Η Αθήνα εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης διπλωματικής κινητικότητας, με τα ελληνοτουρκικά, τη Λιβύη, το Κυπριακό και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να συνθέτουν το βασικό πλαίσιο των ελληνικών παρεμβάσεων το επόμενο διάστημα
Σε στάση αναμονής βρίσκεται η Αθήνα σε σχέση με το κυοφορούμενο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» προετοιμαζόμενη για διάφορα πιθανά σενάρια, όπως επανέλαβε κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των διπλωματικών συντακτών η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η κ. Ζωχιού σημείωσε ότι κατά τη συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν, στο περιθώριο της Συνόδου της Διαδικασίας Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEECP) τις προηγούμενες ημέρες συζητήθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις, οι διατλαντικές σχέσεις ενόψει της επερχόμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και το Κυπριακό.
Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του ΥΠΕΞ, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, σε μια περίοδο κατά την οποία η περιφερειακή αστάθεια καθιστά ακόμη πιο αναγκαία τη διατήρηση του διαλόγου.
Αναφερόμενη στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία, η κ. Ζωχιού τόνισε ότι η ελληνική πλευρά θεωρεί πως η έκθεση αποτυπώνει με αντικειμενικό τρόπο την υφιστάμενη κατάσταση στη γειτονική χώρα.
Όπως ανέφερε η Εκπρόσωπος, η αντίδραση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών επιβεβαιώνει τις γνωστές διαφορές προσέγγισης μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας, με την Αθήνα να υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας συνδέεται άμεσα με τον σεβασμό των αρχών και των αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Κι εμείς θέλουμε να υπάρχει απόλυτη σταθερότητα και ηρεμία σε ό,τι αφορά την Τουρκία αλλά μέρος της ισορροπίας αυτής πρέπει απαραίτητα να είναι ότι δεν απειλεί με πόλεμο κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα ευθυγραμμίζεται ως υποψήφια χώρα με τις επιλογές της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τόσο τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσο και οι σχετικές εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι απόλυτα ξεκάθαρα και δεν επιδέχονται αμφισβήτηση», τόνισε.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ είναι πιθανό να αποτελέσει σημαντικό σταθμό για τις ελληνοτουρκικές επαφές, καθώς στο περιθώριό της δεν αποκλείεται να υπάρξουν νέες πολιτικές συζητήσεις μεταξύ των δύο πλευρών, σε μια περίοδο όπου η ασφάλεια στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο επηρεάζει συνολικά τη συμμαχική ατζέντα. Πάντως, η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ, απαντώντας σε ερώτηση ανέφερε ότι δεν έχει προσδιοριστεί για την ώρα κάποια συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών.
Κυπριακό: Στήριξη στις προσπάθειες του ΟΗΕ και προσδοκίες για νέα βήματα
Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, η κ. Ζωχιού επανέλαβε ότι η Ελλάδα στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για επανεκκίνηση της διαδικασίας επίλυσης του προβλήματος.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουέγιαρ, η οποία συνεχίζει τις επαφές της με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Η ελληνική πλευρά επαναβεβαίωσε τη θέση της υπέρ μιας συνολικής λύσης στη βάση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Παράλληλα, η Αθήνα θεωρεί σημαντικό να διατηρηθεί η κινητικότητα που έχει καταγραφεί τα τελευταία δύο χρόνια, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Λιβύη: Ενίσχυση επαφών με Τρίπολη και Βεγγάζη ενόψει της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει η Αθήνα στη Λιβύη, επιδιώκοντας ταυτόχρονα τη διατήρηση στενών διαύλων επικοινωνίας τόσο με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με την πλευρά της Ανατολικής Λιβύης. Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης συναντήθηκε στις 15 Ιουνίου στην Αθήνα με τον υπαρχηγό της Γενικής Διοίκησης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Σαντάμ Χαφτάρ, στην πρώτη επίσκεψη του τελευταίου στην ελληνική πρωτεύουσα.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια της δεύτερης επίσκεψης του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών στη Βεγγάζη τον περασμένο Μάρτιο και, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, επιβεβαίωσε την κοινή βούληση για περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων με την Ανατολική Λιβύη. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η οικονομική συνεργασία και οι επενδύσεις, με έμφαση στους τομείς της ενέργειας και των κατασκευών, καθώς και η προοπτική απευθείας αεροπορικής σύνδεσης μεταξύ Αθήνας και Βεγγάζης, η οποία θεωρείται ότι θα ενισχύσει σημαντικά τις εμπορικές και επιχειρηματικές σχέσεις των δύο πλευρών.
