Ο ύπατος εκπρόσωπος του ΟΗΕ για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ο Γερμανός Κρίστιαν Σμιτ, αποχωρεί πρόωρα: Ο αγωγος εταιρείας που συνδέεται με τον Τραμπ, η αμερικανική επιρροή και η σύγκρουση με τον Μίλοραντ Ντόντικ, τον Σερβοβόσνιο ηγέτη, ο οποίος συμμάχησε με τον Αμερικανό πρόεδρο
Ύστερα από πέντε χρόνια, ο πολιτικός των Χριστιανοκοινωνιστών της Βαυαρίας (CSU) Κρίστιαν Σμιτ, αποφάσισε να μαζέψει πρόωρα τις βαλίτσες του και να φύγει από το Σαράγεβο. Ο πρώην υπουργός Γεωργίας στις κυβερνήσεις Μέρκελ παραιτείται από τα καθήκοντά του ως Ύπατος Εκπρόσωπος των Ηνωμένων Εθνών για τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ισχυρή θέση στο πολιτικά ασταθές πολυεθνοτικό κράτος των Βαλκανίων, καθώς ο ύπατος εκπρόσωπος μπορεί, μεταξύ άλλων, να εκδίδει νομοθετικά διατάγματα ή να παύει αξιωματούχους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αφορμή για την αποχώρηση Σμιτ είναι, σύμφωνα με τον Αυστριακό πολιτικό επιστήμονα και ειδικό για τα Βαλκάνια, Βέντραν Τζίχιτς, ένα αμερικανικό έργο αγωγού, όπως δηλώνει στο Euronews.
Η αμερικανική εταιρεία "AAFS Infrastructure and Energy" σχεδιάζει να κατασκευάσει αγωγό από τερματικό σταθμό LNG στην Κροατία, ανοιχτά του νησιού Κρκ προς τη Βοσνία, ένα ιδιαίτερα προσοδοφόρο εγχείρημα, καθώς σήμερα το βαλκανικό κράτος προμηθεύεται φυσικό αέριο αποκλειστικά από τη Ρωσία.
Από το 2028 όμως η εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ απαγορεύεται, κάτι που συνιστά πρόβλημα και για τη Βοσνία ως υποψήφια προς ένταξη χώρα. Παρ' όλα αυτά, η ΕΕ απορρίπτει την κατασκευή του αγωγού και πρόσφατα επιχείρησε ακόμη και να ακυρώσει την ανάθεση. Η διαδικασία μέσω της οποίας η AAFS εξασφάλισε το έργο κρίθηκε υπερβολικά αδιαφανής.
Αμερικανική εταιρεία επενδύει 1,5 δισ. δολάρια (περίπου 1,3 δισ. ευρώ)
Η εταιρεία ιδρύθηκε μόλις τον Νοέμβριο του 2025, όπως έχει αποκαλύψει η βρετανική εφημερίδα Guardian. Δεν διαθέτει προηγούμενη εμπειρία στην κατασκευή αγωγών.
Και ο ίδιος ο Σμιτ τηρεί επιφυλακτική στάση απέναντι στην κατασκευή του αγωγού από τους Αμερικανούς. Σε συνέντευξή του στην Augsburger Allgemeine επισημαίνει ότι ο αγωγός πράγματι δρομολογήθηκε από την ΕΕ, ώστε να απεξαρτηθεί η Βοσνία από το ρωσικό πετρέλαιο. Την ίδια στιγμή, όμως, «η ΕΕ δεν κατάφερε» να κατασκευάσει τον αγωγό «με ευρωπαϊκά μέσα». Αντ' αυτού, η Βοσνία στρέφεται τώρα προς τους Αμερικανούς.
Το 2022, ο Σμιτ προειδοποίησε με επιστολή του πιθανούς επενδυτές ότι στη Βοσνία κανείς άλλος πέρα από το κράτος δεν μπορεί να διαχειρίζεται δημόσια περιουσία. Σε περίπτωση αμφιβολίας, ελλοχεύει ο κίνδυνος απώλειας της επένδυσης, αναφέρει η εφημερίδα Die Zeit.
