Ακολουθούν ορισμένοι τρόποι με τους οποίους οι γονείς μπορούν να προστατεύσουν τα παιδιά τους στο διαδίκτυο, χωρίς να απαγορεύσουν πλήρως τα κοινωνικά δίκτυα.
Καθώς οι χώρες συζητούν αν θα απαγορεύσουν πλήρως τους λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για άτομα κάτω των 16 ετών, οργανώσεις για τα δικαιώματα του παιδιού και τεχνολογικές εταιρείες προτείνουν τρόπους ώστε να παραμείνουν ασφαλή χωρίς να στερηθούν τις εφαρμογές που αγαπούν.
Από τους γονικούς ελέγχους μέχρι την καθιέρωση ρουτινών χωρίς οθόνες και την κατανόηση του πώς λειτουργεί η τεχνητή νοημοσύνη (AI), υπάρχουν πρακτικά βήματα που μπορούν να κάνουν οι γονείς για να προστατεύσουν τα παιδιά τους στο διαδίκτυο.
Καθιερώστε ρουτίνες χωρίς οθόνες
Οι περισσότερες μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Instagram, το TikTok και το YouTube, προσφέρουν πλέον γονικούς ελέγχους για τη διαχείριση του χρόνου που περνούν τα παιδιά στο διαδίκτυο.
Στο TikTok, οι γονείς μπορούν να ορίζουν ημερήσια όρια χρήσης της οθόνης, ενώ το YouTube επιτρέπει στους χρήστες να προγραμματίζουν ειδοποιήσεις και υπενθυμίσεις, όπως «κάνε ένα διάλειμμα» ή «ώρα για ύπνο».
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει ότι αυτές οι λειτουργίες, ειδικά στο TikTok, ενδέχεται να μην επαρκούν από μόνες τους για να περιορίσουν αποτελεσματικά τον χρόνο που περνούν τα παιδιά στο διαδίκτυο.
Οι γονείς ενθαρρύνονται να προχωρήσουν ένα βήμα παραπέρα, βοηθώντας τα παιδιά τους να αναπτύξουν αυτορρύθμιση όσον αφορά τον χρόνο που περνούν online μέσω «σταθερών ρουτινών», συμβουλεύει η βρετανική μη κυβερνητική οργάνωση Save the Children.
Η Save the Children παροτρύνει τους γονείς να καθιερώνουν στιγμές χωρίς τεχνολογία, όπως γεύματα χωρίς κινητά τηλέφωνα ή χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, καθώς αυτό μπορεί να μειώσει το άγχος των εφήβων και τις διαταραχές στον ύπνο τους.
Οι γονείς θα πρέπει επίσης να ελέγχουν τις ρυθμίσεις απορρήτου τόσο στη συσκευή του παιδιού τους όσο και στους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο η συλλογή δεδομένων, σύμφωνα με τη UNICEF.
Εξίσου σημαντικό είναι οι ίδιοι οι γονείς να δίνουν το παράδειγμα θετικής διαδικτυακής συμπεριφοράς, ώστε τα παιδιά να μάθουν να αλληλεπιδρούν με σεβασμό και να αποφεύγουν ανήθικο ή επιβλαβές περιεχόμενο, πρόσθεσε ο οργανισμός του ΟΗΕ για τα παιδιά.
Μάθετε για την τεχνητή νοημοσύνη
Οι γονείς θα πρέπει να εξηγούν στα παιδιά τους πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι, πώς να αναγνωρίζουν την παραπληροφόρηση και με ποιον τρόπο το περιεχόμενο σχεδιάζεται ώστε να τραβά την προσοχή, αναφέρει η Save the Children.
Η OpenAI, η εταιρεία πίσω από το ChatGPT, προτείνει να διδάξουμε στα παιδιά να χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη ως συνεργάτη και όχι ως υποκατάστατο των δικών τους ιδεών ή εμπειριών.
«Η τεχνητή νοημοσύνη είναι εξαιρετική στο να παράγει ιδέες… αλλά δεν έχει τις δικές σου εμπειρίες ζωής, τις σχέσεις σου ή την πλήρη εικόνα», αναφέρει ένας από τους οδηγούς της εταιρείας.
Οι έφηβοι θα πρέπει να επαληθεύουν όσα παράγει η τεχνητή νοημοσύνη, διασταυρώνοντας τις απαντήσεις που τους δίνει το ChatGPT με αξιόπιστους ιστότοπους, προσθέτει η OpenAI.
Η εταιρεία επισημαίνει επίσης ότι τα παιδιά πρέπει να εκπαιδεύονται να σκέφτονται τις πηγές στις οποίες βασίζεται το ChatGPT για τις απαντήσεις του.
Οι γονείς μπορούν, σύμφωνα με τη βρετανική οργάνωση National Society for the Prevention of Cruelty to Children (NSPCC), να εξερευνούν οι ίδιοι τους ιστότοπους και τις εφαρμογές που χρησιμοποιούν τα παιδιά τους, ώστε να εντοπίζουν πού εμφανίζεται περιεχόμενο που έχει παραχθεί από τεχνητή νοημοσύνη.
Διδάξτε στα παιδιά σας πώς να αναγνωρίζουν επιβλαβές περιεχόμενο
Τα παιδιά πρέπει να μάθουν πώς μοιάζει το επιβλαβές περιεχόμενο και πώς να μιλούν ανοιχτά όταν το συναντούν, σύμφωνα με τη Save the Children.
Οι διαδικτυακοί κίνδυνοι για τους νέους περιλαμβάνουν την ανεπιθύμητη επαφή με αγνώστους, την έκθεση σε ακατάλληλο ή σοκαριστικό υλικό, τις πιέσεις που σχετίζονται με μια στρεβλή εικόνα σώματος και τον εθιστικό «κυνηγητό» για likes και σχόλια, προειδοποιεί η NSPCC.
Η οργάνωση συνιστά να διδάσκουμε στους εφήβους πώς να χρησιμοποιούν τα εργαλεία φραγής και αναφοράς και να τους ενθαρρύνουμε να μιλούν σε έναν ενήλικα που εμπιστεύονται όταν βιώνουν κάτι επιβλαβές στο διαδίκτυο.
Για να ενισχυθεί η ανοιχτή επικοινωνία, οι γονείς θα πρέπει να κάνουν τακτικές, ανεπίσημες κουβέντες για τις ψηφιακές εμπειρίες των παιδιών τους, ακόμη κι αν τα ίδια τα παιδιά δεν νιώθουν άνετα να ξεκινήσουν αυτές τις συζητήσεις.
Η NSPCC προτείνει να τίθενται τακτικά ερωτήσεις όπως «Είδες κάτι στο διαδίκτυο που σε έκανε να νιώσεις άβολα;» ή «Με ποιον μιλάς στο διαδίκτυο;», ώστε τα παιδιά να νιώθουν ότι τα στηρίζουν.