Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας τερματίζει το βέτο για τις ενταξιακές συνομιλίες της Ουκρανίας, αλλά ταυτόχρονα φρενάρει την πρόοδο
Όταν ο νεοορκισθείς πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Πέτερ Μάγιαρ ήρε το μακρόχρονο βέτο της χώρας του στην υποψηφιότητα της Ουκρανίας για ένταξη στην ΕΕ στις αρχές Ιουνίου, πολλοί στις Βρυξέλλες και στο Κίεβο ανέπνευσαν με ανακούφιση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η κίνηση αυτή σηματοδότησε το τέλος της πολυετούς πολιτικής του Βίκτορ Όρμπαν να μπλοκάρει την ένταξη της Ουκρανίας και χαιρετίστηκε από την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, αμφότερους ένθερμους υποστηρικτές της ουκρανικής προσχώρησης.
Ωστόσο, ο Μάγιαρ έσπευσε να μετριάσει τις προσδοκίες στις Βρυξέλλες. Στην πρώτη του σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Ιούνιο, ξεκαθάρισε στους υπόλοιπους ηγέτες ότι αντιτίθεται σε οποιοδήποτε γρήγορο πέρασμα της Ουκρανίας προς την ένταξη.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά τη σύνοδο του Ιουνίου, ο Μάγιαρ είπε ότι ζήτησε να αφαιρεθεί από τα κοινά συμπεράσματα ένα απόσπασμα που ζητούσε να ανοίξουν όλες οι εναπομείνασες διαπραγματευτικές συστάδες με την Ουκρανία «το συντομότερο δυνατό».
«Αφαιρέσαμε πολλά από το κείμενο για να αποφύγουμε οποιαδήποτε σαφή υπόνοια ότι, τώρα που άνοιξε η πρώτη συστάδα, θα ανοίξουν ξαφνικά και όλες οι υπόλοιπες», είπε. «Δεν θεωρούμε ότι αυτό θα ήταν καλή ιδέα».
Γιατί ο Μάγιαρ ενέκρινε το άνοιγμα της πρώτης συστάδας;
Ο Μάγιαρ είχε κάνει την αντίθεσή του σε μια διαδικασία-εξπρές για την ένταξη της Ουκρανίας κεντρικό άξονα της προεκλογικής του καμπάνιας και επιμένει σε αυτή τη γραμμή από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του.
«Είναι γεγονός ότι δεν πρόκειται για φιλοουκρανό πολιτικό, και οι εκπρόσωποι της νέας ουγγρικής κυβέρνησης δεν μιλούν με διαφάνεια και ειλικρίνεια προς την ουγγρική κοινή γνώμη για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε στο Euronews ο Ντάνιελ Χεγκεντίς, αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκής Πολιτικής (Institut für Europäische Politik).
Σύμφωνα με τον Χεγκεντίς, ο Μάγιαρ ήρε το βέτο για την πρώτη συστάδα κυρίως για να σηματοδοτήσει ότι η κυβέρνησή του υιοθετεί μια νέα, πιο εποικοδομητική στάση έναντι της ΕΕ.
«Ουσιαστικά επανατοποθετεί την Ουγγαρία ως αξιόπιστο και εποικοδομητικό εταίρο στο ευρωπαϊκό σκηνικό. Και αυτό ήταν μια απολύτως βασική προσδοκία των εταίρων της στην ΕΕ».
Λίγο πριν από την άρση του βέτο, ο Μάγιαρ κατέληξε σε πολιτική συμφωνία με τη φον ντερ Λάιεν για την αποδέσμευση 16,4 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια που ήταν παγωμένα για την Ουγγαρία. Και οι δύο πλευρές τόνισαν ότι η συμφωνία για τα κονδύλια δεν συνδέεται με την απόφαση για την Ουκρανία.
Γιατί ο Μάγιαρ αντιστέκεται σε περαιτέρω πρόοδο;
Την περασμένη εβδομάδα, η Ουγγαρία μπλόκαρε στις Βρυξέλλες, σε επίπεδο ομάδας εργασίας, την υιοθέτηση κοινής θέσης της ΕΕ για το άνοιγμα των πέντε υπόλοιπων διαπραγματευτικών συστάδων.
«Η πρώτη συστάδα μόλις άνοιξε», είπε ο Μάγιαρ. «Το μελάνι στην απόφαση δεν έχει καλά-καλά στεγνώσει».
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιόρισε τις δικές της φιλοδοξίες: στόχος της πλέον είναι να ανοίξει δύο συστάδες με την Ουκρανία τον Ιούλιο, αντί για και τις πέντε.
«Οι επόμενες κινήσεις δεν θεωρούνται ουσιώδεις από τους βασικούς παράγοντες της νέας ουγγρικής κυβέρνησης για τη διατήρηση της ίδιας εικόνας, ενώ δεν υπάρχει και κάποιο άμεσο πολιτικό όφελος που να μπορεί να ελπίζει ο Μάγιαρ ότι θα αποκομίσει από μια βελτίωση των διμερών σχέσεων με τον πρόεδρο Ζελένσκι», σημείωσε ο Χεγκεντίς.
