Μεταναστευτική μεταρρύθμιση της ΕΕ: Θα μπορούσε να οδηγήσει σε πρακτικές τύπου ICE στην Ευρώπη;

Ένα αμφιλεγόμενο σχέδιο νόμου που αποσκοπεί στην αύξηση των επιστροφών παράτυπων μεταναστών από την ΕΕ εγκρίθηκε από την αρμόδια επιτροπή του ευρωκοινοβουλίου αυτή την εβδομάδα.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ωστόσο, ΜΚΟ υπεράσπισης των κοινωνικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι μέρη του σχεδίου νόμου ενδέχεται να ανοίξουν το δρόμο για πρακτικές επιβολής του νόμου που μοιάζουν με αυτές που χρησιμοποιεί η αμφιλεγόμενη αμερικανική υπηρεσία μετανάστευσης και τελωνειακής επιβολής (ICE).

Η πρόταση - γνωστή ως κανονισμός της ΕΕ για τις επιστροφές - θα δημιουργήσει αυτό που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκαλεί "κοινό ευρωπαϊκό σύστημα για τις επιστροφές", το οποίο έχει σχεδιαστεί για να καταστήσει τις διαδικασίες απέλασης σε όλο το μπλοκ "ταχύτερες και αποτελεσματικότερες".

Μεταξύ των μέτρων που συζητούνται είναι οι λεγόμενοι "κόμβοι επιστροφής", κέντρα απέλασης που βρίσκονται εκτός της ΕΕ, στα οποία θα μπορούσαν να στέλνονται όσοι το αίτημά τους για άσυλο απορρίπτεται εν αναμονή της απέλασης.

Το σχέδιο νόμου θα επιτρέπει επίσης την κράτηση των μεταναστών για διάστημα έως και δύο ετών, εάν οι αρχές το κρίνουν απαραίτητο για να επιβάλουν την επιστροφή τους στις χώρε καταγωγής τους.

Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι η μεταρρύθμιση είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των χαμηλών ποσοστών απελάσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, οι επικριτές λένε ότι ορισμένες από τις διατάξεις της θα μπορούσαν να επεκτείνουν σημαντικά τις εξουσίες των οργάνων επιβολής του νόμου.

Οι ΜΚΟ προειδοποιούν για καταστολή τύπου ICE

Στις αρχές Φεβρουαρίου, περίπου 70 ΜΚΟ εξέδωσαν κοινή δήλωση με την οποία προειδοποιούν ότι στοιχεία της πρότασης θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πρακτικές που μοιάζουν με αυτές που χρησιμοποιεί η ICE, μια υπηρεσία έχει προκαλέσει διαμαρτυρίες και συγκρούσεις στις ΗΠΑ για τις επιδρομές και τις πρακτικές κράτησης μεταναστών.

Η ανησυχία επικεντρώνεται στις διατάξεις που απαιτούν από τα κράτη μέλη της ΕΕ να θεσπίσουν αυτό που η Επιτροπή περιγράφει ως "αποτελεσματικά και αναλογικά μέτρα" για τον εντοπισμό παράτυπων μεταναστών.

Οι ΜΚΟ λένε ότι αυτά τα "μέτρα εντοπισμού" θα μπορούσαν ενδεχομένως να περιλαμβάνουν αστυνομικές έρευνες σε ιδιωτικές κατοικίες, επιχειρήσεις των οργάνων επιβολής του νόμου σε δημόσιους χώρους, έρευνες με βάση την φυλή , υποχρέωση υποβολής εκθέσεων στις δημόσιες αρχές και αυξημένη χρήση τεχνολογιών παρακολούθησης.

Ορισμένοι ακτιβιστές υποστηρίζουν ότι παρόμοιοι μηχανισμοί υπάρχουν ήδη σε ορισμένα μέρη της Ευρώπης, με την οργάνωση "Πλατφόρμα για τη Διεθνή Συνεργασία για τους μετανάστες χωρίς έγγραφα" (PICUM) να αναφέρει ως παράδειγμα τη νομοθεσία της Γερμανίας.

