Κρυπτογραφημένα ή σαρωμένα μηνύματα: η ΕΕ αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην καταπολέμηση της διαδικτυακής παιδικής εκμετάλλευσης και την ιδιωτικότητα.
Αν στείλετε σήμερα ένα μήνυμα μέσω Signal ή WhatsApp, προς το παρόν η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν εφαρμόζεται σε αυτό. Αν στείλετε την ίδια φωτογραφία μέσω μιας εφαρμογής χωρίς κρυπτογράφηση, μπορεί ήδη να ελεγχθεί από αυτοματοποιημένο σύστημα προτού τη διαβάσει οποιοσδήποτε. Αυτή η διάκριση και όχι ο γενικός ισχυρισμός ότι «η ΕΕ διαβάζει τα προσωπικά σας μηνύματα» βρίσκεται στον πυρήνα της συνεχιζόμενης συζήτησης για το Chat Control και τον εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο, γνωστού με το ακρωνύμιο CSAM.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ένας προσωρινός κανονισμός, του οποίου η ισχύς παρατάθηκε έως το 2028, επιτρέπει στις πλατφόρμες να ελέγχουν εθελοντικά ιδιωτικά μηνύματα, φωτογραφίες και βίντεο για τέτοιου είδους υλικό. Δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο στις υπηρεσίες διατερματικής κρυπτογράφησης, όπως το WhatsApp και το Signal, όπως στις υπόλοιπες πλατφόρμες. Μια ξεχωριστή μόνιμη πρόταση, γνωστή ως «Chat Control 2.0», εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Το κατά πόσο θα επεκταθεί τελικά και στις κρυπτογραφημένες συνομιλίες παραμένει το βασικό άλυτο ζήτημα.
Πώς αποφασίζει το σύστημα τι πρέπει να επισημανθεί
Τα εργαλεία εντοπισμού λειτουργούν με δύο βασικούς τρόπους. Ο πρώτος είναι η αντιστοίχιση ψηφιακών αποτυπωμάτων, γνωστή ως hash matching: μια εικόνα ή ένα βίντεο μετατρέπεται σε κρυπτογραφικό αποτύπωμα και συγκρίνεται με μια βάση δεδομένων υλικού που έχει επιβεβαιωθεί ότι είναι παράνομο. Η μέθοδος είναι γρήγορη και ακριβής για πανομοιότυπα ή σχεδόν πανομοιότυπα αντίγραφα, αλλά μπορεί εύκολα να παρακαμφθεί με μια μικρή τροποποίηση του αρχείου.
Η δεύτερη μέθοδος βασίζεται σε συστήματα μηχανικής μάθησης και χρησιμοποιείται για νέο ή τροποποιημένο περιεχόμενο και, πιο αμφιλεγόμενα, για τη σάρωση κειμένων με στόχο τον εντοπισμό γλωσσικών μοτίβων που συνδέονται με την προσέγγιση και χειραγώγηση ανηλίκων για σεξουαλικούς σκοπούς.
Ο Πάτρικ Μπράιερ, ακτιβιστής για τα ψηφιακά δικαιώματα, νομικός και πρώην ευρωβουλευτής των Πρασίνων/Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας, υποστηρίζει ότι και οι δύο μέθοδοι είναι λιγότερο αξιόπιστες από όσο θεωρούν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής.
Η αντιστοίχιση ψηφιακών αποτυπωμάτων, η ακριβέστερη από τις δύο μεθόδους, «παρουσιάζει πολύ υψηλό ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων, τα οποία ενοχοποιούν άδικα ανθρώπους», δηλώνει. Παραπέμπει στη Γερμανία, όπου, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, «περισσότερο από το 50% των περισσότερων αναφορών δεν έχει στην πραγματικότητα ποινική σημασία».
Μέρος του προβλήματος, εξηγεί, δημιουργείται σε προηγούμενο στάδιο: οι βάσεις δεδομένων συχνά καταρτίζονται και ελέγχονται στο εξωτερικό, αντί να αξιολογούνται βάσει του ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου. «Υπάλληλοι παρόχων, οπουδήποτε και αν βρίσκονται στον κόσμο, εισάγουν υλικό στις βάσεις δεδομένων» χωρίς να προηγείται η κατάλληλη νομική αξιολόγηση της πρόθεσης, η οποία αποτελεί βασική προϋπόθεση για να θεωρηθεί μια πράξη ποινικά κολάσιμη.
Πού πραγματοποιείται η σάρωση
Στις πλατφόρμες χωρίς κρυπτογράφηση, ο έλεγχος μπορεί να γίνεται στους ίδιους τους διακομιστές του παρόχου. Στις υπηρεσίες διατερματικής κρυπτογράφησης, ο πάροχος δεν μπορεί να διαβάσει το μήνυμα αφού αυτό κρυπτογραφηθεί.
Επομένως, οποιαδήποτε διαδικασία εντοπισμού πρέπει να μεταφερθεί σε προηγούμενο στάδιο: είτε στην ίδια τη συσκευή, πριν εφαρμοστεί η κρυπτογράφηση, είτε σε ένα ξεχωριστό και ασφαλές επίπεδο υλικού, σχεδιασμένο ειδικά για αυτόν τον σκοπό.
Η διαδικασία αυτή ονομάζεται client-side scanning, δηλαδή σάρωση στη συσκευή του χρήστη. Αποτελεί τον βασικό λόγο για τον οποίο η συζήτηση γύρω από την κρυπτογράφηση παραμένει ανοιχτή: το μήνυμα ελέγχεται ενώ εξακολουθεί να είναι αναγνώσιμο, «προτού κλείσει η κλειδαριά», και όχι αφού έχει ήδη αποσταλεί και κρυπτογραφηθεί.
