Από σκελετούς μαμούθ έως πολεμικά πλοία: H πολύ χαμηλή στάθμη του Δούναβη αποκαλύπτει ολοένα περισσότερα ιστορικά ευρήματα και ναυάγια γερμανικών πλοίων
Η ξηρασία στην Ευρώπη κάνει τη στάθμη του Δούναβη να πέφτει ολοένα και περισσότερο. Τις τελευταίες εβδομάδες πληθαίνουν έτσι οι αναφορές για ιστορικά ναυάγια, κανόνια και ακόμη και σκελετούς μαμούθ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα ναυάγια γερμανικών πολεμικών πλοίων του Β′ Παγκοσμίου Πολέμου, που έχουν αποκαλυφθεί κοντά στη σερβική πόλη Πράχοβο, προσελκύουν πλέον πλήθος τουριστών στον ποταμό.
Όλο και περισσότεροι περίεργοι συγκεντρώνονται αυτή την περίοδο στις όχθες και ζητούν από ντόπιους ψαράδες να τους μεταφέρουν με τις βάρκες τους πιο κοντά στα ναυάγια, όπως μεταφέρουν κάτοικοι της περιοχής στο ειδησεογραφικό πρακτορείο AP.
Ένας από αυτούς είναι ο Ίβιτσα Γκαβρίλοβιτς από το Πράχοβο. Ζει από παιδί δίπλα στον Δούναβη.
Το ενδιαφέρον για τα ναυάγια είναι μεγάλο, λέει ο Γκαβρίλοβιτς. Η πρόσβαση στα πλοία όμως είναι δύσκολη. «Οι άνθρωποι συχνά δεν έχουν ιδέα πώς μπορούν να φτάσουν στα ναυάγια», εξηγεί, καθώς βγάζει με τη μικρή του βάρκα μια οικογένεια τριών ατόμων στο ποτάμι.
«Η στάθμη του νερού είναι φέτος πολύ χαμηλή», λέει. «Το 2004 η στάθμη βρισκόταν στα μείον 180 εκατοστά. Τώρα, το 2026, είναι στα μείον 117 έως 120 εκατοστά. Έχω την αίσθηση ότι θα πέσει κι άλλο.»
Λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας η στάθμη του Δούναβη, του δεύτερου μεγαλύτερου σε μήκος ποταμού της Ευρώπης, έχει πέσει τόσο πολύ ώστε να γίνονται ξανά ορατά τα ναυάγια δεκάδων γερμανικών πολεμικών πλοίων του Β′ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τα πλοία, ορισμένα από τα οποία εξακολουθούν να είναι φορτωμένα με πυρομαχικά, ανήκαν στον στόλο της Μαύρης Θάλασσας της ναζιστικής Γερμανίας. Βυθίστηκαν σκόπιμα από τη Βέρμαχτ κοντά στο Πράχοβο τον Σεπτέμβριο του 1944, καθώς τα γερμανικά στρατεύματα υποχωρούσαν από τη Ρουμανία και ο Κόκκινος Στρατός προέλαυνε ολοένα και βαθύτερα στα Βαλκάνια.
Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι τότε βυθίστηκαν έως και 200 γερμανικά πολεμικά πλοία στο στενό του Δούναβη κοντά στο Πράχοβο. Στόχος ήταν να επιβραδυνθεί η προέλαση των σοβιετικών δυνάμεων. Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάιο του 1945, η ναζιστική Γερμανία συνθηκολόγησε.
Δαπανηρός αποκλεισμός
Τα ναυάγια προκαλούν σε τακτική βάση σημαντικά εμπόδια στη ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με τις σερβικές αρχές, από αυτά προκύπτουν κάθε χρόνο οικονομικές ζημιές περίπου 5 εκατομμυρίων ευρώ.
Οι αρχές προσπαθούν γι’ αυτό, με τη χρηματοδοτική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εδώ και χρόνια να ανελκύσουν τα πλοία από τον Δούναβη. Ορισμένα ναυάγια είχαν απομακρυνθεί ήδη την εποχή της Γιουγκοσλαβίας, αλλά τα περισσότερα παραμένουν μέχρι σήμερα στον πυθμένα του ποταμού, καθώς εξακολουθούν να περιέχουν εκρηκτικά και πυρομαχικά.
Ήδη σε προηγούμενα καλοκαίρια καύσωνα η πτώση της στάθμης του Δούναβη είχε φέρει στην επιφάνεια ορισμένα από τα ναυάγια, όπως τον Αύγουστο του 2022. Στη συνέχεια ξεκίνησε ένα έργο, που υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Επενδυτικού Πλαισίου για τα Δυτικά Βαλκάνια (WBIF), με στόχο την ανέλκυση 21 ιδιαίτερα προβληματικών ναυαγίων.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIB), κάποια από τα υπολείμματα σε ένα στενό μήκους περίπου πέντε χιλιομέτρων του Δούναβη ανελκύστηκαν ήδη το 2024. Τα ναυάγια τραβήχτηκαν από τον ποταμό με ατσάλινους συρματόσχοινους και στη συνέχεια καθαρίστηκαν από τη λάσπη.
Δούναβης στη χαμηλότερη στάθμη των τελευταίων ετών
Προς το παρόν όμως κυρίως η ξηρασία προκαλεί προβλήματα στη ναυσιπλοΐα.
Ο Δούναβης διασχίζει δέκα χώρες της Ευρώπης και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες υδάτινες οδούς της ηπείρου.
Ο κάτοικος του Πράχοβο, Κρστά Μπράντιτς, αναφέρει ότι η κίνηση των πλοίων έχει πλέον σχεδόν σταματήσει. «Όπως βλέπετε, τα μεγάλα πλοία δεν μπορούν πια να περάσουν», λέει.
Και ο ενεργειακός εφοδιασμός πλήττεται από την ξηρασία. Η Σερβία αναγκάστηκε να μειώσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα δύο μεγαλύτερα υδροηλεκτρικά της εργοστάσια.
Η Σερβία όμως δεν είναι η μόνη χώρα που παλεύει με τις συνέπειες της παρατεταμένης ξηρασίας. Από τη Σλοβακία και την Ουγγαρία έως τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, τα φορτηγά πλοία μπορούν σε πολλά σημεία να κινούνται μόνο με μειωμένο φορτίο ή αναγκάζονται να αντιμετωπίζουν μεγάλες καθυστερήσεις.
Στη Σλοβακία και στη Ρουμανία, σύμφωνα με τις αρχές, ο Δούναβης έχει φτάσει στη χαμηλότερη στάθμη των τελευταίων 30 ετών, ενώ στην Ουγγαρία η στάθμη έχει πέσει ακόμη πιο κάτω, σε επίπεδο ρεκόρ.
Στη Ρουμανία, για πρώτη φορά, ο πυρηνικός σταθμός Τσερναβοντά αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας και τους δύο αντιδραστήρες ταυτόχρονα, επειδή δεν υπήρχε πλέον επαρκές νερό από τον Δούναβη για ψύξη. Και η Ουγγαρία περιόρισε τη λειτουργία του μοναδικού της πυρηνικού εργοστασίου, το οποίο επίσης βασίζεται στο νερό του Δούναβη για την ψύξη του.
Η ήδη εξαιρετικά έντονη ξηρασία επιδεινώνεται περαιτέρω από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, αναφέρει έκθεση της επιστημονικής ομάδας World Weather Attribution που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα. Καθώς το κύμα καύσωνα αναμένεται, σύμφωνα με τις προβλέψεις, να συνεχιστεί, δεν διαφαίνεται άμεση αποκλιμάκωση της κατάστασης.