Το διαστημικό τηλεσκόπιο Νάνσυ Γκρέις Ρόμαν χαρτογραφεί τον ουρανό και ελέγχει αν ισχύει ακόμη το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο
Η NASA εκτόξευσε την Κυριακή το νέο της διαστημικό τηλεσκόπιο-ναυαρχίδα, εγκαινιάζοντας μια πολυετή αποστολή για τη δημιουργία ενός πρωτοποριακού χάρτη του σύμπαντος και τη διερεύνηση ορισμένων από τα μεγαλύτερα μυστήρια της φυσικής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με ύψος άνω των 12 μέτρων, το υπερσύγχρονο παρατηρητήριο εκτοξεύτηκε από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα στις 7:26 π.μ. τοπική ώρα (1:26 μ.μ. CEST), πάνω σε πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, που μίλησε τηλεφωνικά στη συνέντευξη Τύπου της NASA μετά την εκτόξευση, συνεχάρη την υπηρεσία, χαρακτηρίζοντας την αποστολή μέρος της «χρυσής εποχής της Αμερικής».
Έπειτα από περισσότερα από δέκα χρόνια ανάπτυξης και με κόστος που ξεπερνά τα 4 δισ. δολάρια (3,4 δισ. ευρώ), το τηλεσκόπιο φέρει το όνομα της πρωτοπόρου Αμερικανίδας αστρονόμου Νάνσι Γκρέις Ρόμαν, γνωστής ως «Μητέρα του Χαμπλ», ενός ακόμη τηλεσκοπίου-ναυαρχίδας της NASA.
Ενώ το Χαμπλ αποκάλυψε ότι το σύμπαν διαστέλλεται ταχύτερα απ’ ό,τι πιστευόταν, το Ρόμαν θα επιχειρήσει να απαντήσει σε άλλα άλυτα μυστήρια, μεταξύ των οποίων εκείνα της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας.
«Το Roman θα δώσει στη Γη έναν νέο άτλαντα του σύμπαντος», είχε δηλώσει τον Απρίλιο ο διαχειριστής της NASA Τζάρεντ Άιζακμαν, όταν παρουσίασε το έργο στον Τύπο.
«Μελετώντας το αόρατο»
Με πεδίο θέασης περισσότερο από 100 φορές μεγαλύτερο από του Χαμπλ και σαφώς ευρύτερο από του Τζέιμς Γουέμπ, το Ρόμαν θα χαρτογραφήσει τεράστιες εκτάσεις του ουρανού από ένα σημείο παρατήρησης 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, στο οποίο θα φτάσει σε περίπου 100 ημέρες.
Σχεδιασμένο να λειτουργεί συμπληρωματικά με άλλα παρατηρητήρια, όπως το Γουέμπ, που προσφέρει μεγαλύτερη ισχύ και ακρίβεια, το Ρόμαν φιλοδοξεί να εντοπίσει χιλιάδες εξωπλανήτες, καθώς και δεκάδες χιλιάδες σουπερνόβες, τις εκρηκτικές τελικές φάσεις της ζωής γιγάντιων άστρων.
«Θα είναι ο μεγαλύτερος κατάλογος αστρονομικών αντικειμένων που έχει δημιουργηθεί ποτέ και θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πόσο συχνά εμφανίζονται πλανητικά συστήματα σαν το δικό μας», δήλωσε ο Ντέιβ Κόντεντ, τεχνικός διευθυντής του προγράμματος Ρόμαν.
Το νέο τηλεσκόπιο θα ρίξει επίσης φως σε δύο από τα μεγαλύτερα μυστήρια της φυσικής: τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια. Η προέλευσή τους παραμένει άγνωστη, αλλά θεωρείται ότι μαζί συνιστούν περίπου το 95% του σύμπαντος.
Η σκοτεινή ύλη πιστεύεται ότι λειτουργεί σαν ένα είδος βαρυτικής «κόλλας», ενώ η σκοτεινή ενέργεια θεωρείται απωστική δύναμη που τροφοδοτεί τη διαστολή του σύμπαντος.
Χάρη στην ικανότητά του να παρατηρεί στο υπέρυθρο φως, το Ρόμαν θα μπορεί να ανιχνεύει το φως που εξέπεμψαν ουράνια σώματα πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, ουσιαστικά «κοιτάζοντας πίσω» στον χρόνο και προσφέροντας στους επιστήμονες μια ματιά στο απώτατο παρελθόν του σύμπαντος, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα αυτά τα δύο αινιγματικά φαινόμενα.
Έλεγχος του καθιερωμένου μοντέλου
Οι παρατηρήσεις του Ρόμαν θα συμπληρώσουν το έργο του Αστεροσκοπείου Ρούμπιν στη Χιλή και του δορυφόρου Euclid του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς ενδέχεται να ανατρέψουν την αντίληψη των επιστημόνων για τη δομή του σύμπαντος.
Η Τζούλι Μακένερι, επικεφαλής επιστήμονας του προγράμματος Ρόμαν, ανέφερε ότι πρόσφατες έρευνες υποδηλώνουν πως ο τρόπος με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονταν την πρώιμη διαστολή του σύμπαντος, βάσει των προβλέψεων των υφιστάμενων μοντέλων, ίσως είναι λανθασμένος.
«Πρόσφατες παρατηρήσεις υποδηλώνουν ότι το καθιερωμένο μοντέλο μας για το σύμπαν είναι λανθασμένο», είπε σε συνέντευξη Τύπου το Σάββατο, προσθέτοντας ότι το Ρόμαν θα βοηθήσει να ξεκαθαρίσει αυτή η εικόνα.
«Θα δώσει οριστική απάντηση: “ναι, το μοντέλο λειτουργεί” ή “όχι, δεν λειτουργεί”. Και αν δεν λειτουργεί, θα μας προσφέρει την ακρίβεια και την ποιότητα των δεδομένων που θα μας επιτρέψουν να αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε ανάμεσα στις πιθανές εξηγήσεις».
Οι επιστήμονες, αλλά και το ευρύτερο κοινό, θα έχουν πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα του Ρόμαν. Ωστόσο, ο όγκος τους θα είναι τεράστιος, προειδοποίησε ο Κόντεντ.
Το τηλεσκόπιο θα παράγει περίπου 1,3 τεραμπάιτ δεδομένων την ημέρα, «που σημαίνει ότι πρακτικά δεν μπορείς να κατεβάσεις τα δεδομένα σε κανενός το λάπτοπ», όπως είπε.
Για τη Μακένερι, όμως, όσο περισσότερα δεδομένα, τόσο το καλύτερο.
«Ελπίζω, και στην πραγματικότητα περιμένω, ότι η πιο συναρπαστική επιστήμη που θα προκύψει από το Ρόμαν θα είναι μια έκπληξη, κάτι που δεν μπορούσαμε να προβλέψουμε και που θα ανοίξει τον δρόμο για το επόμενο, βαθύτερο σύνολο ερωτημάτων που θα κληθούν να απαντήσουν οι μελλοντικές αποστολές».