Περισσότεροι από 600 επαγγελματίες του χώρου του θεάματος υπέγραψαν ψήφισμα διαμαρτυρίας κατά της ολοένα αυξανόμενης επιρροής του συντηρητικού επιχειρηματία Βενσάν Μπολορέ στη γαλλική κινηματογραφική βιομηχανία
Ο γαλλικός κινηματογράφος συγκλονίστηκε λίγες ημέρες πριν από το εμβληματικό Φεστιβάλ Καννών, που πραγματοποιήθηκε από τις 12 έως τις 23 Μαΐου, όταν περισσότεροι από 600 επαγγελματίες του χώρου υπέγραψαν ψήφισμα διαμαρτυρίας κατά της ολοένα αυξανόμενης επιρροής του συντηρητικού επιχειρηματία Βενσάν Μπολορέ στη γαλλική κινηματογραφική βιομηχανία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μεταξύ εκείνων που πρόσθεσαν στη συνέχεια τις υπογραφές τους στο ψήφισμα είναι οι σταρ του Χόλιγουντ Χαβιέρ Μπαρδέμ και Κεν Λόουτς, καθώς και γνωστά ονόματα του γαλλικού κινηματογράφου όπως οι Αντέλ Ενέλ και Ζιλιέτ Μπινός.
Το ψήφισμα, που πλέον αριθμεί σχεδόν 3.500 υπογραφές, ξεκίνησε από τη συλλογικότητα «Zapper Bolloré», δηλαδή «Σβήστε τον Μπολορέ», καταγγέλλοντας «την αυξανόμενη επιρροή της άκρας δεξιάς» στη γαλλική κινηματογραφική βιομηχανία. Στο κείμενο κατονομάζεται ο Μπολορέ, ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος του Canal+, του μεγαλύτερου παραγωγού κινηματογραφικών έργων στη Γαλλία.
Ο 74χρονος μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης έχει κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιεί τη μιντιακή αυτοκρατορία του για να προωθεί αντιδραστικές και ακροδεξιές ιδέες.
Το 2025, ο όμιλος Canal+ ανακοίνωσε ότι απέκτησε ποσοστό 34% στην αλυσίδα κινηματογράφων UGC, ενώ παράλληλα γνωστοποίησε την πρόθεσή του να εξετάσει «ενδεχόμενη εξαγορά» του ομίλου το 2028.
«Αφήνοντας τον γαλλικό κινηματογράφο στα χέρια μιας προσωπικότητας της άκρας δεξιάς, κινδυνεύουμε όχι μόνο από την ομογενοποίηση των ταινιών, αλλά και από έναν φασιστικό έλεγχο της συλλογικής φαντασίας», ανέφερε το ψήφισμα που δημοσιεύτηκε στη γαλλική εφημερίδα Libération.
Απειλές από τον διευθύνοντα σύμβουλο του Canal+
Απαντώντας στο ψήφισμα, ο διευθύνων σύμβουλος του Canal+, Μαξίμ Σααντά, δήλωσε κατά τη διάρκεια εκδήλωσης για παραγωγούς στο Φεστιβάλ Καννών στις 17 Μαΐου ότι ο όμιλος θα πρέπει να διακόψει τη συνεργασία του με επαγγελματίες του κινηματογράφου που υπέγραψαν το κείμενο.
«Βίωσα αυτό το ψήφισμα ως αδικία απέναντι στις ομάδες του Canal+, που είναι αφοσιωμένες στην υπεράσπιση της ανεξαρτησίας του Canal+ και της πλήρους πολυμορφίας των επιλογών του», δήλωσε ο Σααντά.
«Δεν θα συνεργαστώ ξανά και δεν θέλω πλέον το Canal να συνεργάζεται με όσους υπέγραψαν αυτό το ψήφισμα», πρόσθεσε.
Το Euronews επικοινώνησε με τον όμιλο Canal+ για να ρωτήσει αν οι απειλές του Σααντά θα υλοποιηθούν, όμως οι εκπρόσωποι του ομίλου αρνήθηκαν να σχολιάσουν.
Για πολλούς επαγγελματίες του χώρου και σχολιαστές, οι δηλώσεις του Σααντά συνιστούν απειλή μποϊκοτάζ, κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί πιθανή παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης.
Μιλώντας στην Εθνοσυνέλευση, η σοσιαλίστρια βουλευτής Σελίν Ερβιέ κατηγόρησε τον Μπολορέ ότι «καταπνίγει την ελευθερία της έκφρασης και της δημιουργίας», ενώ η Γαλλίδα ηθοποιός Αντέλ Εξαρχόπουλος δήλωσε πως «δεν μπορείς να φοβάσαι ότι θα χάσεις τη δουλειά σου απλώς επειδή εκφράζεις μια συλλογική ανησυχία».