Σύμφωνα με το άρθρο 87 του νόμου περί διαμονής της χώρας, πολλές δημόσιες αρχές υποχρεούνται να αναφέρουν τους παράτυπους μετανάστες στις αρχές επιβολής της μετανάστευσης. Τα σχολεία και ορισμένα ιδρύματα φροντίδας είναι μεταξύ των λίγων εξαιρέσεων.

Ο νόμος υποχρεώνει επίσης τα γραφεία κοινωνικής πρόνοιας να ενημερώνουν τις αρχές μετανάστευσης όταν μετανάστες χωρίς νόμιμα έγγραφα διαμονής τους πλησιάζουν για να ζητήσουν υγειονομική κάλυψη.

Η Silvia Carta, υπεύθυνη πολιτικής στο PICUM, λέει ότι ο προτεινόμενος κανονισμός της ΕΕ θα μπορούσε να διευρύνει τις αρμοδιότητες των διωκτικών αρχών, εάν δεν διασαφηνιστεί προσεκτικά.

"Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να ανοίξει την πόρτα στην αστυνομία να εισβάλλει σε σπίτια ανθρώπων που είναι ύποπτοι ότι φιλοξενούν μετανάστες, καθώς και σε γραφεία και καταφύγια που διαχειρίζονται ανθρωπιστικές οργανώσεις", δήλωσε η ίδια.

Σύμφωνα με την Carta, τα μέτρα θα μπορούσαν να επεκτείνουν τη δυνατότητα των εθνικών αρχών να διεξάγουν έρευνες "χωρίς σαφές πλαίσιο". Ωστόσο, σημειώνει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη, η εθνική νομοθεσία ή οι συνταγματικές εγγυήσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν τον τρόπο εφαρμογής αυτών των κανόνων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίπτει τη σύγκριση με την ICE

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι η μεταρρύθμιση θα οδηγήσει σε επιθετικές πρακτικές επιβολής του νόμου.

Εκπρόσωπος της Επιτροπής δήλωσε στην ομάδα ελέγχου γεγονότων του Euronews, Cube, ότι η πρόταση δεν απαιτεί από τις δημόσιες υπηρεσίες να αναφέρουν τους μετανάστες χωρίς έγγραφα στις αρχές μετανάστευσης ή στην αστυνομία.

"Σίγουρα δεν προβλέπει ότι οι εθνικές αρχές θα πρέπει να εισβάλλουν σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, να διεξάγουν έρευνες με βάση το φυλετικό προφίλ ή να χρησιμοποιούν επεμβατικές τεχνολογίες παρακολούθησης", δήλωσε ο εκπρόσωπος.

Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι η πρόταση είναι πλήρως συμβατή με το διεθνές δίκαιο και τα θεμελιώδη δικαιώματα και περιλαμβάνει "ισχυρές εγγυήσεις για να διασφαλιστεί η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των επαναπατριζόμενων".

Ωστόσο, ορισμένες ΜΚΟ υποστηρίζουν ότι οι εν λόγω δικλείδες ασφαλείας εξακολουθούν να είναι πολύ ασαφείς.

Η Carta λέει ότι η απλή αναφορά σε θεμελιώδη δικαιώματα με την ευρεία έννοια μπορεί να μην είναι επαρκής όταν οι νόμοι εφαρμόζονται με διαφορετικό τρόπο στις διάφορες χώρες της ΕΕ.

"Οι ασαφείς αναφορές στα θεμελιώδη δικαιώματα δεν αρκούν", δήλωσε. "Θα είναι πολύ δύσκολο να έχουμε ένα ενιαίο πρότυπο ερμηνείας σε όλα τα κράτη μέλη, εκτός εάν αυτές οι εγγυήσεις ενσωματωθούν σαφώς στη νομοθεσία".

Η νομοθεσία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ. Η πρόταση πρέπει ακόμη να ψηφιστεί από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να διαπραγματευτούν και να συμφωνήσουν επί του τελικού κειμένου.