Οι πιέσεις εντείνονται ενόψει της Συνόδου Κορυφής της Πέμπτης, όπου η ενεργειακή κρίση και το κόστος για τη βιομηχανία θα βρεθούν στο επίκεντρο. Τα κράτη-μέλη παραμένουν διχασμένα για το αν απαιτούνται αλλαγές στο σύστημα ή διατήρησή του ως έχει.
Μια ομάδα δέκα χωρών κάλεσε την Τετάρτη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS), χαρακτηρίζοντας το ισχύον πλαίσιο της νομοθεσίας «υπαρξιακό κίνδυνο» για πολλούς βασικούς βιομηχανικούς κλάδους, σύμφωνα με επιστολή που περιήλθε σε γνώση του Euronews.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η επιστολή, την οποία υπογράφουν οι ηγέτες της Αυστρίας, της Τσεχίας, της Κροατίας, της Ελλάδας, της Ουγγαρίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας και της Σλοβακίας, καλεί το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ να παρατείνει τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών άνθρακα πέραν του 2034, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά οι βιομηχανίες τους δεν θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στο κόστος.
«Η βιομηχανία μας είναι προσηλωμένη και συνεχίζει να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για να μετασχηματίσει τα επιχειρηματικά της μοντέλα», αναφέρεται στην επιστολή. «Ωστόσο, σε συνδυασμό με τις υψηλές τιμές ενέργειας και τη σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων ETS, το ισχύον πλαίσιο έχει καταστεί υπαρξιακός κίνδυνος για πολλούς στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς της Ευρώπης».
Οι πιέσεις προς την Επιτροπή αυξάνονται για την κατάργηση του ETS, της αγοράς άνθρακα της ΕΕ, ενόψει της συνόδου των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, με στόχο την αντιμετώπιση της επικείμενης ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν. Ορισμένα κράτη-μέλη ζητούν την κατάργηση του μηχανισμού, άλλα την τροποποίησή του, ενώ άλλα επιθυμούν τη διατήρησή του.
Η παρέμβαση των δέκα χωρών ήρθε λίγο αφότου η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, άφησε να εννοηθεί ότι στηρίζει την αγορά άνθρακα της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς την βασικό εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών και τη χρηματοδότηση καθαρών τεχνολογιών — μια προσέγγιση που διαφοροποιείται από αυτή των ενεργοβόρων βιομηχανιών, οι οποίες άσκησαν έντονη κριτική στο ETS κατά τη διάρκεια βιομηχανικής συνόδου στην Αμβέρσα τον περασμένο μήνα.
Οι δέκα χώρες υποστηρίζουν ότι η αγορά άνθρακα της ΕΕ εξελίσσεται με υπερβολικά γρήγορους ρυθμούς, ασκώντας πρόσθετη πίεση στις επιχειρήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένο ενεργειακό κόστος και επίμονο πληθωρισμό. Το αποτέλεσμα, προειδοποιούν, είναι η αυξανόμενη απειλή για τον βιομηχανικό πυρήνα της Ευρώπης και κατ’ επέκταση για την οικονομική της ισχύ.
«Οι τιμές ενέργειας έχουν εκτοξευθεί, ο πληθωρισμός έχει καταστήσει ακόμη πιο δαπανηρές τις επενδύσεις που απαιτούνται για τη μετάβαση, ενώ οι υφιστάμενες λύσεις απανθρακοποίησης δεν είναι ακόμη επαρκώς ανεπτυγμένες ώστε να είναι οικονομικά βιώσιμες για τους κλάδους που είναι δύσκολο να απανθρακοποιηθούν», αναφέρεται στην επιστολή.
Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσαν μετά την άτυπη σύνοδο κορυφής στο Άλντεν Μπίεσεν ότι η ΕΕ θα «παρουσιάσει επιλογές» στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Πέμπτης, τονίζοντας ωστόσο την «πολυπλοκότητα του προβλήματος»: οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας συνδέονται με το φυσικό αέριο και η αλλαγή του συστήματος συνεπάγεται πολλούς παράγοντες, όπως οι εθνικοί φόροι, τα τέλη δικτύου και το ETS.
Κύρια αιτήματα
Η επιστολή των δέκα χωρών περιλαμβάνει συγκεκριμένα αιτήματα για την αποτροπή της κατάστασης, με βασικό την παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων ETS πέραν του 2034. Σήμερα, οι εταιρείες λαμβάνουν περιορισμένο αριθμό δωρεάν δικαιωμάτων ώστε να μην πληρώνουν πλήρως για όλες τις εκπομπές τους. Ζητούν αυτή η στήριξη να συνεχιστεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ώστε να μην επιβαρυνθούν απότομα με το πλήρες κόστος.
Τα κράτη-μέλη ζητούν επίσης από την Επιτροπή να επιβραδύνει τη σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων που προβλέπεται να ξεκινήσει το 2028, δίνοντας στις επιχειρήσεις περισσότερο χρόνο προσαρμογής. Παράλληλα, ζητούν τη μείωση της μεταβλητότητας των τιμών του άνθρακα, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη σταθερότητα και δυνατότητα προγραμματισμού χωρίς αιφνίδια κόστη.
Τέλος, ζητούν μέτρα για την αποτροπή υπερβολικά υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές, κάτι που αποτελεί βασικό εμπόδιο για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και την ικανότητά της να διατηρήσει οικονομική και στρατηγική αυτονομία σε ένα ολοένα πιο ασταθές περιβάλλον.
Οι βαριές βιομηχανίες, ιδιαίτερα εκείνες που είναι πιο δύσκολο να απανθρακοποιηθούν, αντιμετωπίζουν μια «τέλεια καταιγίδα», υποστηρίζεται στην επιστολή, λόγω της αύξησης του κόστους, των μη αποδεδειγμένων πράσινων τεχνολογιών και της επικείμενης κατάργησης των δωρεάν δικαιωμάτων άνθρακα που είχαν σχεδιαστεί για να διατηρούν την ανταγωνιστικότητά τους.
Πάνω απ’ όλα, οι χώρες ζητούν ταχεία αντίδραση από τους ευρωπαίους νομοθέτες για την επανεξέταση του βασικού αυτού εργαλείου κλιματικής πολιτικής, τονίζοντας ότι η κατάσταση δεν μπορεί να περιμένει μέχρι το καλοκαίρι, όταν έχει προγραμματιστεί η αναθεώρηση του ETS, και καλούν την Επιτροπή να παρουσιάσει λύση «εντός εβδομάδων».
«Μετά τις επικείμενες συζητήσεις μας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο, η αναθεώρηση του ETS θα πρέπει να παρουσιαστεί το αργότερο έως το τέλος Μαΐου», αναφέρεται στην επιστολή.
Την ίδια ώρα, άλλες χώρες της ΕΕ ασκούν έντονη πίεση για τη διατήρηση του ETS ως έχει.
Στις 6 Μαρτίου, οι υπουργοί Ενέργειας της Δανίας, της Φινλανδίας, της Λετονίας, του Λουξεμβούργου, των Κάτω Χωρών, της Πορτογαλίας και της Σουηδίας απέστειλαν επιστολή στον επίτροπο Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, υποστηρίζοντας ότι το σύστημα, στη σημερινή του μορφή, είναι αποτελεσματικό, ενισχύει το διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας και εξοικονομεί στην Ευρώπη περίπου 34 δισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με ξεχωριστή επιστολή που είδε το Euronews.