Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν ουσιαστικά «αποθέωσε» τις προσπάθειες της Κύπρου για πλήρη ένταξη στη Ζώνη Σένγκεν, επιβεβαιώνοντας πλήρως το ρεπορτάζ του Euronews για την θετική Έκθεση Αξιολόγησης που πλέον πήρε μέσω της γραπτής διαδικασίας την έγκριση και του Κολλεγίου των Επιτρόπων
Πραγματοποιείται την Παρασκευή (17/7) η τακτική συνεδρίαση του Κολλεγίου των Επιτρόπων, ωστόσο σε αυτήν, όπως είχε προαναγγείλει το Euronews, δεν ήρθε τελικά ως «ανοιχτό θέμα» το ζήτημα της υιοθέτησης της Έκθεσης Αξιολόγησης της Επιτροπής Σένγκεν για την πλήρη είσοδο της Κύπρου στην συγκεκριμένη Ζώνη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Έκθεση εν τέλει υιοθετήθηκε μέσω της επονομαζόμενης «γραπτής διαδικασίας». Η προθεσμία για υποβολή διαφωνιών, παρατηρήσεων, προτάσεων ή τροποποιήσεων από τους 27 Επιτρόπους έληξε την Τρίτη (14/7), λίγο πριν συμπληρωθεί ουσιαστικά 20ήμερο από την παρουσίαση της Έκθεσης Αξιολόγησης ενώπιον της Επιτροπής Σένγκεν στις Βρυξέλλες (26/6). Κανείς δεν διαφώνησε, κανείς δεν είχε να προτείνει κάποια τροποποίηση και έτσι, η Έκθεση ουσιαστικά υιοθετήθηκε ομόφωνα από τους Επιτρόπους της Κομισιόν και διαβιβάστηκε ήδη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ιδίως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπως επιβεβαίωσε την Τετάρτη και ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μάρκους Λάμερτ.
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε την Έκθεση Σένγκεν για το 2025, αφού έλαβε τη θετική γνώμη των κρατών μελών στην Επιτροπή Σένγκεν στις 26 Ιουνίου 2026. Η έκθεση βασίζεται στη δραστηριότητα παρακολούθησης Σένγκεν που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και καταλήγει σε θετική αξιολόγηση του επιπέδου τεχνικής ετοιμότητας της Κύπρου», ανέφερε ο κ. Λάμερτ, ο οποίος με έμμεσο και διπλωματικό τρόπο ουσιαστικά «αποθέωσε» τις κυπριακές προσπάθειες, προσθέτοντας: «Η ένταξη της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν θα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου τόσο για τη χώρα όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της. (...) Η θέση της Επιτροπής είναι ξεκάθαρη. Η ένταξη της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν θα ενισχύσει το κοινό πλαίσιο κοινών κανόνων, προτύπων και ευθυνών που διέπουν τη συνεργασία στο πλαίσιο του Σένγκεν».
Η ικανοποίηση της Λευκωσίας και το σημείωμα του ΥΠΕΞ
Στην Λευκωσία έχουν αποδεχθεί με μεγάλη ικανοποίηση την σχετική εξέλιξη της υιοθέτησης από την Κομισιόν της Έκθεσης Αξιολόγησης, όπως είχαν δεχθεί με μεγάλη ικανοποίηση στα τέλη Ιουνίου και την αποκάλυψη του περιεχομένου αυτής καθεαυτής της Έκθεσης Αξιολόγησης. Ωστόσο, οι κυπριακές αρχές δεν επαναπαύονται και αντιλαμβάνονται ότι είναι «πολύ κρίσιμο το παρόν στάδιο», όπως προκύπτει από εσωτερικό σημείωμα στο Κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο αποκάλυψε η «Καθημερινή» και ο «Αnt1» Κύπρου.
