Από τη δεκαετία του 1960 έως το 1990, πάνω από 4.000 Γροιλανδές εξαναγκάστηκαν να φορούν αντισυλληπτικό σπιράλ, στις περισσότερες περιπτώσεις χωρίς τη συναίνεσή τους
Η Γροιλανδία ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα συστήσει Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης για τις αναγκαστικές αντισυλλήψεις χιλιάδων αυτόχθονων Ινουίτ από τη Δανία, αφού οι ειδικοί δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν αν το πρόγραμμα συνιστά «γενοκτονία».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η εκστρατεία αναγκαστικής αντισύλληψης θεωρείται ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια στην ιστορία της Γροιλανδίας με την πρώην αποικιοκρατική της δύναμη, τη Δανία.
Από τη δεκαετία του 1960 έως το 1990, περισσότερες από 4.000 γυναίκες στη Γροιλανδία υποχρεώθηκαν να φορέσουν ενδομήτριο σπείραμα (σπιράλ), στις περισσότερες περιπτώσεις χωρίς τη δική τους συναίνεση ή, αν ήταν ανήλικες, χωρίς τη συναίνεση των γονιών τους.
Κορίτσια μόλις 12 ετών επηρεάστηκαν, ορισμένα από τα οποία δεν μπόρεσαν ποτέ ξανά να αποκτήσουν παιδιά.
«Δεν μπορούμε να πούμε, εκ μέρους της κυβέρνησης, αν υπήρξε γενοκτονία. Αυτό είναι κάτι που μπορούμε να συνεχίσουμε να συζητάμε», δήλωσε στους δημοσιογράφους η υπουργός Δικαιοσύνης της Γροιλανδίας, Marianne Paviasen.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Jens-Frederik Nielsen, είπε ότι προτεραιότητα τώρα είναι «να αρχίσουμε τη διαδικασία επούλωσης».
«Θα συγκροτήσουμε επιτροπή συμφιλίωσης», υποσχέθηκε, προσθέτοντας ότι θέλει να συνεργαστεί με τη Δανία για το ζήτημα.
Στην Κοπεγχάγη, η πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, έστειλε επίσης μήνυμα συνεννόησης.
«Θα χειριστούμε την πολιτική διαδικασία μαζί με την κυβέρνηση της Γροιλανδίας. Το πιο σημαντικό για εμένα είναι να βρούμε μαζί τον σωστό δρόμο», είπε.
Τον Αύγουστο του 2024, μια επιτροπή τεσσάρων μελών ανέλαβε να ρίξει φως στο πρόγραμμα.
Οι ειδικοί δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε κοινό πόρισμα και παρουσίασαν δύο διαφορετικές εκθέσεις.
«Η μία αναφέρει ότι δεν υπήρξε καθόλου γενοκτονία, ενώ η άλλη λέει ότι μπορεί να υπήρξε», είπε η Paviasen.
Οι εκθέσεις συμφωνούν πάντως ότι το πρόγραμμα αντισύλληψης ενδέχεται να παραβίασε πολλά ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των αυτόχθονων λαών.
«Δεν αφορά μόνο την ιστορία»
Μία από τις γυναίκες που υπέστησαν τις επεμβάσεις, η Henriette Berthelsen, είχε δηλώσει στο πρακτορείο AFP πριν παρουσιαστούν οι εκθέσεις ότι τα συμπεράσματα ήταν εκ των προτέρων στρεβλά, καθώς δεν ορίστηκε κανένας Ινουίτ της Γροιλανδίας ως ειδικός.
«Για εμένα, αυτό δεν αφορά μόνο την ιστορία ή την πολιτική. Είναι το σώμα μου, η ζωή μου και το δικαίωμά μου στην αυτοδιάθεση», είπε.
«Και για άλλη μια φορά βλέπω ότι είναι άλλοι που θα ερευνήσουν και θα ορίσουν τι έγινε σε εμένα και σε άλλες γυναίκες Ινουίτ».
Την Πέμπτη, το δανικό κοινοβούλιο συμφώνησε ότι οι γυναίκες που επλήγησαν από την εκστρατεία αναγκαστικής αντισύλληψης μπορούν να διεκδικήσουν αποζημίωση από την Κοπεγχάγη, μια πρωτοβουλία που προώθησε η Frederiksen, η οποία πέρυσι παρουσίασε την επίσημη συγγνώμη της Δανίας.
Η δημοσιότητα γύρω από την υπόθεση αναζωπύρωσε τραύματα που είχαν θαφτεί επί δεκαετίες.
«Συνειδητοποίησα πόσο μου κόστισε: όλες εκείνες οι νοσηλείες, τα χειρουργεία, η σχολική εκπαίδευση που έχασα και, πάνω απ’ όλα, οι πόνοι που ποτέ δεν είχα συνδέσει με εκείνο το καταραμένο σπιράλ», είπε η Kirstine Najarak Berthelsen.
«Ήταν θαμμένο τόσο βαθιά στο υποσυνείδητό μου... Όσα συνέβησαν στους ανθρώπους ξεπερνούν κάθε φαντασία, αν δεν το έχεις ζήσει ο ίδιος», πρόσθεσε.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, μία στις δύο γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας στη Γροιλανδία –τουλάχιστον 4.070 γυναίκες– είχαν τοποθετημένο σπιράλ, σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2025.
Το σκάνδαλο αποκαλύφθηκε όταν μία από τις γυναίκες μίλησε δημόσια για το τραύμα που βίωσε.
Μια σειρά podcast το 2022 αποκάλυψε στη συνέχεια την πλήρη έκταση της εκστρατείας.
Η Henriette Berthelsen ζητά εδώ και χρόνια να δημιουργηθεί Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης.
Η 68χρονη ψυχολόγος λέει ότι αυτό θα καταστήσει δυνατό «να αναγνωριστεί τι συνέβη».
«Πιστεύω ότι μόνο τότε θα μπορέσουμε να αρχίσουμε να θεραπευόμαστε και να προχωράμε, όχι ως αντίπαλοι, αλλά ως ανθρώπινα όντα και ως λαοί ίσοι στην αξιοπρέπεια».
Η Nuuk και η Κοπεγχάγη ρίχνουν επίσης φως σε αρκετά ακόμη επώδυνα κεφάλαια του παρελθόντος, μεταξύ των οποίων παιδιά που υιοθετήθηκαν χωρίς τη συναίνεση των γονιών τους.