Τα συστήματα παρατήρησης, συναγερμού και βοήθειας για γεωλογικούς κινδύνους ενισχύονται στις ακτές του Ατλαντικού της Ευρώπης, χάρη στο έργο AGEO. Στα Κανάρια Νησιά, οι πολίτες μπορούν να βοηθήσουν αναφέροντας μια κατολίσθηση σε μια εφαρμογή, η οποία ειδοποιεί τους άλλους για το κλείσιμο δρόμων.
Οι βροχοπτώσεις και η διάβρωση που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή απειλούν τις ακτές μας. Η ατλαντική ακτή της Ευρώπης είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε κατολισθήσεις, πλημμύρες και άλλους γεωλογικούς κινδύνους υψηλού αντίκτυπου, όπως συμβαίνει και στα Κανάρια Νησιά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η παρακολούθησή τους και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των αρχών αποτελούν προτεραιότητες για το AGEO, την Πλατφόρμα Διαχείρισης Γεωλογικών Κινδύνων στον Ατλαντικό, ένα έργο που έχει φέρει κοντά ειδικούς από πέντε ευρωπαϊκές χώρες.
Στο ισπανικό νησί Γκραν Κανάρια, για παράδειγμα, οι καταπτώσεις βράχων είναι πολύ συχνές. Τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, σημειώνονταν σχεδόν καθημερινά, σύμφωνα με τον Enrique Sánchez Déniz, επικεφαλής της μονάδας drones της Γενικής Διεύθυνσης Εκτάκτων Αναγκών της Κυβέρνησης των Καναρίων Νήσων. «Με τις περιόδους έντονων βροχοπτώσεων, αυξάνονται τα περιστατικά κατολισθήσεων και σε ορισμένες περιπτώσεις, μεγάλοι βράχοι έχουν παρασύρει αυτοκίνητα. Αυτό που μας προσφέρει το AGEO είναι μεγαλύτερη γνώση σε αυτές τις καταστάσεις και η δυνατότητα να γνωρίζουμε ποια μέτρα πρέπει να λάβουμε εκείνη τη στιγμή.»
Στη Γκραν Κανάρια, ο δρόμος GC-60 είναι ο πιο τουριστικός στο νησί. Είναι επίσης ένας από τους πιο πολυσύχναστους και εκτεθειμένους σε κατολισθήσεις. Σε αυτόν τον δρόμο, ο δήμος San Bartolomé de Tirajana έχει ενσωματώσει τον γεωλογικό κίνδυνο στο Δημοτικό του Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης. Χάρη σε αυτό, οι πολίτες ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο για πιθανές κατολισθήσεις και μπορούν επίσης να τις αναφέρουν.
Ο Santiago Mejías Ramírez, από την πυροσβεστική υπηρεσία του San Bartolomé de Tirajana, τονίζει τη σημασία των ταχέων ειδοποιήσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν εναλλακτικές δευτερεύουσες διαδρομές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως λέει, «Συχνά προτιμούμε οι άνθρωποι να παραμένουν στα σπίτια τους μέχρι να καθαριστεί ο δρόμος και να διασφαλιστεί η ασφαλής πρόσβαση.»
Τα βασικά στοιχεία: Καινοτομία και επιστήμη των πολιτών
Οι περιοχές όπου υλοποιούνται τα πιλοτικά έργα του AGEO διαθέτουν το πρόγραμμα Copernicus για την παρακολούθηση και τον ακριβή προσδιορισμό των ζωνών γεωλογικού κινδύνου σε πραγματικό χρόνο. Εκτός από τα «μάτια» των δορυφόρων του ευρωπαϊκού διαστημικού προγράμματος, υπάρχει και μια άλλη οπτική: αυτή των πολιτών.
«Πλέον, οι πολίτες αποτελούν μέρος της αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών. Έχουμε πολίτες που λειτουργούν ως τα μάτια μας στις πόλεις και μας προειδοποιούν για πιθανές κατολισθήσεις, κάτι που επιτρέπει στις αρχές να λαμβάνουν ταχύτερες αποφάσεις», λέει ο Santiago Mejías Ramírez, Πυροσβεστική Υπηρεσία San Bartolomé de Tirajana.
Πρόκειται για συνεργατική επιστήμη: Αν κάποιος γίνει μάρτυρας κατολίσθησης, μπορεί να ειδοποιήσει άλλους με ένα απλό τηλεφώνημα ή με γεωεντοπισμένες και χρονοσημασμένες φωτογραφίες μέσω μιας εφαρμογής. Το AGEO έχει ενισχύσει την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ πολιτών, αρχών, ομάδων έκτακτης ανάγκης και επιστημόνων, και έχει επιτρέψει την επικαιροποίηση των χαρτών κινδύνου.
Στα Κανάρια Νησιά, το AGEO διαθέτει τρία πιλοτικά έργα στη La Palma, το El Hierro και τη Γκραν Κανάρια. Σύμφωνα με την Isabel Montoya Montes, ερευνήτρια στο Γεωλογικό και Μεταλλευτικό Ινστιτούτο της Ισπανίας (IGME) και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Las Palmas de Gran Canaria (ULPGC), «Η διαδικασία έφερε τους ανθρώπους πιο κοντά στην κοινότητα. Πώς λειτουργεί μια κατολίσθηση, γιατί συμβαίνει, ποιες είναι οι αιτίες, και τους κάνει να συνειδητοποιούν ότι μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης κινδύνου. Είναι πολύ σημαντικό, στην περίπτωση των κατολισθήσεων, να υπάρχουν επικαιροποιημένοι χάρτες για το πού έχουν συμβεί.»
«Αυτό το μητρώο, που υπήρχε αλλά δεν ήταν ενημερωμένο, έχει πλέον επικαιροποιηθεί, και έχουν δημιουργηθεί χάρτες των περιοχών όπου έχουν σημειωθεί καταπτώσεις βράχων στις τρεις πιλοτικές ζώνες όπου δραστηριοποιείται το AGEO Canarias» λέει η Isabel Montoya Montes, ερευνήτρια, IGME & καθηγήτρια ULPGC.
Η ευαισθητοποίηση για τους γεωλογικούς κινδύνους πραγματοποιείται και στις σχολικές αίθουσες. Οι μαθητές του λυκείου Faro de Maspalomas μαθαίνουν στην τάξη ότι το νησί τους αποτελεί ζώνη κινδύνου για πολλούς λόγους, μεταξύ των οποίων και η σεισμική δραστηριότητα. Ο Aythami, 15 ετών, εντυπωσιάστηκε από την επίδειξη στην αυλή drones εξοπλισμένων με υπέρυθρες κάμερες, προβολείς και ηχεία. «Τώρα ξέρεις τι πρέπει να κάνεις αν δεις μια κατολίσθηση. Πρώτα, αν δω ότι υπάρχει ήδη κάποια κίνηση (του εδάφους), απομακρύνομαι και μετά καλώ την πυροσβεστική σε περίπτωση που υπάρχει κάποιος που μπορεί να εγκλωβιστεί αργότερα· θα καλούσα το 112. Με εξέπληξαν τα μέσα που χρησιμοποιούνται, ειδικά για τη διάσωση ανθρώπων», λέει.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του AGEO ξεπερνά τα 3,2 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 75% έχει χρηματοδοτηθεί από την Πολιτική Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο έργο συμμετείχαν η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία, και τιμήθηκε με δύο βραβεία στην τελευταία διοργάνωση των «REGIOSTARS Awards», ενός ευρωπαϊκού θεσμού που αναγνωρίζει την αριστεία έργων που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.