Το μεγάλο πλέον στοίχημα είναι το θέμα να περάσει επιτυχώς και από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ουσιαστικά είχε εξηγήσει και προ 40ημέρου ο αρμόδιος Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, ο οποίος είχε διευκρινίσει ότι «η απόφαση για το πότε και πώς θα ενταχθεί η Κύπρος στον χώρο Σένγκεν εναπόκειται στο Συμβούλιο, όχι στην Επιτροπή». Πάνω σε αυτό το θέμα, ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Μάρκους Λάμερτ εξήγησε ότι η (άκρως θετική για την Κύπρο) έκθεση της Επιτροπής που υιοθετήθηκε την Τρίτη «έχει ήδη διαβιβαστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ, αλλά η επίσημη παρουσίασή της στο Συμβούλιο θα πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο», προσθέτοντας και αυτός με την σειρά του ότι «είναι σαφές ότι οι αποφάσεις για το πότε και με ποιον τρόπο η Κύπρος θα ενταχθεί στη ζώνη Σένγκεν ανήκουν στο Συμβούλιο».
Ως γνωστόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λαμβάνει αποφάσεις με καθεστώς ομοφωνίας, δηλαδή πρέπει όλα τα κράτη - μέλη να συμφωνήσουν, πρακτικά πρέπει να μην υπάρξει έστω ένα κράτος που θα ασκήσει δικαίωμα αρνησικυρίας. Εδώ εναπόκειται και ο όποιος κίνδυνος, γιατί όσο τεχνικά έτοιμη και αν είναι (και με την βούλα της Κομισιόν πλέον) η Κύπρος, σε τέτοιες περιπτώσεις γίνονται «διπλωματικά παζάρια» και συχνά κάποιες χώρες απειλούν με βέτο προκειμένου να εξασφαλίσουν στήριξη ή ευνοϊκές αντιμετωπίσεις σε άλλα θέματα, συχνά άσχετα με το εξεταζόμενο ζήτημα.
Για αυτό τον λόγο προφανώς στο εσωτετικό σημείωμα του Κυπριακού ΥΠΕΞ η επικεφαλής της Διεύθυνσης για το Σένγκεν Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη φέρεται να εισηγείται «συντονισμένη, σταθερή και τεκμηριωμένη διπλωματική προσπάθεια», ώστε η τεχνική πρόοδος που καταγράφει η Κύπρος, «να μεταφραστεί σε πολιτική απόφαση» από τα κράτη-μέλη, προκειμένου να ανάψουν και τυπικά πράσινο φως στην ένταξη της νήσου στο χώρο Σένγκεν.
Φιλόδοξος στόχος της κυπριακής κυβέρνησης είναι, όπως έχει εκφραστεί δια στόματος και του ίδιου του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, η όλη διαδικασία να ολοκληρωθεί εντός του 2026. Στόχος δύσκολος μεν, εφικτός δε, με δεδομένο ότι πλέον ανακοινώθηκε ότι η σχετική έκθεση της Κομισιόν προωθείται για συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τον προσεχή Σεπτέμβριο.
Τι σημαίνει για τον μέσο Κύπριο η ένταξη στη Ζώνη Σένγκεν
Οπως ανέφερε από το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Τρίτης το Euronews, εφόσον επιτευχθεί η πλήρης ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν, θα λειτουργήσει ιδιαίτερα επωφελώς για την αναβάθμιση της αφάλειας της Κύπρου, την αποτροπή των παράνομων μεταναστών, τον τουρισμό, την αεροπορική συνδεσιμότητα αλλά και τις επενδύσεις στην Κύπρο. «Όλοι οι Κύπριοι θα επωφεληθούν με πλήρη δικαιώματα ελεύθερης διακίνησης στην ΕΕ, καθώς και όλοι οι νόμιμα διαμένοντες στην Κύπρο».
«Εάν σήμερα, ένας ταξιδιώτης από Κύπρο κάνει στάση στην Ελλάδα, με τελικό προορισμό άλλο κράτος, θα περάσει από διπλό έλεγχο ταυτότητας και αποσκευών. Με την είσοδο στη Ζώνη Σένγκεν, αυτοί οι έλεγχοι καταργούνται, ο ταξιδιώτης θα κινείται εντός ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου, χωρίς επιπλέον καθυστερήσεις ή ταλαιπωρία», έχει εξηγήσει σε παλαιότερες δηλώσεις της η Διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Καταναλωτή Αναστασία Στυλιανίδου. Η ίδια εκτιμά ότι η ένταξη της Κύπρου στην Ζώνη Σένγκεν θα έχει σημαντικό ενισχυτικό αντίκτυπο στον τουριστικό τομέα καθώς θα διευκολυνθούν οι μετακινήσεις περισσοτέρων επισκεπτών και «κάτι τέτοιο θα τονώσει την οικονομία του κράτους, ενώ η Κύπρος θα έχει το προνόμιο ότι συμμετέχει στην ενιαία αγορά χωρίς σύνορα».
