Η απειλή της Ρωσίας κατά διπλωματών μετατοπίζει τη συζήτηση για απευθείας συνομιλίες ΕΕ - Μόσχας για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το θέμα εξετάζεται στην Κύπρο από τους υπουργούς Εξωτερικών
Το ενδεχόμενο άμεσου διαλόγου με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου της στην Ουκρανία έχει για ακόμη μία φορά απομακρυνθεί, καθώς οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρέθηκαν στην Κύπρο, εν μέσω των ρητών απειλών της Μόσχας να πλήξει διπλωματικές αποστολές στο Κίεβο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ιδέα των απευθείας συνομιλιών, η οποία μπαίνει και βγαίνει στην πολιτική ατζέντα από τον Ιανουάριο, απέκτησε νέα δυναμική νωρίτερα αυτόν τον μήνα, όταν ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, απογοητευμένος από την έντονη επικέντρωση του Λευκού Οίκου στη Μέση Ανατολή, ζήτησε από τους Ευρωπαίους να μιλήσουν με «μία κοινή φωνή» και να ορίσουν έναν ειδικό απεσταλμένο.
Η έκκληση έφερε στο προσκήνιο διάφορα ονόματα, όπως του προέδρου της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, του πρώην Ιταλού πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι και της πρώην Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, για το υψηλού ρίσκου πόστο.
Ωστόσο, η συζήτηση πήρε νέα τροπή μετά τις μαζικές αεροπορικές επιθέσεις της Ρωσίας το σαββατοκύριακο, που κατέστρεψαν κατοικίες, σούπερ μάρκετ, σχολεία και ενεργειακές υποδομές σε όλο το Κίεβο. Η φονική επίθεση περιλάμβανε έναν υπερηχητικό βαλλιστικό πύραυλο Oreshnik.
Στη συνέχεια, το Κρεμλίνο κάλεσε τις διπλωματικές αποστολές και τους διεθνείς οργανισμούς να εγκαταλείψουν την ουκρανική πρωτεύουσα «το συντομότερο δυνατό». Το μήνυμα εκλήφθηκε ως άμεση απειλή κατά των Ευρωπαίων εκπροσώπων επί του πεδίου.
Σε απάντηση, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Ολλανδία και η Εσθονία, μεταξύ άλλων, κάλεσαν τους Ρώσους πρεσβευτές για να εκφράσουν την αγανάκτησή τους.
Οι εξελίξεις αυτές καθορίζουν το κλίμα της άτυπης συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών στην Κύπρο, η οποία ξεκινά με δείπνο την Τετάρτη και συνεχίζεται την Πέμπτη.
«Είναι κάπως δύσκολο να μιλήσεις με κάποιον που θέλει να σε σκοτώσει», σχολίασε αξιωματούχος της ΕΕ.
Στις Βρυξέλλες, η κλιμάκωση της ρητορικής από τη Ρωσία και οι μαζικοί βομβαρδισμοί ερμηνεύονται ως αποτέλεσμα σημαντικών οπισθοχωρήσεων στο πεδίο της μάχης, όπου η ουκρανική αντεπίθεση έχει σημειώσει σημαντικά κέρδη από τις αρχές του έτους.
Ένας διπλωμάτης σημείωσε ότι το να γίνεται λόγος για ονόματα σε αυτό το στάδιο ήταν «απλώς ανόητο».
Ένας δεύτερος διπλωμάτης υπογράμμισε ότι, πρώτον, πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν χρειάζεται πράγματι ειδικός απεσταλμένος· δεύτερον, σε ποιο επίπεδο θα πρέπει να διεξαχθούν οι διαπραγματεύσεις· και τρίτον, σε ποια βάση θα πρέπει να διαπραγματευτεί η ΕΕ.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλλας, η οποία έχει επανειλημμένα εκφράσει σκεπτικισμό για τις απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία, θα επιχειρήσει να φέρει τους υπουργούς σε μια κοινή θέση.
Σε έγγραφο που η Κάλλας κυκλοφόρησε μεταξύ των κυβερνήσεων της ΕΕ νωρίτερα φέτος, μια προκαταρκτική κοινή θέση περιελάμβανε την επιβολή πλήρους κατάπαυσης του πυρός κατά τη διάρκεια των ειρηνευτικών συνομιλιών, την αμοιβαία απόσυρση στρατευμάτων από τη ζώνη των συγκρούσεων, την αποφυγή οποιασδήποτε επίσημης αναγνώρισης των κατεχόμενων εδαφών και τη σύσταση ειδικού δικαστηρίου για τη δίωξη εγκλημάτων πολέμου.
Αν και δεν έχουν υπάρξει ουσιώδεις αλλαγές σε αυτή την αρχική θέση, μετά την επίσκεψη της Κάλλας στη Μολδαβία νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ενισχύεται η αντίληψη ότι η αποσχιστική περιοχή της Υπερδνειστερίας θα πρέπει επίσης να θεωρείται μέρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Για πρώτη φορά, η θέση του μπλοκ σχετικά με πιθανές διαπραγματευτικές συνομιλίες με τη Ρωσία θα τεθεί στο τραπέζι των υπουργών Εξωτερικών, έστω και για μια άτυπη συζήτηση.
Διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι στόχος της άσκησης δεν είναι η απόκτηση επίσημης διαπραγματευτικής εντολής, αλλά η ευθυγράμμιση όλων των πρωτευουσών προς την ίδια κατεύθυνση και η προετοιμασία για τη στιγμή που θα έρθει η ώρα των επίσημων διαπραγματεύσεων.
«Η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει ο Πούτιν είναι η γλώσσα της ισχύος και της δύναμης», δήλωσε στο Euronews ο πρώην πρωθυπουργός της Ουκρανίας Αρσένι Γιατσενιούκ.
«Αυτό που χρειάζεται για την Ουκρανία και για όλους στην Ευρώπη είναι να αντιληφθούν ότι ο Πούτιν θα αντιδράσει μόνο αν κάνουμε ό,τι μπορούμε για να εξαντλήσουμε την οικονομία του, τη στρατιωτική του μηχανή και την πολιτική του επιρροή».
Οι προσδοκίες για σημαντική πρόοδο είναι χαμηλές, δεδομένων των βαθιά ριζωμένων διαφορών μεταξύ των κρατών-μελών, ορισμένα από τα οποία δεν θέλουν άμεση επαφή με τη Μόσχα και προτιμούν την κλιμάκωση των οικονομικών κυρώσεων. Η κλιμακούμενη ρητορική της Ρωσίας περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Ακόμη και η Γαλλία, ένας από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές της εμπλοκής με τη Μόσχα, έχει προειδοποιήσει ότι οι παρούσες συνθήκες δεν είναι κατάλληλες.
Αντί γι’ αυτό, η συνάντηση της Πέμπτης θεωρείται ευκαιρία για τους υπουργούς να εκφράσουν ελεύθερα τις απόψεις τους και να προετοιμάσουν το έδαφος για τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στα μέσα Ιουνίου, όπου αναμένεται να τεθεί το ερώτημα εάν θα τερματιστεί η διπλωματική απομόνωση της Ρωσίας.
Πέρα από την Ουκρανία, οι υπουργοί Εξωτερικών θα εξετάσουν την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για τη διαμόρφωση στρατηγικής ασφάλειας.