Διακυβεύονται μεγάλα χρηματικά ποσά: 1,5 δισ. δολάρια (περίπου 1,3 δισ. ευρώ) επενδύει η AAFS στη Βοσνία, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Άμερ Μπέκαν, που μίλησε στο Reuters. Από αυτά, 300 εκατ. δολάρια (περίπου 260 εκατ. ευρώ) προορίζονται για τον εκσυγχρονισμό των αεροδρομίων στο Μόσταρ και στο Σαράγεβο.
Εταιρεία με στενούς δεσμούς με τον Τραμπ
Αυτή την περίοδο οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να ανοίξουν νέες ενεργειακές αγορές, εξηγεί ο Τζίχιτς. Στην ανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη επιδιώκουν να εδραιωθούν ως «πάροχος φυσικού αερίου αριθμός 1». Τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με τον ίδιο, οι ΗΠΑ άσκησαν έντονες πιέσεις στον Σμιτ.
Δεν είναι σαφές ποιοι ακριβώς βρίσκονται πίσω από την AAFS. Στις συνομιλίες στο Σαράγεβο, την εταιρεία εκπροσώπησαν ο Τζέσι Μπινόλ και ο Τζο Φλιν, όπως ανέφερε ο Guardian. Και οι δύο είναι στενοί συνεργάτες του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον στήριξαν στην προσπάθειά του να ακυρώσει το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του 2020.
Για την κατασκευή του αγωγού, η AAFS λαμβάνει στήριξη στη βαλκανική χώρα από διάφορες πολιτικές δυνάμεις και παράγοντες, μεταξύ των οποίων οι Κροάτες της Βοσνίας, καθώς και ο Σερβοβόσνιος αυτονομιστής ηγέτης Μίλοραντ Ντόντικ. Ο Ντόντικ ήταν μέχρι το 2025 πρόεδρος της σερβικής οντότητας "Ρεπούμπλικα Σέρπσκα".
Ο Ντόντικ, ο οποίος είχε στο παρελθόν τεθεί υπό καθεστής κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και απαλλάχθηκε από αυτές με παρέμβαση Τραμπ, θεωρείται σήμερα ένας από τους θερμότερους υποστηρικτές του Αμερικανού προέδρου στα Βαλκάνια.
Κράνος των SS στον εκπρόσωπο του ΟΗΕ;
Για τον Ντόντικ, η κατασκευή του αγωγού από μια αμερικανική εταιρεία ισοδυναμεί με υπονόμευση της βοσνιακής κυριαρχίας, σημειώνει ο Τζίχιτς. Κάτι που, όπως προσθέτει, επιδιώκουν και ο Ντόντικ και το κόμμα του, καθώς ζητούν την απόσχιση της σερβικής οντότητας από τη Βοσνία.
«Με θεωρεί τον κύριο αντίπαλό του», λέει ο Σμιτ για τον Ντόντικ στην Augsburger Allgemeine. «Ο Ντόντικ διαπίστωσε ότι δεν μπορεί πλέον να ξεφεύγει με τις εγκληματικές του εξάρσεις. Είναι εκτός εαυτού, επειδή έκλεισα κενά στο ποινικό δίκαιο». Ένας από τους συνεργάτες του Ντόντικ έστειλε μάλιστα στον Σμιτ ένα κράνος των SS για να τον προσβάλει. Ένα ζήτημα με το οποίο ο Σμιτ δεν θα χρειάζεται πιθανότατα να ασχολείται πλέον μετά τη λήξη της θητείας του.
Δεν είναι σαφές ποιος θα τον διαδεχθεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν ως διάδοχο του Σμιτ τον Ιταλό και πρώην πρεσβευτή στη Ρωσία και στη Σερβία, Αντόνιο Τζαναρντί Λάντι. Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζουν τον Ρενέ Τροκά, ειδικό απεσταλμένο της Γαλλίας στα Δυτικά Βαλκάνια. Προς το παρόν, συμφωνία δεν διαφαίνεται.