Ο Μάγιαρ παρουσίασε επίσης τη στάση του ως υπεράσπιση των υποψήφιων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων – Μαυροβούνιο, Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία – οι οποίες εργάζονται επί χρόνια, και σε ορισμένες περιπτώσεις επί δεκαετίες, για την ένταξή τους στην ΕΕ.
«Στέλνει επίσης λάθος μήνυμα στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων που εργάζονται επί χρόνια για την ένταξή τους στην ΕΕ», είπε. «Κάποιες έχουν φτάσει να αλλάξουν ακόμη και το όνομά τους, άλλες έχουν ξαναγράψει μεγάλα τμήματα των συνταγμάτων τους».
Η συμφωνία για τα δικαιώματα της μειονότητας
Το άνοιγμα της πρώτης συστάδας ακολούθησε μια διμερή συμφωνία μεταξύ Ουγγαρίας και Ουκρανίας για τα εκπαιδευτικά και γλωσσικά δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην Ουκρανία, ζήτημα που εδώ και χρόνια αποτελεί σημείο τριβής ανάμεσα στη Βουδαπέστη και το Κίεβο.
Προϋπόθεση που έθεσε ο Μάγιαρ για την άρση του βέτο ήταν να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες της ουγγρικής κοινότητας στην περιοχή της Υπερκαρπαθίας.
Το κόμμα του, Τίσα, υποστηρίζει πλέον ότι κάθε περαιτέρω πρόοδος στην ένταξη προϋποθέτει την εφαρμογή της συμφωνίας από το Κίεβο, οι λεπτομέρειες της οποίας δεν έχουν δημοσιοποιηθεί σε καμία από τις δύο πρωτεύουσες.
«Αν τώρα προβάλλουν τον ισχυρισμό ότι θέλουν να δουν την εφαρμογή της συμφωνίας για τη μειονότητα πριν ανοίξουν αυτές οι συστάδες, θέτω απλώς το ερώτημα αν διατύπωσαν πράγματι αυτή τη θέση στην ουκρανική πλευρά κατά τις διμερείς διαπραγματεύσεις», είπε ο Χεγκεντίς. «Νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο να υποστηριχθεί ότι η ουγγρική κυβέρνηση ενεργεί καλόπιστα».
Ο Μάγιαρ είχε δηλώσει νωρίτερα ότι ήταν έτοιμος να συναντήσει τον πρόεδρο Ζελένσκι στην περιοχή της Υπερκαρπάθιας στην Ουκρανία, μόλις επιτευχθεί η συμφωνία. Η συνάντηση αυτή δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη.
Ο Χεγκεντίς απέρριψε επίσης το επιχείρημα του Μάγκιαρ ότι η ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων πρέπει να προηγηθεί της Ουκρανίας, επισημαίνοντας ότι πολλοί υποψήφιοι από την περιοχή έχουν προχωρήσει γρήγορα στο άνοιγμα των διαπραγματευτικών συστάδων.
Ο καθοριστικός ρόλος της εσωτερικής πολιτικής
Παρότι ο Όρμπαν ηττήθηκε στις εκλογές της άνοιξης με μεγάλη διαφορά, ένα σημαντικό τμήμα της ουγγρικής κοινωνίας παραμένει επιφυλακτικό απέναντι στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Ουκρανίας – μια πραγματικότητα που υποχρεώνει τον Μάγιαρ να κινείται προσεκτικά.
«Τα δεδομένα των περσινών δημοσκοπήσεων δείχνουν ξεκάθαρα ότι η πλειονότητα της ουγγρικής κοινωνίας αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Αλλά αυτές οι στάσεις διαμορφώθηκαν σε ένα μιντιακό οικοσύστημα όπου η αντιουκρανική προπαγάνδα του Όρμπαν αποτελούσε μέρος της καθημερινής ενημέρωσης», είπε ο Χεγκεντίς.
Ο Μάγιαρ περιγράφεται συχνά ως εθνικιστής πολιτικός, καθώς πέρασε χρόνια στο κόμμα Φίντεζ του Όρμπαν προτού αποσχιστεί από αυτό το 2024. Πρόσφατα έχει δεχθεί επικρίσεις για μια δήλωση με την οποία άφησε να εννοηθεί ότι η Ουγγαρία είναι από τις λίγες χώρες στον κόσμο που συνορεύουν με τον εαυτό τους.
«Αν επιχειρούσα να το εξηγήσω, ο Μάγιαρ θέλει να αποφύγει την κριτική από το Φίντεζ και το ακροδεξιό κόμμα Mi Hazánk ότι είναι υπερβολικά ήπιος απέναντι στην Ουκρανία. Γνωρίζουμε ότι, ως προς τις στάσεις του, δεν είναι πραγματικά φιλοουκρανός», είπε ο Χεγκεντίς.
Η επόμενη δοκιμασία, πρόσθεσε ο αναλυτής, θα έρθει στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ, όπου τα κράτη μέλη αναμένεται να αποφασίσουν για το άνοιγμα δύο επιπλέον διαπραγματευτικών συστάδων για την Ουκρανία και τη Μολδαβία.