Αποκλειστική συνέντευξη στο Euronews: Στήριξη στην Ουκρανία, απάντηση σε κατηγορίες φιλορωσικής στάσης και δυσαρέσκεια για τα «διπλά» μέτρα της Ε.Ε.
Η Σερβία θα είναι η χώρα διοργάνωσης της EXPO 2027, στην οποία έχουν ήδη δηλώσει συμμετοχή 140 κράτη. Η διοργάνωση, που θα διαρκέσει από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του επόμενου έτους και θα φιλοξενηθεί στο Βελιγράδι, ήδη προδιαγράφεται εντυπωσιακή. Οι προετοιμασίες για την EXPO, αλλά κυρίως η σερβική οικονομία και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν τα βασικά θέματα της διάσκεψης που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες. Σ’ αυτήν συμμετείχαν ο υπουργός Εξωτερικών της Σερβίας, Μάρκο Τζούριτς, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομικών, Σίνισα Μάλι, και η πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, πρώην πρωθυπουργός της Σερβίας, Άνα Μπρνάμπιτς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ουκρανία δεν αναγνωρίζει το Κόσοβο
Το Euronews συζήτησε μαζί της και για τις σχέσεις με την Ουκρανία και τη Ρωσία, καθώς γύρω από αυτό το θέμα έχουν δημιουργηθεί πολλοί μύθοι και παρεξηγήσεις. Ένας από αυτούς είναι η υποτιθέμενη έλλειψη στήριξης της Σερβίας προς την Ουκρανία στη σύγκρουσή της με τη Ρωσία. Στην πράξη, από την έναρξη του πολέμου, τον Φεβρουάριο του 2022, η Σερβία έχει διαθέσει για τη στήριξη της χώρας πάνω από 60 εκατ. ευρώ, με τη μορφή άμεσης χρηματοδοτικής και ανθρωπιστικής βοήθειας, αν και όχι στρατιωτικής. Και αυτό δεν είναι το μόνο.
«Ήμασταν η μόνη χώρα στα Δυτικά Βαλκάνια που, στις πιο δύσκολες στιγμές, τους χειμερινούς μήνες, έστελνε στην Ουκρανία ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό, επειδή διαθέτουμε παρόμοια ηλεκτρικά συστήματα, καθώς και γεννήτριες και ανταλλακτικά. Ακόμη και όταν δεν ήταν διαθέσιμα στην αγορά, τα δίναμε στην Ουκρανία από τα δικά μας αποθέματα. Έτσι, και πολλοί δεν το γνωρίζουν, ιδίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δημιουργήθηκε αυτή η πολύ στενή σχέση μεταξύ Σερβίας και Ουκρανίας» σημειώνει.
«Έχετε δει ότι η επικοινωνία μεταξύ του προέδρου Βούτσιτς και του προέδρου Ζελένσκι είναι εξαιρετικά συχνή, υπάρχει μόνιμη επαφή. Αντίστοιχα είναι και η δική μου επικοινωνία με τον πρόεδρο της Ανώτατης Ράντα (Κοινοβούλιο) της Ουκρανίας, Ρουσλάν Στεφαντσούκ» προσθέτει η Άνα Μπρνάμπιτς και τονίζει ότι οι σχέσεις ανάμεσα στο Βελιγράδι και το Κίεβο είναι καλύτερες απ’ όσο φαίνονται από τις Βρυξέλλες. Ένας από τους λόγους είναι ότι η Ουκρανία δεν αναγνώρισε την ανεξαρτησία του Κοσόβου (πρώην επαρχία της Σερβίας, που κήρυξε την ανεξαρτησία της τον Φεβρουάριο του 2008), σεβόμενη την εδαφική ακεραιότητα της Σερβίας. Η Ουκρανία ήδη τότε φοβόταν ότι αυτή η εξέλιξη συνιστά επικίνδυνο προηγούμενο στο διεθνές δίκαιο, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιήσει η Ρωσία. Η Σερβία ανταπέδωσε, μη αναγνωρίζοντας την ανεξαρτησία τεσσάρων αποσχιστικών περιοχών της Ουκρανίας, που την κήρυξαν μετά τα παράνομα δημοψηφίσματα του 2022. Η πλειονότητα των κρατών διεθνώς επίσης δεν αναγνώρισε τη νομιμότητα εκείνων των δημοψηφισμάτων.