Σε σχέση με τις θεωρήσεις εισόδου, μόλις η Κύπρος ενταχθεί στη Ζώνη Σένγκεν, θα σταματήσει να εκδίδει τις δικές της εθνικές βίζες βραχείας διαμονής. Αντ’ αυτού, θα υιοθετήσει τη στάνταρ βίζα Σένγκεν βραχείας διαμονής (Τύπου C), η οποία επιτρέπει στους ταξιδιώτες να επισκέπτονται την Κύπρο, καθώς και οποιαδήποτε άλλη χώρα της Σένγκεν, για έως και 90 ημέρες μέσα σε οποιαδήποτε περίοδο 180 ημερών. Αυτό πρακτικά θα σημαίνει
i) Μία βίζα, πολλές χώρες: Μια βίζα Σένγκεν για την Κύπρο θα επιτρέπει επίσης ταξίδια σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ελλάδα και η Ισπανία, χωρίς να απαιτούνται ξεχωριστές βίζες εισόδου.
ii) Ενοποιημένη διαδικασία αίτησης: Οι κανόνες για τη βίζα, τα απαιτούμενα έγγραφα και οι χρόνοι επεξεργασίας θα εναρμονιστούν με εκείνους των άλλων χωρών της Σένγκεν.
iii) Τέλος στους συνοριακούς ελέγχους: Μόλις εισέλθει κάποιος σε οποιαδήποτε χώρα της Σένγκεν, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, μπορείς να μετακινείσαι μεταξύ των κρατών-μελών χωρίς συστηματικό έλεγχο διαβατηρίων.
Επίσης, αν κάποιος έχει άδεια διαμονής στην Κύπρο, είτε για εργασία, σπουδές, οικογένεια ή επένδυση, η ένταξη στη Σένγκεν θα κάνει τα ταξίδια πολύ πιο εύκολα, χωρίς ωστόσο να παρέχεται δικαίωμα διαμονής ή εργασίας αλλού.
Επιπλέον, όπως εξηγούν νομικοί με ειδίκευση στο θέμα, το μεταναστευτικό σύστημα της Κύπρου θα ευθυγραμμιστεί πλήρως με το πλαίσιο της Σένγκεν, παρέχοντας στους κατοίκους σαφέστερους και πιο προβλέψιμους κανόνες.
Ειδικά ως προς το άσυλο και τις μεταναστευτικές ροές, καθώς ως χώρα πρώτης γραμμής στην ΕΕ η Κύπρος διαχειρίζεται ήδη υψηλά επίπεδα παράτυπης μετανάστευσης και αιτήσεων ασύλου, πλήρης ένταξη στη Σένγκεν σημαίνει:
i) Περισσότερη συνεργασία με οργανισμούς της ΕΕ όπως η Frontex για τον έλεγχο των συνόρων και τις επιχειρήσεις επιστροφής.
ii) Συμμετοχή στο σύστημα του Δουβλίνου, το οποίο καθορίζει ποια χώρα της ΕΕ είναι υπεύθυνη για την εξέταση μιας αίτησης ασύλου.
iii) Μεγαλύτερη πίεση για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, ειδικά αφού η Κύπρος θα είναι υπεύθυνη για την προστασία ενός από τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Συνοπτικά, με την ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν, οι αιτούντες βίζα θα περνούν πλέον από το σύστημα της Σένγκεν, όχι από την εθνική διαδικασία της Κύπρου. Οι κάτοχοι άδειας διαμονής θα αποκτήσουν δικαίωμα για σύντομες παραμονές σε 29+ χώρες της Σένγκεν. Η ασφάλεια των συνόρων και η συμμόρφωση με τις μεταναστευτικές διατάξεις θα γίνουν αυστηρότερες. Τέλος, η Κύπρος θα είναι πιο συνδεδεμένη, αλλά και πιο υπόλογη, εντός του νομικού πλαισίου της ΕΕ.
Οι προβλέψεις για Πράσινη Γραμμή και Βρετανικές Βάσεις
Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, στην άκρως ικανοποιητική για την πορεία της Κύπρου δήλωσή του την Τετάρτη, ανέφερε και ότι «η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει την Κύπρο στις προσπάθειές της να ανταποκριθεί στις αναγκαίες απαιτήσεις και πρότυπα». Η δήλωση αυτή υποκρύπτει ενδεχομένως και αυτό που ανέφερε ευρωπαϊκή πηγή στο ΚΥΠΕ, κατά την οποία «η συγκεκριμένη έκθεση δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση την τελική έκθεση για την πορεία ένταξης της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν, καθώς υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες που θα πρέπει να διευθετηθούν στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης διαδικασίας αξιολόγησης».
Όπως το Euronews έχει αποκαλύψει, οι «εναπομείνασες προτεραιότητες ενόψει της απόφασης για πλήρη συμμετοχή» που επισημαίνονται και από την Έκθεση Αξιολόγησης που υιοθέτησε η Κομισιόν, είναι κυρίως τεχνικής φύσεως και μεταξύ άλλων σχετίζονται και με την Πράσινη Γραμμή αλλά και με τις Βρετανικές Βάσεις, που είναι εκτός χώρου Σένγκεν. Ωστόσο, όπως διευκρινίζεται, η Έκθεση αντιμετωπίζει και τα δύο αυτά ζητήματα ως ιδιαιτερότητες της Κύπρου που σχετίζονται με την πολιτική κατάσταση, δηλαδή την τουρκική κατοχή, και απορρέουν, όπως οι Βρετανικές Βάσεις, από το Σύνταγμα.
Σε σχέση με το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων, η Έκθεση της Κομισιόν παραπέμπει στην επικαιροποίηση και ενίσχυση της συνεργασίας με τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, ώστε η συνεργασία αυτή να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις που απορρέουν από την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου Σένγκεν στην Κύπρο, σε σχέση κυρίως με την παράτυπη μετανάστευση. Όπως επισημαίνεται, η ενίσχυση της συνεργασίας, αφορά τόσο στους ελέγχους που διεξάγονται στα δύο οδοφράγματα που διαχειρίζονται οι Βρετανικές Βάσεις, όσο και στον τρόπο κυκλοφορίας των Βρετανών στρατιωτικών και των οικογενειών τους στο χώρο Σένγκεν, μετά την πλήρη συμμετοχή της Κύπρου στον ενιαίο χώρο.
Αναφορικά, τέλος, με την Πράσινη Γραμμή (δηλαδή τη ζώνη ασφαλείας που διαχωρίζει τις περιοχές που ελέγχονται από τη Κυπριακή Δημοκρατία από το παράνομα κατεχόμενο τμήμα του νησιού, το οποίο δεν αναγνωρίζεται διεθνώς) δεν αντιμετωπίζεται ως «σύνορο», όπως υπήρχε φόβος, αλλά ως μια άριστα επιτηρούμενη γραμμή κατάπαυσης του πυρός μετά την παράνομη τουρκική εισβολή και κατοχή από το 1974, και δεν τίθεται θέμα είτε αλλαγής του νομικού καθεστώτος της είτε αλλαγών ως προς τις διελεύσεις των νόμιμα διακινούντων. Αυτό σημαίνει ότι με την είσοδο της Κύπρου στην Ζώνη Σένγκεν δεν πρόκειται να αλλάξει και η τρέχουσα διαδικασία του αστυνομικού ελέγχου αλλά και των ελεύθερων διελεύσεων. Νομικές πηγές εξηγούν ότι «η διέλευση θα συνεχίσει να διέπεται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 866/2004 της ΕΕ, ο οποίος καθορίζει τους υφιστάμενους ελέγχους, ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή των ελέγχων ενδέχεται να αυστηροποιηθεί όταν η Κύπρος ενταχθεί πλήρως στη Ζώνη Σένγκεν».