Κεντρικό θέμα των συνομιλιών αποτέλεσε επίσης το μεταναστευτικό. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να εντείνουν τη συνεργασία τους για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών προς την Κρήτη και τη Γαύδο, ενώ συζητήθηκε και η συνέχιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης στελεχών της λιβυκής ακτοφυλακής στην Ελλάδα. Παράλληλα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε τη θέση της Αθήνας υπέρ μιας πολιτικής λύσης στη λιβυκή κρίση, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις και με σεβασμό στην κυριαρχία της χώρας.
Η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ επιβεβαίωσε ότι οι τεχνικές συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών συνεχίζονται αποκλειστικά με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης. Όπως διευκρίνισε, τόσο ο πρώτος όσο και ο δεύτερος γύρος των συνομιλιών πραγματοποιήθηκαν με την ίδια σύνθεση και χωρίς συμμετοχή αξιωματούχων από την Ανατολική Λιβύη.
Ωστόσο, η Αθήνα διατηρεί ταυτόχρονα ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Βεγγάζη. Η πρόσφατη συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Σαντάμ Χαφτάρ, αλλά και οι επαφές της υφυπουργού Εξωτερικών Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου με τον γενικό γραμματέα του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, στρατηγό Αλ-Ταμίνι, εντάσσονται σε αυτή τη στρατηγική. Σύμφωνα με την κ. Ζωχιού, οι αξιωματούχοι της Ανατολικής Λιβύης ενημερώνονται για την πορεία των συνομιλιών με την Τρίπολη, γεγονός που αποτυπώνει την προσπάθεια της Αθήνας να διατηρεί επαφή και με τα δύο κέντρα ισχύος της διαιρεμένης λιβυκής πραγματικότητας.
Η ελληνική πλευρά επανέλαβε σε όλες τις επαφές της ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 είναι «παράνομο, ανυπόστατο και άκυρο», καθώς παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Παράλληλα, στις συνομιλίες με τη Βεγγάζη τέθηκαν ζητήματα διμερούς συνεργασίας, η αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης και οι θαλάσσιες ζώνες, ενώ η Αθήνα προβάλλει σταθερά τον ρόλο της ως αξιόπιστου συνομιλητή τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στον ΟΗΕ.
Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του ΥΠΕΞ, ο επόμενος γύρος των τεχνικών συνομιλιών Ελλάδας - Λιβύης αναμένεται να πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το προσεχές διάστημα, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία. Η ελληνική διπλωματία θεωρεί ότι η διατήρηση της διαδικασίας αυτής αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την προώθηση της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν ιδιαίτερα ρευστές.
Μέση Ανατολή, Γάζα και περιφερειακές εξελίξεις
Η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ αναφέρθηκε επίσης στη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, την οποία η Ελλάδα χαιρετίζει ως μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη με δυνατότητα συμβολής στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα των διεθνών αγορών.
Τέλος, η κ. Ζωχιού υπενθύμισε ότι με πρωτοβουλία της Ελλάδας και τη στήριξη όλων των εκλεγμένων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών πραγματοποιείται έκτακτη συνεδρίαση για την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα. Η ελληνική θέση παραμένει προσανατολισμένη στην απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους αμάχους και στην αναζήτηση μιας βιώσιμης πολιτικής λύσης που θα οδηγήσει στη λύση των δύο κρατών.
Η Αθήνα φαίνεται να εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης διπλωματικής κινητικότητας, με τα ελληνοτουρκικά, τη Λιβύη, το Κυπριακό και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να συνθέτουν το βασικό πλαίσιο των ελληνικών παρεμβάσεων το επόμενο διάστημα.