Βρυξέλλες και Βουδαπέστη εξετάζουν αν η λήξη ουγγρικών νόμων μετανάστευσης χωρίς χαλάρωση συνόρων αρκεί για άρση προστίμου ΕΕ 1 εκατ. €/ημέρα, αλλά ειδικοί αμφιβάλλουν ότι αρκεί για το ΔΕΕ.
Η σταδιακή κατάργηση δύο προσωρινών ουγγρικών νομοθετημάτων για τη μετανάστευση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό του προστίμου ύψους 1 εκατ. ευρώ την ημέρα που έχει επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη Βουδαπέστη, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις συνομιλίες μεταξύ της ουγγρικής κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια τέτοια κίνηση δεν θα απαιτούσε από τον πρωθυπουργό Πέτερ Μάγιαρ να μετριάσει την πολιτική της Ουγγαρίας στο μεταναστευτικό, σύμφωνα με πληροφορίες του Euronews – κάτι που ο ίδιος έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν τίθεται καν προς συζήτηση, την ώρα που πιέζει τις Βρυξέλλες να άρουν την κύρωση.
Η Ουγγαρία έχει χάσει 910 εκατ. ευρώ αφότου το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) έκρινε, το 2024, ότι η κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν παραβίαζε συστηματικά τα ευρωπαϊκά πρότυπα στη μεταχείριση των αιτούντων άσυλο.
Στο απόηχο της μεταναστευτικής κρίσης του 2015–16, η Ουγγαρία ουσιαστικά εμπόδισε τους αιτούντες άσυλο να καταθέτουν αιτήσεις στο έδαφός της, υψώνοντας φράχτη στα σύνορα με τη Σερβία, δημιουργώντας κέντρα διέλευσης με συνθήκες φυλακής και επαναπροωθώντας μετανάστες πίσω στη Σερβία. Η Βουδαπέστη δήλωσε επίσης ότι οι αιτούντες άσυλο πρέπει να ζητούν διεθνή προστασία όσο βρίσκονται ακόμη στη Σερβία.
Ο Μάγιαρ, που διαδέχθηκε τον Όρμπαν μετά τις εκλογές του Απριλίου, έχει καλέσει τους Ευρωπαίους ομολόγους του να βρεθεί λύση στο πρόστιμο, αλλά έχει δεσμευθεί να διατηρήσει την αμφισβητούμενη μεταναστευτική πολιτική του προκατόχου του.
Τα δύο μέτρα που εξετάζονται είναι η «κατάσταση κρίσης λόγω μαζικής μετανάστευσης», η οποία ανανεώνεται περίπου κάθε έξι μήνες από το 2015 και χρησιμοποιείται για την παρέκκλιση από ορισμένες διατάξεις του ενωσιακού δικαίου – και λήγει στις 7 Σεπτεμβρίου, εκτός αν παραταθεί – και ένας ξεχωριστός νόμος του 2025 που απαιτεί οι αιτούντες άσυλο να δηλώνουν την πρόθεσή τους σε ουγγρική πρεσβεία στο εξωτερικό πριν υποβάλουν αίτηση εντός της χώρας, ο οποίος αναμένεται να πάψει να ισχύει στο τέλος του έτους.
Η προοπτική να αφεθούν και τα δύο μέτρα να εκπνεύσουν θεωρείται από ορισμένους στις Βρυξέλλες ως πιθανό βήμα προς τα εμπρός.
«Εναπόκειται στην Ουγγαρία και στο δικαστήριο να δουν τι μπορεί να γίνει», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μάρκους Λάμερτ. «Αυτό που μπορούμε να κάνουμε από την πλευρά της Επιτροπής είναι να έχουμε στενή συνεργασία με τις ουγγρικές αρχές για το θέμα».
«Προσδοκούμε άμεση επίλυση της αναστολής του προστίμου του 1 εκατ. ευρώ ημερησίως που επιβλήθηκε επί της προηγούμενης ουγγρικής κυβέρνησης», δήλωσε ο Μάγιαρ την Τετάρτη, μετά τη συνάντησή του στη Βουδαπέστη με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
«Τόνισα ότι, υπό το φως όσων συνέβησαν στη Θέουτα το καλοκαίρι, η Ουγγαρία θα συνεχίσει να διατηρεί το αναγκαίο νομικό πλαίσιο και το κλείσιμο των φυσικών συνόρων για να περιορίσει την παράτυπη μετανάστευση».
Ο Μάγιαρ είχε επίσης συνάντηση με τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, με τον οποίο συζήτησε το θέμα, και ζήτησε τα πρόστιμα να επιστραφούν μέσω του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ.
«Προσδοκούμε οι προσπάθειές μας να αναγνωριστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο», είπε.
Παραμένουν αμφιβολίες
Παρά ταύτα, οι ειδικοί αμφιβάλλουν κατά πόσο αυτό θα ήταν αρκετό για να σταματήσουν τα πρόστιμα.
«Η τροποποίηση των μεταναστευτικών νόμων που υιοθετήθηκαν το 2015–16 θα ήταν μια ευκαιρία να αποφευχθούν τα πρόστιμα», δήλωσε στο Euronews ο ειδικός στο ευρωπαϊκό δίκαιο, Τάμας Λάτμαν.
«Ο μόνος τρόπος να τεθεί οποιοδήποτε όριο στα πρόστιμα θα ήταν, τη στιγμή που τέθηκαν σε ισχύ οι διατάξεις του Συμφώνου Μετανάστευσης, η κυβέρνηση να δηλώσει ότι το ουγγρικό δίκαιο και τα ευρωπαϊκά πρότυπα έχουν πλέον ευθυγραμμιστεί στα βασικά σημεία – πράγμα που θα σήμαινε ότι η υποκείμενη νομική παράβαση έχει πάψει να υφίσταται και ο μετρητής του προστίμου σταματά. Αυτό όμως δεν συνέβη».
Το Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ, που έχει στόχο την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων και τη μοιρασιά της ευθύνης για τους αιτούντες άσυλο μεταξύ των κρατών-μελών, τέθηκε σε ισχύ μέσα στο καλοκαίρι, αλλά ο Μάγιαρ έχει απορρίψει την εφαρμογή του στην Ουγγαρία.
Έχει επίσης επανειλημμένα καλέσει την ΕΕ να επιστρέψει τα ήδη καταβληθέντα πρόστιμα, αίτημα που είναι τεχνικά και νομικά ανεφάρμοστο. Μετά την απόφαση του ΔΕΕ, τα σωρευμένα πρόστιμα παρακρατήθηκαν απευθείας από κονδύλια που προορίζονταν για την Ουγγαρία.
«Θεωρώ αρκετά προκλητικό το γεγονός ότι ο Μάγιαρ ζητά επιστροφή προστίμων για παραβίαση του ευρωπαϊκού δικαίου που δεν έχει καθόλου αντιμετωπιστεί», δήλωσε η Ολλανδή ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Τίνεκε Στρικ, η οποία είναι εισηγήτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Ουγγαρία. «Τυχόν επιστροφή προστίμων που έχει επιβάλει το δικαστήριο θα σήμαινε επίσης ότι η ίδια η ΕΕ υπονομεύει ή απαξιώνει τις αποφάσεις της».
Την Τρίτη, ο Μάγιαρ δήλωσε ότι η Ουγγαρία θα επιδιώξει τα μέχρι σήμερα πρόστιμα να προσμετρηθούν υπέρ της στις διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ. Τεχνικά, η ΕΕ δεν είναι διατεθειμένη να χαρακτηρίσει οποιαδήποτε χρηματοδότηση ως επιστροφή παλαιών προστίμων, καθώς αυτό θα έστελνε λάθος μήνυμα.
Η Πολωνία έχει στο παρελθόν χάσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από χρηματοδοτήσεις λόγω προστίμων του ΔΕΕ που συνδέονταν με τις δικαστικές μεταρρυθμίσεις της.
Ωστόσο, αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό λένε ότι «όλα είναι δυνατά» και ότι η Ουγγαρία θα μπορούσε ακόμη να διαπραγματευτεί πρόσθετους πόρους για την προστασία των συνόρων – πόρους που θα μπορούσε να παρουσιάσει στο εσωτερικό ως πολιτική επιτυχία.
Μια άλλη επιλογή που συζητείται είναι η ΕΕ να μετονομάσει ή άτυπα να ανακατανείμει υφιστάμενες γραμμές χρηματοδότησης που προορίζονται για την Ουγγαρία, με τρόπο που να στηρίζει το μήνυμα που θέλει να περάσει ο Μάγιαρ στο εσωτερικό.