Δεν είμαστε «μικροί Ρώσοι»
Παρά τα παραπάνω, η Σερβία συχνά παρουσιάζεται ως ρωσικός «Δούρειος ίππος» και ένας από τους πιο στενούς συμμάχους της Ρωσίας στην Ευρώπη, σχεδόν ως δορυφόρος της. Η πρώην πρωθυπουργός της Σερβίας θεωρεί αυτή την εικόνα υπερβολική:
«Εμείς, οι Σέρβοι, δεν είμαστε “μικροί Ρώσοι”. Η Σερβία είναι ένα αυτόνομο, ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος, με ιστορία σχεδόν χιλίων ετών. Βεβαίως, διατηρούμε παραδοσιακά καλές σχέσεις με τη Ρωσική Ομοσπονδία (η Ρωσία ήταν από τις λίγες χώρες που καταδίκασαν τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στη Σερβία το 1999) και αυτές οι σχέσεις υπάρχουν και σήμερα. Αλλά δεν είναι ανέφελες, πρέπει να υπογραμμίσω ότι η Ρωσική Ομοσπονδία μάς έχει επικρίνει συχνά επειδή, για παράδειγμα, ψηφίσαμε στα Ηνωμένα Έθνη υπέρ της καταδίκης της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας, όπως μας έχει επικρίνει επανειλημμένα για τη βοήθεια και τη στήριξη που παρέχουμε στην Ουκρανία» λέει η Άνα Μπρνάμπιτς και προσθέτει ότι, κατά τη γνώμη της, οι άνθρωποι που καθοδηγούνται από στερεότυπα συχνά αποσιωπούν ορισμένα γεγονότα και διογκώνουν άλλα.
«Η αλήθεια είναι σημαντική και ίσως κι εμείς θα έπρεπε να την επικοινωνούμε καλύτερα. Δυστυχώς, τα στερεότυπα είναι τόσο ισχυρά και βαθιά ριζωμένα, που συχνά, ακόμη και όταν μιλάμε για όσα κάνουμε, ο κόσμος τα αγνοεί ή δεν τα πιστεύει. Όμως, όπως είπε ο υπουργός Εξωτερικών μας, όταν μιλάμε για τις σχέσεις της Σερβίας με την Ουκρανία και για το τι είδους στήριξη παρέχει η Σερβία στην Ουκρανία, το καλύτερο είναι να ρωτήσουμε την ίδια την Ουκρανία» καταλήγει η πρώην πρωθυπουργός.
Επιβεβαίωση όσων λέει αποτελεί πρόσφατη συνέντευξη που παραχώρησε ο Ουκρανός πρεσβευτής στη Σερβία, Ολεξάντρ Λιτβινένκο, στο πρακτορείο Interfax, όπου ανέφερε: «Σε τέσσερα χρόνια μας έχουν προσφέρει 60 εκατ. ευρώ μη στρατιωτικής βοήθειας, μεταξύ άλλων στον ενεργειακό τομέα. Πρόσφατα ακόμη δύο εκατομμύρια ευρώ για τον ενεργειακό τομέα και 700 χιλιάδες ευρώ για τον κλάδο της υγείας. Για μια τόσο μικρή χώρα, με 6,5 εκατομμύρια κατοίκους, πρόκειται για σημαντικό ποσό».
Διπλά μέτρα και σταθμά
Τόσο κατά τη διάσκεψη όσο και στη συζήτηση με το Euronews, η Άνα Μπρνάμπιτς μίλησε επίσης για την πρόοδο στις συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα εμπόδια που εμφανίζονται σε αυτήν τη διαδικασία. Αναφέρθηκε στη δυσαρέσκεια που εκφράζουν πολλοί Σέρβοι λόγω των, κατά την άποψή τους, μεγαλύτερων απαιτήσεων από τη Σερβία σε σχέση με άλλες υποψήφιες χώρες.
«Θα δώσω ένα παράδειγμα σχετικά με την εφαρμογή των συστάσεων του ODIHR (Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) για τη βελτίωση των εκλογικών συνθηκών στη Δημοκρατία της Σερβίας. Για να ανοίξουμε το τρίτο σύμπλεγμα κεφαλαίων, για το οποίο είμαστε τεχνικά έτοιμοι ήδη από το 2021, πρέπει να εφαρμόσουμε όλες τις συστάσεις του ODIHR. Αν όμως κοιτάξει κανείς άλλες χώρες με καθεστώς υποψήφιας που έχουν επίσης συστάσεις του ODIHR για τη βελτίωση των εκλογικών συνθηκών, αυτές δεν χρειάζεται να εφαρμόσουν ούτε μία και έχουν ήδη ανοίξει όλα τα συμπλέγματα. Αυτό συνιστά διπλά μέτρα και σταθμά, που μας είναι δύσκολο να εξηγήσουμε στους πολίτες μας και βλάπτει την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης» αναφέρει, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι, κατά την κυβέρνηση του Βελιγραδίου, η θέση της Σερβίας είναι μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Γι’ αυτό δεν παραιτούμαστε· θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε, θα δουλέψουμε ακόμη πιο σκληρά, αλλά είναι σημαντικό να παρουσιάζουμε όχι μόνο σχέδια, αλλά και αποτελέσματα. Κατανοούμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα κλαμπ, μια οικογένεια χωρών, που μπορεί να θέτει όποιες προϋποθέσεις επιθυμεί για όσους θέλουν να γίνουν μέλη αυτού του κλαμπ ή αυτής της οικογένειας, αλλά θα ήταν καλό αυτές να είναι πιο ομοιόμορφες» προσθέτει η νυν πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης.
Πριν από λίγες ημέρες, ο πρόεδρος της Σερβίας, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανακοίνωσε ότι σύντομα θα παραιτηθεί πριν από τη λήξη της θητείας του (η οποία ολοκληρώνεται στα μέσα του επόμενου έτους) και θα προκηρύξει πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές.