Χιλιάδες μαθητές λυκείου περιμένουν την ανακοίνωση των βαθμών των πανελλαδικών, όμως η βαθμολόγηση καθυστερεί λόγω τεχνικών προβλημάτων και έλλειψης διορθωτών.
Κάθε χρόνο, οι εθνικές εξετάσεις αποτελούν καθοριστική στιγμή στη ζωή χιλιάδων νεαρών μαθητών σε όλη την Ευρώπη και η Πορτογαλία δεν είναι εξαίρεση. Πόσο μάλλον σε ό,τι αφορά και στα προβλήματα και τις ενστάσεις μαθητών και γονέων, που βλέπουν σε αυτή την αξιολόγηση την επιβεβαίωση για την ολοκλήρωση του λυκείου και την είσοδο στην ανώτατη εκπαίδευση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Φέτος, όμως, στο άγχος αυτών των μαθητών, συνυφασμένο με τη στιγμή και την αξιολόγηση, προστέθηκε η αντιπαράθεση γύρω από τη διόρθωση των γραπτών.
Το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε, για πρώτη φορά, η διόρθωση των εθνικών εξετάσεων του λυκείου (11η και 12η τάξη) να γίνεται μέσω ενός συστήματος απολύτως ψηφιακού, που καλύπτει περισσότερα από 300 χιλιάδες γραπτά. Οι απαντήσεις εξακολουθούν να γράφονται με το χέρι από τους μαθητές, αλλά στη συνέχεια ψηφιοποιούνται και διανέμονται ηλεκτρονικά στους βαθμολογητές μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας.
Στην πραγματικότητα, η διαδικασία στηρίζεται σε δύο πλατφόρμες: ο υπουργός Παιδείας, Φερνάντου Αλεσάντρε, διευκρίνισε, κατά τη διάρκεια επίσκεψης σε έναν από τους χώρους όπου ψηφιοποιούνται τα γραπτά, συνοδευόμενος από την εφημερίδα Observador, (πηγή στα Πορτογαλικά) ότι υπάρχει μια πλατφόρμα επεξεργασίας και διαχείρισης, που έχει αναπτυχθεί εσωτερικά από το EduQA και είναι υπεύθυνη για την παραλαβή των ψηφιοποιημένων αρχείων, την επεξεργασία τους και τη διανομή των απαντήσεων στους βαθμολογητές· και αυτή φαίνεται να είναι το εργαλείο που παρουσίασε τα περισσότερα προβλήματα σε όλη τη διαδικασία.
Υπάρχει στη συνέχεια μια δεύτερη πλατφόρμα, για διανομή και βαθμολόγηση, ένα σύστημα στο οποίο οι βαθμολογητές έχουν πρόσβαση για να διορθώνουν τα γραπτά, γνωστό ως PCS (Plataforma de Classificação e Supervisão), που ενσωματώνει το SCOI (Sistema de Classificação Online do IAVE). Το εργαλείο έχει αναπτυχθεί από την ιδιωτική εταιρεία Blat – Creative Powerhouse.
Καθηγητές αναφέρουν προβλήματα στις πλατφόρμες
Η διαδικασία δέχτηκε κριτική, με τους καθηγητές να αναφέρουν δυσλειτουργίες όπως η ελλιπής ψηφιοποίηση των γραπτών, ιδίως λάθη στη συνέχεια των απαντήσεων που δεν ψηφιοποιήθηκαν σωστά. Υπάρχουν επίσης αναφορές για γραπτά που εξαφανίζονται κατά τη διάρκεια της διόρθωσης, καθυστερήσεις στην αποστολή και τη διαδικτυακή διάθεση των απαντήσεων των μαθητών και ακόμη προβλήματα πρόσβασης των εκπαιδευτικών στην πλατφόρμα.
Η αναστάτωση γύρω από τη διαδικασία οδήγησε στην αναβολή της ανακοίνωσης των βαθμολογιών της 1ης φάσης από τις 14 στις 17 Ιουλίου 2026, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη διαδικασία εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση, η οποία εξαρτάται από τις επιδόσεις σε αυτές τις εξετάσεις.
Την παραμονή της δεύτερης προθεσμίας, αυτή την Παρασκευή 17, ο υπουργός Παιδείας δεν διαβεβαίωνε ότι οι βαθμολογίες θα αναρτηθούν, δηλώνοντας ότι το 99,3% των εξετάσεων είχε διορθωθεί, αλλά έλειπαν βαθμολογητές για να ολοκληρωθεί η διαδικασία εγκαίρως.
«Χρειαζόμαστε οι βαθμολογητές να συνεχίσουν να είναι διαθέσιμοι, ώστε να κλείσουμε τη διαδικασία», εξήγησε ο Φερνάντου Αλεσάντρε, ο οποίος τόνισε ότι τα μαθήματα Πορτογαλικών και Μαθηματικών ήταν εκείνα με τις περισσότερες δυσκολίες, αλλά σε ορισμένα άλλα οι αδιόρθωτες εξετάσεις ήταν ελάχιστες. «Όσο δεν έχουν διορθωθεί όλα τα γραπτά, είναι σαφές ότι υπάρχει κίνδυνος» οι βαθμολογίες να μην αναρτηθούν εγκαίρως, δήλωσε.
Ο υπουργός έφερε ως παράδειγμα την εξέταση στη Φυσικοχημεία: «Απομένουν 373 απαντήσεις για να κλείσει πλήρως αυτή η εξέταση», ανέφερε.
«Είναι πολύ δύσκολο για την πορτογαλική κοινωνία, τους μαθητές, τις οικογένειες να καταλάβουν ότι μια εξέταση δεν θα έχει αποτελέσματα, επειδή απομένουν 373 απαντήσεις προς διόρθωση, όταν περίπου 30 χιλιάδες έχουν ήδη διορθωθεί», σχολίασε ο υπουργός.
Ο υπουργός επανέλαβε ότι θα διενεργηθεί έλεγχος για να αποδοθούν ευθύνες για τα προβλήματα που καταγράφηκαν: «Οι ευθύνες θα αποδοθούν στο τέλος».
Ο Φερνάντου Αλεσάντρε διαβεβαίωσε επίσης ότι τα τεχνολογικά προβλήματα έχουν διορθωθεί και εγγυήθηκε ότι το ίδιο μοντέλο θα χρησιμοποιηθεί και στη δεύτερη φάση, η οποία ξεκινά με την εξέταση Πορτογαλικών στις 20 Ιουλίου και της οποίας τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν στις 7 Αυγούστου.
Η Fenprof έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα απευθυνθεί στη Γενική Εισαγγελία της Δημοκρατίας για να ζητήσει επίσημη διερεύνηση όλης αυτής της διαδικασίας.
Συνδικάτο εκπαιδευτικών: Ο υπουργός έχασε τον έλεγχο της κατάστασης
Μετά τις δηλώσεις του υπουργού και την έκκλησή του προς τους βαθμολογητές, η Fenprof (Εθνική Ομοσπονδία Καθηγητών) υποστήριξε ότι ο Φερνάντου Αλεσάντρε «έχασε τον έλεγχο της κατάστασης».
«Αντί να αναλάβει την ευθύνη, επέλεξε να επιρρίψει ευθύνες στους καθηγητές, σε μια προσπάθεια να αποσπάσει την προσοχή από το πραγματικό πρόβλημα», δήλωσε ένας από τους γενικούς γραμματείς του συνδικάτου των εκπαιδευτικών, σε συνέντευξη Τύπου.
«Ήταν η κυβέρνηση που αποφάσισε. Η ευθύνη για αυτό το σύστημα ανήκε στην κυβέρνηση», υπογράμμισε. «Οι καθηγητές δεν δημιούργησαν αυτό το πρόβλημα.»
Την Πέμπτη, δεκάδες καθηγητές διαδήλωσαν έξω από το Κέντρο Συνεδρίων της Λισαβόνας, ζητώντας την παραίτηση του υπουργού Παιδείας λόγω του τρόπου διαχείρισης ολόκληρης της διαδικασίας αξιολόγησης των μαθητών.
Η κινητοποίηση οργανώθηκε από το Συνδικάτο Όλων των Επαγγελματιών της Εκπαίδευσης (S.T.O.P.). Σε ανακοίνωσή του, το συνδικάτο ανέφερε ότι «το υπουργείο Παιδείας επιδεικνύει μια διαχείριση που χαρακτηρίζεται από έλλειψη σχεδιασμού, απουσία έγκαιρων λύσεων και άρνηση ανάληψης πολιτικής ευθύνης».
Η κρίση ήταν ένα από τα θέματα που σημάδεψαν τη συζήτηση για την κατάσταση της χώρας, η οποία διεξήχθη το απόγευμα της Τετάρτης στο κοινοβούλιο. Παρά την έντονη κριτική, ο Πορτογάλος πρωθυπουργός, Λουΐς Μοντενέγκρο, διαβεβαίωσε ότι διατηρεί πλήρη εμπιστοσύνη στον υπουργό Παιδείας, ο οποίος μάλιστα αποχώρησε από τη συζήτηση κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης.
Πιλοτικό πρόγραμμα εμφάνισε προβλήματα
Πέρυσι πραγματοποιήθηκε ένα πιλοτικό πρόγραμμα, με την εθνική εξέταση στη Φιλοσοφία (11η τάξη) να διορθώνεται για πρώτη φορά πλήρως ψηφιακά. Ήδη τότε οι βαθμολογητές του μαθήματος είχαν αναφέρει προβλήματα, παρόμοια με αυτά που σήμερα επαναλαμβάνονται: γραπτά που «εξαφανίστηκαν» από το σύστημα, απαντήσεις κομμένες στη μέση ή που είχαν ανταλλαχθεί.
Πέρα από τα λάθη, σύμφωνα με όσα μετέφερε η εφημερίδα Observador, (πηγή στα Πορτογαλικά) που μίλησε με εκπαιδευτικούς οι οποίοι συμμετείχαν στις διορθώσεις, υπήρξαν επίσης αναφορές για έλλειψη στήριξης από το IAVE (Instituto de Avaliação Educativa), το οποίο δεν απάντησε στα αιτήματα βοήθειας των εκπαιδευτικών, με αποτέλεσμα αυτοί να υποβάλουν τις βαθμολογίες χωρίς τις απαραίτητες οδηγίες.
«Ο υπουργός αγνόησε όλες τις προειδοποιήσεις, ακόμη και μετά το τεστ Φιλοσοφίας του 2025, που παρουσίασε τα ίδια προβλήματα σε μια διαδικασία χαρακτηριζόμενη από ερασιτεχνισμό, πειραματισμό και παρ’ όλα αυτά θέλησε να προχωρήσει», δήλωσε την Πέμπτη ο Ζοζέ Φελισιάνο Κόστα, ένας από τους γενικούς γραμματείς της Fenprof.
Το πρόβλημα βρίσκεται στην ψηφιοποίηση: Το μοντέλο εφαρμόζεται και σε άλλες χώρες
Αυτό που προσπαθεί τώρα να εφαρμόσει η Πορτογαλία αποτελεί ήδη ρουτίνα σε άλλες χώρες. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, με ένα σύστημα «onscreen» διόρθωσης που λειτουργεί εδώ και χρόνια και ρυθμίζεται από την επίσημη αρχή της βρετανικής κυβέρνησης, το Ofqual (Office of Qualifications and Examinations Regulation).
Στην Αγγλία, το σύστημα αυτό χρησιμοποιείται στις εξετάσεις GCSE και A-Levels: οι μαθητές γράφουν με το χέρι και στη συνέχεια τα γραπτά ψηφιοποιούνται και διανέμονται σε πιστοποιημένους εξεταστές. Φέτος, η βρετανική κυβέρνηση παρουσίασε μάλιστα μια εφαρμογή, το «Education Record», μέσω της οποίας οι μαθητές λαμβάνουν ψηφιακά τα αποτελέσματά τους.
Ρεπορτάζ του BBC παρουσίασε έναν από τους χώρους που παραλαμβάνει και ψηφιοποιεί εκατομμύρια γραπτά, αποτυπώνοντας ολόκληρη τη διαδικασία, η οποία εφαρμόζεται σταδιακά στη χώρα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Κάθε χρόνο εκδίδονται περίπου 11,8 εκατομμύρια πιστοποιητικά (ένα ανά μάθημα) που υπάγονται στη ρύθμιση της χώρας, εκ των οποίων 6,5 εκατομμύρια αφορούν ειδικά τις εθνικές εξετάσεις GCSE, AS και A levels.