παγκόσμια τάξη πρέπει να αντιμετωπιστούν ως «καταλύτης για το καλό» και όχι ως «κατακλυσμός».
«Οι γεωπολιτικοί κλυδωνισμοί μπορούν -και πρέπει- να χρησιμεύσουν ως ευκαιρία για την Ευρώπη. Κατά την άποψή μου, η ''σεισμική αλλαγή'' που διανύουμε σήμερα είναι μια ευκαιρία, στην πραγματικότητα, μια αναγκαιότητα για την οικοδόμηση μιας νέας μορφής ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας», σημείωσε η φον ντερ Λάιεν.
«Η ανάγκη αυτή δεν είναι ούτε νέα, ούτε αποτελεί αντίδραση στα πρόσφατα γεγονότα. Αποτελεί διαρθρωτική επιταγή για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα».
Αν και δεν είναι η πρώτη φορά που η φον ντερ Λάιεν ζητεί μεγαλύτερη αυτονομία, η ομιλία της στο Νταβός απέκτησε νέο νόημα στο πλαίσιο της έκτακτης κρίσης ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η απειλή του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών να επιβάλει δασμό 10% σε οκτώ ευρωπαϊκά κράτη, όλα μέλη του ΝΑΤΟ, για να πιέσει για πώληση της Γροιλανδίας, έχει ανατρέψει 80 χρόνια συμμαχίας και έχει τροφοδοτήσει σοβαρούς φόβους για μια μη αναστρέψιμη ρήξη.
Οι δασμοί του Τραμπ θα τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου, εκτός εάν οι Ευρωπαίοι, οι οποίοι ποντάρουν στη διπλωματία για την αποκλιμάκωση, μπορέσουν να τον πείσουν να αλλάξει γνώμη.
«Θεωρούμε τον λαό των Ηνωμένων Πολιτειών όχι μόνο σύμμαχό μας, αλλά και φίλο μας», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, ισορροπώντας ανάμεσα σε έναν συμφιλιωτικό και έναν διεκδικητικό τόνο.
«Η βύθισή μας σε ένα επικίνδυνο καθοδικό σπιράλ θα βοηθούσε μόνο τους ίδιους τους αντιπάλους που είμαστε και οι δύο τόσο αφοσιωμένοι στο να κρατήσουμε μακριά από το στρατηγικό μας τοπίο. Επομένως, η απάντησή μας θα είναι αταλάντευτη, ενιαία και ανάλογη».
Ο Τραμπ δεν έχει δείξει μέχρι στιγμής κανένα σημάδι ότι θα εγκαταλείψει την ατζέντα της προσάρτησης. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, δημοσίευσε μια ψηφιακά τροποποιημένη εικόνα από την περσινή συνάντηση με Ευρωπαίους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της φον ντερ Λάιεν, στον Λευκό Οίκο. Σε αυτή τη νέα εκδοχή, ο Τραμπ κάθεται δίπλα σε έναν χάρτη που απεικονίζει τη Γροιλανδία, τον Καναδά και τη Βενεζουέλα ως αμερικανικά εδάφη.
Σε μια άλλη ανάρτηση, ο Τραμπ απεικονίζει τον εαυτό του να τοποθετεί την αμερικανική σημαία στη Γροιλανδία, η οποία περιγράφεται ως «έδαφος των ΗΠΑ 2026».
Οι εικόνες αποτελούν άλλη μια αντανάκλαση αυτού που ο Τραμπ αποκαλεί «δόγμα Ντονρόε», μια ατζέντα που προωθεί μετά την επιτυχημένη επιχείρηση στις αρχές του μήνα, η οποία απομάκρυνε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία και σόκαρε ολόκληρο τον κόσμο.
Ο Τραμπ δήλωσε αργότερα ότι η μόνη αρχή που διέπει την εξωτερική του πολιτική είναι η «δική του ηθική».
Στο Νταβός, μια γραφική ελβετική πόλη που παραδοσιακά συνδέεται με την πολυμέρεια και την οικονομία του laissez-faire, η φον ντερ Λάιεν προσπάθησε να αντιμετωπίσει τη βαριά, μονομερή κοσμοθεωρία του Τραμπ με το δικό της όραμα μιας ανεξάρτητης Ευρώπης ανοιχτής στον κόσμο.
Χαιρέτισε την πρόσφατη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που σύναψε το μπλοκ με τη Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη), η οποία συγκεντρώνει περισσότερους από 700 εκατομμύρια καταναλωτές, ως απόδειξη ότι μια «νέα Ευρώπη αναδύεται».
«Επιλέγουμε το δίκαιο εμπόριο έναντι των δασμών. Την εταιρική σχέση έναντι της απομόνωσης. Τη βιωσιμότητα έναντι της εκμετάλλευσης», δήλωσε. «Μιλάμε σοβαρά για την απεξάρτηση από τον κίνδυνο των οικονομιών μας».
Περισσότερες εμπορικές συμφωνίες βρίσκονται στα σκαριά με την Αυστραλία, τις Φιλιππίνες, την Ταϊλάνδη, τη Μαλαισία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ινδία, πρόσθεσε.
«Η Ευρώπη θέλει να συνεργαστεί με τα κέντρα ανάπτυξης του σήμερα και τις οικονομικές δυνάμεις του αιώνα», είπε καταχειροκροτούμενη.
«Από τη Λατινική Αμερική μέχρι τον Ινδο-Ειρηνικό και πολύ πέρα από αυτόν, η Ευρώπη θα επιλέγει πάντα τον κόσμο. Ο κόσμος είναι έτοιμος να επιλέξει την Ευρώπη».
Η Πρόεδρος της Κομισιόν συνέχισε να απαριθμεί μια σειρά πρωτοβουλιών για να καταστήσει την Ε.Ε. πιο ελκυστική για τους επενδυτές, πιο ευέλικτη στην κλιμάκωση των επιχειρήσεων και στην υιοθέτηση τεχνολογιών και πιο αυτοδύναμη στην ενέργεια, την ασφάλεια και την άμυνα.
Σε κάποιο σημείο της ομιλίας της παραδέχτηκε ότι η συζήτηση για «ευρωπαϊκή ανεξαρτησία» αντιμετωπίστηκε κάποτε με σκεπτικισμό και επιφυλάξεις, καθώς η αφηρημένη έννοια συνδέθηκε συχνά με τον προστατευτισμό και την απομόνωση. Αλλά τώρα, είπε, η «αδιανόητη κλίμακα της αλλαγής» που βιώνει ο κόσμος έχει καλλιεργήσει μια «πραγματική συναίνεση».
«Η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την προσπάθειά της για ανεξαρτησία - από την ασφάλεια στην οικονομία, από την άμυνα στη δημοκρατία», είπε. «Το θέμα είναι ότι ο κόσμος έχει αλλάξει μόνιμα. Πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς μαζί του».