Αποτελούν οι δηλώσεις του Σααντά απειλή μποϊκοτάζ;
«Όσοι υπέγραψαν το ψήφισμα εξέφρασαν δημόσια τις ανησυχίες τους και άσκησαν το δικαίωμά τους στην ελευθερία της έκφρασης», δήλωσε στο Euronews ο Γιαν Περσονίκ, δικηγόρος με έδρα το Παρίσι και ειδίκευση στο δίκαιο των μέσων ενημέρωσης και της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Ο Περσονίκ επισημαίνει ωστόσο ότι οι δηλώσεις του Σααντά δεν συνιστούν άμεση παραβίαση των γαλλικών νόμων περί ελευθερίας της έκφρασης, καθώς και ο ίδιος ο επικεφαλής του Canal+ έχει δικαίωμα να εκφράζεται ελεύθερα. Όπως λέει, το πιο σύνθετο ζήτημα αφορά το τι θα συμβεί αν προχωρήσει πράγματι στην υλοποίηση των απειλών του.
«Αυτό θα ερχόταν σε σύγκρουση με ορισμένες νομικές αρχές, κυρίως με την απαγόρευση των διακρίσεων στον χώρο εργασίας», εξηγεί ο Περσονίκ. «Δεν μπορεί κανείς να κάνει διακρίσεις ή να αρνείται συνεργασία με βάση τις πολιτικές απόψεις κάποιου. Αν γίνει διάκριση ανάμεσα σε δύο πιθανούς συνεργάτες για αυτόν τον λόγο — επηρεάζοντας μια πιθανή οικονομική συνεργασία — αυτό θα μπορούσε να συνιστά νομικό αδίκημα».
«Η αρχή αυτή ισχύει τόσο για εργαζόμενους στο πλαίσιο της εργατικής νομοθεσίας όσο και για ανεξάρτητους παραγωγούς με τους οποίους θα μπορούσαν να υπογραφούν συμβάσεις».
Παρά ταύτα, θα ήταν δύσκολο για τους υπογράφοντες το ψήφισμα να αποδείξουν μια τέτοια διάκριση ενώπιον της δικαιοσύνης.
«Αν ο όμιλος Canal+ πει “δεν θέλω να συνεργαστώ μαζί σου επειδή υπέγραψες αυτή την ανοιχτή επιστολή”, αυτό είναι προφανώς κατακριτέο. Αν όμως πει “δεν θα συνεργαστώ μαζί σου ή δεν θα συμμετάσχω σε αυτή την ταινία για συγκεκριμένους καλλιτεχνικούς ή οικονομικούς λόγους” — λόγους που είναι δικοί του αλλά θεμιτοί — τότε αυτό δύσκολα μπορεί να του καταλογιστεί».
«Γι’ αυτό, στην πράξη, θα ήταν δύσκολο να προβληθούν μη διακριτικοί λόγοι, ενώ ίσως θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι πίσω από αυτούς κρύβεται πρόθεση διάκρισης. Όμως αυτό δεν αποδεικνύεται πάντα· εξαρτάται από εκείνον που έλαβε την απόφαση. Τελικά, όλα είναι ζήτημα αποδείξεων».
Νομική υποχρέωση του Canal+ για παραγωγή πολυφωνικού κινηματογράφου
Καθώς η συζήτηση στη Γαλλία επικεντρώνεται στις πολιτικές θέσεις του Μπολορέ, νομικοί ειδικοί υπενθυμίζουν ότι το Canal+ δεσμεύεται από σειρά νομικών υποχρεώσεων που έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν την πολυφωνία στα μέσα ενημέρωσης.
«Παρότι το Canal+ είναι ελεύθερο να συνεργάζεται με όποιον επιθυμεί, έχει νομική υποχρέωση να επενδύει σε γαλλόφωνες παραγωγές, να συνεργάζεται με ανεξάρτητες παραγωγές και να τηρεί συγκεκριμένους προϋπολογισμούς — γενικά έχει μια σειρά υποχρεώσεων», δήλωσε ο Περσονίκ.
Η γαλλική νομοθεσία του 1986 για την ελευθερία της επικοινωνίας αποτελεί θεμελιώδη βάση, πάνω στην οποία τα τηλεοπτικά δίκτυα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την πολυφωνική έκφραση διαφορετικών ιδεών και να προωθούν τη διαφορετικότητα.
Στο παρασκήνιο, σημαντικές προσωπικότητες του γαλλικού κινηματογράφου προσπάθησαν να αποκλιμακώσουν την ένταση, με τη γαλλική ρυθμιστική αρχή οπτικοακουστικών μέσων Arcom να καλεί όλες τις πλευρές «να προχωρήσουν σε διάλογο» και «να πέσουν οι τόνοι».
Η Γαλλική Εταιρεία Σκηνοθετών Κινηματογράφου (SRF), που αριθμεί περίπου 500 δημιουργούς, πρότεινε επίσης «διαμεσολάβηση» ανάμεσα στους υπογράφοντες το ψήφισμα και τις ομάδες του Canal+, με στόχο «την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης».
Μένει να φανεί ποιο θα είναι το αποτέλεσμα αυτών των προσπαθειών.