Παγκόσμιο δίκτυο τηλεσκοπίων επιβεβαίωσε ότι το σκάφος DART της NASA άλλαξε την τροχιά του αστεροειδούς Δίμορφου, στην πρώτη δοκιμή πλανητικής άμυνας όπου ανθρώπινη πρόσκρουση μεταβάλλει την κίνηση φυσικού ουράνιου σώματος.
Δύο επιστήμονες από το Ουζμπεκιστάν αναγνωρίστηκαν από τη NASA για τη συμβολή τους στις παρατηρήσεις που επιβεβαίωσαν την πρώτη επιτυχημένη προσπάθεια αλλαγής της τροχιάς ενός αστεροειδούς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μετρήσεις από το Αστεροσκοπείο Maydanak, που βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο, βοήθησαν να επιβεβαιωθεί ότι η τροχιά του Dimorphos, ενός μικρού δορυφόρου-αστεροειδούς που περιφέρεται γύρω από το μεγαλύτερο σώμα Didymos, μεταβλήθηκε μετά την πρόσκρουση του διαστημικού σκάφους της αποστολής Double Asteroid Redirection Test (DART) της NASA.
Οι επιστήμονες Kamoliddin Ergashov και Otabek Burkhonov από το Αστρονομικό Ινστιτούτο Mirzo Ulug‘bek συγκαταλέγονταν μεταξύ σχεδόν 100 ερευνητών από 28 αστεροσκοπεία σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι παρακολούθησαν το αποτέλεσμα του πειράματος πλανητικής άμυνας. Οι παρατηρήσεις τους συνέβαλαν στο διεθνές σύνολο δεδομένων που χρησιμοποιήθηκε για τη μέτρηση της μετατόπισης της τροχιάς.
Το σύστημα αστεροειδών στο οποίο στόχευσε η αποστολή έχει και μια γλωσσική σύνδεση με την ελληνική γλώσσα. Ο μεγαλύτερος αστεροειδής, ο Didymos, προέρχεται από την ελληνική λέξη «δίδυμος», που παραπέμπει στη δυαδική φύση του συστήματος. Ο μικρότερος συνοδός του, ο Dimorphos, σημαίνει «με δύο μορφές», αντανακλώντας την κατάσταση του αστεροειδούς πριν και μετά την πρόσκρουση του διαστημικού σκάφους.
Οι ερευνητές που συμμετείχαν στην παγκόσμια εκστρατεία παρατηρήσεων τιμήθηκαν με το βραβείο NASA Group Achievement Award, μια εσωτερική διάκριση που απονέμεται συνήθως σε συνεργατικές ομάδες που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων μιας αποστολής.
«Συμμετείχαμε στα πρώτα τεστ στην ιστορία της ανθρωπότητας που στόχευαν στην αλλαγή της τροχιάς ενός αντικειμένου το οποίο θα μπορούσε να απειλήσει τη Γη ή να κατακερματιστεί», δήλωσε ο Burkhonov. «Βοηθήσαμε επίσης στην επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας αυτής της μεθόδου. Για αυτόν τον λόγο η NASA αναγνώρισε το έργο μας και μας απένειμε αυτή τη διάκριση. Στο μέλλον ελπίζω να συνεχίσω τη συνεργατική έρευνα με τη NASA και σε άλλα επιστημονικά πεδία και να πετύχουμε νέα επιστημονικά αποτελέσματα.»
Πώς η αποστολή DART άλλαξε την τροχιά ενός αστεροειδούς
Η αποστολή DART έριξε σκόπιμα ένα διαστημικό σκάφος πάνω στον Dimorphos, για να δοκιμάσει αν η τροχιά ενός δυνητικά επικίνδυνου αστεροειδούς μπορεί να τροποποιηθεί μέσω κινητικής πρόσκρουσης.