Τι συμβαίνει μετά τον εντοπισμό μιας αντιστοιχίας
Ένα στοιχείο που επισημαίνεται από το σύστημα δεν καταλήγει αυτομάτως σε φάκελο της αστυνομίας. Σύμφωνα με παρόχους όπως η Google, μια αντιστοιχία —είτε προκύπτει από σύγκριση ψηφιακών αποτυπωμάτων είτε από μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης— συνήθως διαβιβάζεται σε εκπαιδευμένους ανθρώπινους αξιολογητές της εταιρείας, οι οποίοι την επιβεβαιώνουν προτού υποβληθεί οποιαδήποτε αναφορά.
Ο Μπράιερ υποστηρίζει ότι αυτό το στάδιο επιβεβαίωσης είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο η διαδικασία παύει να λειτουργεί αποτελεσματικά όταν εφαρμόζεται σε μεγάλη κλίμακα.
Οι αξιολογητές εξετάζουν το υλικό βάσει διαφορετικών νομικών προτύπων, δεν διαπιστώνουν πάντοτε την πρόθεση και συχνά χαρακτηρίζουν λανθασμένα ως παράνομο το συναινετικό sexting μεταξύ εφήβων ή εικόνες που έχουν δημιουργήσει οι ίδιοι οι ανήλικοι και διαμοιράζονται ως αστείο σε μια ομαδική συνομιλία.
Όπως επισημαίνει, πολλοί ανήλικοι που εμπλέκονται σε τέτοιες αναφορές δεν είχαν ποτέ την πρόθεση να στείλουν ή να λάβουν παράνομο υλικό. Απλώς προώθησαν κάτι σε μια ομαδική συνομιλία που αφορούσε «κάτι εντελώς διαφορετικό».
Η αντιστοίχιση ψηφιακών αποτυπωμάτων συγκρίνει εικόνες με υλικό που έχει ήδη επιβεβαιωθεί ως παράνομο. Ο έλεγχος κειμένου αποτελεί διαφορετικό πρόβλημα. Η γλώσσα που χρησιμοποιείται για την προσέγγιση και χειραγώγηση ανηλίκων μπορεί να μοιάζει πολύ με συνηθισμένες συνομιλίες μεταξύ εφήβων ή ενηλίκων. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές θεωρούν τον εντοπισμό μέσω κειμένου το επίπεδο του συστήματος με τα περισσότερα σφάλματα.
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική για τη μόνιμη πρόταση. Η επέκταση οποιουδήποτε μελλοντικού κανόνα από τις εικόνες στο περιεχόμενο των συνομιλιών θα πολλαπλασίαζε το πρόβλημα των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων που περιγράφει ο Μπράιερ σε σχέση με τη σάρωση εικόνων.
Η εναλλακτική πρόταση
Ο Μπράιερ δεν απορρίπτει πλήρως τον εντοπισμό παράνομου υλικού. Απορρίπτει τη μαζική εφαρμογή του.
Υποστηρίζει ότι η σάρωση δικαιολογείται μόνο όταν «ένα ανεξάρτητο δικαστήριο επιβεβαιώνει» την ύπαρξη εύλογων υποψιών εναντίον συγκεκριμένου προσώπου, με διαδικασία αντίστοιχη της έκδοσης εντάλματος για το άνοιγμα της αλληλογραφίας κάποιου.
Η σάρωση όλων των χρηστών «για κάθε ενδεχόμενο», τονίζει, αποτελεί εντελώς διαφορετικής τάξης παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή.
Ως εναλλακτικές λύσεις προτείνει δύο μέτρα. Το πρώτο είναι η προληπτική σάρωση του ανοιχτού διαδικτύου και του σκοτεινού ιστού για ήδη γνωστό παράνομο υλικό, ώστε αυτό να αναφέρεται και να αφαιρείται. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο και στον Καναδά, αλλά όχι ακόμη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το δεύτερο είναι η λεγόμενη «ασφάλεια εκ σχεδιασμού», στο πλαίσιο της οποίας οι εφαρμογές προειδοποιούν τους χρήστες στην ίδια τη συσκευή προτού κοινοποιήσουν έναν αριθμό τηλεφώνου ή μια γυμνή φωτογραφία, χωρίς το περιεχόμενο να εγκαταλείπει ποτέ το τηλέφωνο.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τα δεδομένα σας
Προς το παρόν, το τι συμβαίνει σε ένα μήνυμα εξαρτάται αποκλειστικά από την εφαρμογή μέσω της οποίας αποστέλλεται.
Στις πλατφόρμες χωρίς κρυπτογράφηση, το περιεχόμενο μπορεί να μετατρέπεται σε ψηφιακό αποτύπωμα ή να ελέγχεται αλγοριθμικά πριν ή αμέσως μετά την αποστολή του, να εξετάζεται από εκπαιδευμένο προσωπικό του παρόχου και να αναφέρεται στις αρχές εφόσον επιβεβαιωθεί.
Στις εφαρμογές διατερματικής κρυπτογράφησης, αυτή η διαδικασία δεν εφαρμόζεται. Ωστόσο, η μόνιμη πρόταση, η οποία παραμένει υπό διαπραγμάτευση, θα μπορούσε ακόμη να αλλάξει το πού και πόσο νωρίς θα τοποθετηθεί το όριο της σάρωσης.