Διαδοχικοί ισχυροί καύσωνες από τον Μάιο δείχνουν ότι η ακραία ζέστη δεν είναι πια μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά ολοένα και πιο παρατεταμένο χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών καλοκαιριών.
Ο φετινός Ιούνιος ήταν ο θερμότερος που έχει καταγραφεί ποτέ στη δυτική Ευρώπη και ο δεύτερος πιο ζεστός παγκοσμίως, με θερμοκρασία 1,39°C πάνω από τον εκτιμώμενο μέσο όρο της προ‑βιομηχανικής εποχής, σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κλιματική αλλαγή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι πρωτόγνωρα υψηλές θερμοκρασίες στην ξηρά συνέπεσαν με τις πιο ζεστές θερμοκρασίες επιφανείας της θάλασσας που έχουν παρατηρηθεί ποτέ για μήνα Ιούνιο, υπογραμμίζοντας τη συνεχή συσσώρευση θερμότητας στο κλιματικό σύστημα της Γης, όπως δείχνουν τα στοιχεία της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), που δημοσιεύθηκαν την Πέμπτη.
«Μαζί, αυτά τα ρεκόρ αποτυπώνουν ένα κλιματικό σύστημα που εξακολουθεί να συσσωρεύει θερμότητα. Το αποτέλεσμα είναι ολοένα και εντονότερα κύματα καύσωνα, μια διαρκώς θερμή θάλασσα και αυξανόμενοι κίνδυνοι για τους ανθρώπους, τα οικοσυστήματα και τις υποδομές σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν», δήλωσε η Samantha Burgess, επικεφαλής στρατηγικής για το κλίμα στο ECMWF.
Η δυτική και κεντρική Ευρώπη βίωσαν ένα ισχυρό κύμα καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, το οποίο συνέτριψε μηνιαία και απόλυτα ρεκόρ θερμοκρασίας σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Τσεχία. Το φαινόμενο ακολούθησε έναν ασυνήθιστα ισχυρό καύσωνα τον Μάιο και ακολούθησε ένα ακόμη κύμα καύσωνα στις αρχές Ιουλίου, αποτυπώνοντας ένα ολοένα και πιο επίμονο μοτίβο ακραίας θερινής ζέστης.
Η ταχεία διαδοχή μεγάλων καυσώνων δείχνει ότι η ακραία ζέστη δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά εξελίσσεται σε ολοένα και πιο παρατεταμένο χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών καλοκαιριών.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίστηκαν στις υψηλές θερμοκρασίες: οι ξηρές συνθήκες σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ιδίως στην Ιβηρική Χερσόνησο, τη νότια Γαλλία και τμήματα της ανατολικής Ευρώπης, ενίσχυσαν τη δραστηριότητα των δασικών πυρκαγιών, μείωσαν τις ροές των ποταμών και επιδείνωσαν τον κίνδυνο ξηρασίας, κάτι που υπονομεύει την παραγωγή τροφίμων.
Ο καθηγητής Ottmar Edenhofer, πρόεδρος του ανεξάρτητου συμβουλευτικού οργάνου της ΕΕ για το κλίμα, του Ευρωπαϊκού Επιστημονικού Συμβουλίου για την Κλιματική Αλλαγή, δήλωσε ότι η επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ για το 2040 και το 2050 με οικονομικά αποδοτικό τρόπο απαιτεί «ουσιαστικές μειώσεις εκπομπών σε ολόκληρη την οικονομία».
«Παρότι η γεωργία έχει σημειώσει πρόοδο, η έκταση και ο ρυθμός των μειώσεων δεν επαρκούν ακόμη. Ο τομέας θα χρειαστεί να εντείνει τη δράση τα επόμενα χρόνια – ώστε να συμβάλει στην κλιματική ουδετερότητα και να προστατεύσει τα εισοδήματα των αγροτών, να στηρίξει τις αγροτικές κοινότητες και να διασφαλίσει τον επισιτισμό της Ευρώπης, καθώς το κλίμα συνεχίζει να αλλάζει», ανέφερε ο Edenhofer μετά την παρουσίαση σχετικής έκθεσης τον Μάρτιο.
Ελ Νίνιο
Την ίδια ώρα, θαλάσσια κύματα καύσωνα εξαπλώθηκαν στη δυτική Μεσόγειο και κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού, απειλώντας τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Ιούνιος του 2026 κατέγραψε τις υψηλότερες θερμοκρασίες επιφανείας της θάλασσας που έχουν σημειωθεί ποτέ για τον μήνα Ιούνιο στους ωκεανούς χωρίς πάγο, ξεπερνώντας οριακά το προηγούμενο ρεκόρ του 2024, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ.
Οι επιστήμονες απέδωσαν αυτό εν μέρει στην ενίσχυση των συνθηκών Ελ Νίνιο, ενός κλιματικού φαινομένου κατά το οποίο τα επιφανειακά ύδατα στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό γίνονται σημαντικά θερμότερα από το συνηθισμένο, αν και τα κλιματικά δεδομένα της ΕΕ υποστηρίζουν ότι η μακροπρόθεσμη, ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή παραμένει ο κυρίαρχος παράγοντας πίσω από την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Ωστόσο, υπάρχουν και επιφυλάξεις για το κατά πόσο το Ελ Νίνιο είναι υπεύθυνο για την αύξηση της παγκόσμιας υπερθέρμανσης.
Κλιματικοί ειδικοί προειδοποίησαν ότι αυτά τα ρεκόρ δείχνουν ένα κλιματικό σύστημα που αποθηκεύει ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες θερμότητας, με αποτέλεσμα συχνότερα και εντονότερα κύματα καύσωνα και αυξανόμενες συνέπειες για τη δημόσια υγεία, τα οικοσυστήματα και τις υποδομές.
Στο περιθώριο της Διάσκεψης για την Κλιματική Αλλαγή στη Βόννη, των τεχνικών διαπραγματεύσεων του ΟΗΕ ενόψει της διάσκεψης για το κλίμα COP31, ο Dr. William Lamb, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Έρευνας για τις Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής του Πότσνταμ, δήλωσε ότι η Ευρώπη οδεύει προς ακόμη ένα καλοκαίρι με ρεκόρ θερμοκρασιών και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ώθησαν την υπερθέρμανση στον 1,37°C το 2025, ενώ οι παγκόσμιες θερμοκρασίες εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τον 1,5°C σε περίπου τέσσερα χρόνια, ανέφερε ο Lamb, επισημαίνοντας ότι ο ρυθμός με τον οποίο συσσωρεύεται θερμότητα στο σύστημα της Γης προμηνύει υψηλά επίπεδα μελλοντικής υπερθέρμανσης.
«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, κυρίως λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων. Οι κλιματικές επιπτώσεις ήδη κοστίζουν δισεκατομμύρια στην ευρωπαϊκή οικονομία και επιφέρουν βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες ζωές», δήλωσε ο Lamb.
Απέναντι στην τεράστια πρόκληση της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ταυτόχρονα της αντιμετώπισης των ολοένα υψηλότερων θερμοκρασιών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευθεί να μετατοπίσει το κέντρο βάρους από τη μετρίαση στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η δημόσια αυτή στροφή ήρθε αφότου 1.300 θάνατοι συνδέθηκαν με τους πρόσφατους καύσωνες στην Ευρώπη.