Επακόλουθες παρατηρήσεις από επίγεια τηλεσκόπια σε όλο τον κόσμο έδειξαν ότι η περίοδος περιφοράς του Dimorphos γύρω από τον Didymos μειώθηκε κατά περίπου 32 λεπτά. Η μεταβολή ήταν αρκετά μεγάλη ώστε να επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από πολλά αστεροσκοπεία και να συμφωνεί με τα προ της πρόσκρουσης μοντέλα εκτροπής μέσω κινητικής κρούσης.
Επρόκειτο για την πρώτη πειραματικά επιβεβαιωμένη μεταβολή στην κίνηση ενός φυσικού ουράνιου σώματος που προκλήθηκε άμεσα από ανθρώπινη παρέμβαση.
Για να επιβεβαιώσουν το αποτέλεσμα, οι αστρονόμοι πραγματοποίησαν συνεχείς φωτομετρικές παρατηρήσεις πριν και μετά την πρόσκρουση, συγκρίνοντας τις μεταβολές στη λαμπρότητα καθώς ο Dimorphos περνούσε μπροστά από τον Didymos και μετρώντας ανεπαίσθητες διαφορές στην περίοδο περιφοράς.
Οι επιστήμονες του Αστεροσκοπείου Maydanak συνέβαλαν με φωτομετρία χρονοσειρών από τη ζώνη γεωγραφικών μηκών της Κεντρικής Ασίας, βοηθώντας να καλυφθούν κενά στις παρατηρήσεις του παγκόσμιου δικτύου παρακολούθησης.
«Σχεδόν εκατό επιστήμονες από αστεροσκοπεία σε όλο τον κόσμο συνέβαλαν με παρατηρήσεις», είπε ο Ergashov. «Ο ρόλος μας ήταν να συλλέξουμε φωτομετρικά δεδομένα από το Maydanak πριν και μετά την πρόσκρουση και να βοηθήσουμε στη βελτίωση των μετρήσεων της περιόδου περιφοράς.»
Το ενιαίο σύνολο δεδομένων από τα συμμετέχοντα αστεροσκοπεία χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια σε διεθνείς αναλύσεις που επιβεβαίωσαν την εκτροπή.
Αναγνώριση από τη NASA και το μέλλον της έρευνας για την πλανητική άμυνα
Βραβεία όπως το NASA Group Achievement Award αναγνωρίζουν συντονισμένες επιστημονικές και τεχνικές συνεισφορές από πολλά ιδρύματα, αντί να αναδεικνύουν έναν μόνο οργανισμό.
Σύμφωνα με τον Ergashov, η εμπειρία αυτή θα στηρίξει επίσης μελλοντική δουλειά στην παρακολούθηση αντικειμένων κοντά στη Γη, στη μελέτη της περιστροφής των αστεροειδών και στην έρευνα για τα διαστημικά σκουπίδια σε τροχιά, τομείς που συνδέονται ολοένα και περισσότερο με την παγκόσμια ασφάλεια στο Διάστημα.
Ο Burkhonov πιστεύει ότι το πρόγραμμα μπορεί επίσης να εμπνεύσει νέους ερευνητές.
«Είναι αναγκαίο να εμπλέκονται οι νέοι στην επιστημονική δουλειά», είπε. «Το πείραμά μας αυξάνει το ενδιαφέρον των νέων για την επιστήμη και ενισχύει την αυτοπεποίθηση των νέων ερευνητών.»
Για τους επιστήμονες που συμμετείχαν στην καμπάνια παρατηρήσεων της DART, η αποστολή προσέφερε όχι μόνο μια επιστημονική τομή, αλλά και ένα πρότυπο για το πώς ένα κατανεμημένο δίκτυο αστεροσκοπείων μπορεί να συμβάλει σε διαστημικά πειράματα μεγάλης κλίμακας. Η συμμετοχή στις μετέπειτα παρατηρήσεις της DART αποτυπώνει τη διευρυνόμενη ένταξη του Ουζμπεκιστάν στα διεθνή δίκτυα αστρονομικής έρευνας.