Αναλυτές λένε στο Euronews Next ότι η Γερμανία, η Γαλλία, η Ουκρανία και το Ηνωμένο Βασίλειο πρωτοστατούν στη στρατιωτική ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης.
Οι ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις περνούν με γοργούς ρυθμούς από την απλή δοκιμή της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην ενσωμάτωσή της σε καίριες αμυντικές ικανότητες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τη Δευτέρα, η Γερμανία και η Ουκρανία ξεκίνησαν το πρόγραμμα «Brave Germany», το οποίο θα περιλαμβάνει περίπου 5.000 κοινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη κρούσης μεσαίου βεληνεκούς, εξοπλισμένα με AI.
Η συμφωνία Βερολίνου–Κιέβου αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα συμφωνιών, προγραμμάτων και συμβολαίων σε όλη την ήπειρο για την ενσωμάτωση συστημάτων AI σε μηχανισμούς λήψης αποφάσεων και σε οπλικά συστήματα του ευρωπαϊκού οπλοστασίου.
Ρίχνουμε μια πιο προσεκτική ματιά σε όσα έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την ενσωμάτωση διαφόρων μορφών AI στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ποια συστήματα AI χρησιμοποιούν ήδη οι ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις;
Οι ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποιούν την AI εδώ και δέκα χρόνια για τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, την εφοδιαστική αλυσίδα και την υποστήριξη συντήρησης, σύμφωνα με τη Λάουρα Μπρούν, ερευνήτρια τεχνητής νοημοσύνης στο Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI).
Περίπου το 2015, η τεχνολογία ωρίμασε σε τέτοιο βαθμό ώστε «να γίνει προτεραιότητα» για τους στρατούς σε όλη την Ευρώπη να βρουν τρόπους αξιοποίησής της, αναφέρει η Μπρούν.
«Πολύ απλά μοντέλα AI μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη βελτιστοποίηση διαδικασιών και, ξέρετε, να πουν “είναι πιο γρήγορο αν ακολουθήσεις τη διαδρομή Β αντί για τη διαδρομή Α”, όπως κάνουμε με το Google Maps», είπε.
Σήμερα οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη επικεντρώνονται σε δύο τομείς: ημι-αυτόνομα οπλικά συστήματα που βασίζονται στην AI και συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων με χρήση AI, σύμφωνα με την Μπρούν.
Στα ημιαυτόματα αυτά όπλα η AI είναι ενσωματωμένη, αλλά υπάρχει πάντα ένας άνθρωπος στην αλυσίδα που «πατά το κουμπί» ή λαμβάνει την τελική απόφαση, σημειώνει η Μπρούν.
Τα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων με AI μπορούν να καλύψουν «κάθε είδους αποστολή όπου μια AI σε βοηθά να πάρεις μια απόφαση στο πεδίο των επιχειρήσεων», προσθέτει.
Για παράδειγμα, στην Ευρώπη οι επενδύσεις στην AI κατευθύνονται προς τη διαχείριση μάχης, τον επιχειρησιακό σχεδιασμό και τον τακτικό σχεδιασμό, σύμφωνα με τον Ρόι Λίντελαουφ, καθηγητή επιστήμης δεδομένων στην Ακαδημία Άμυνας της Ολλανδίας.
Ποιες χώρες προηγούνται σήμερα στην Ευρώπη;
Οι χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ενσωμάτωσης της AI είναι η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την Μπρούν.
Οι τρεις αυτές χώρες έχουν ανακοινώσει «τεράστια συμβόλαια» με εταιρείες AI για να επιταχύνουν την ενσωμάτωσή της σε δυνατότητες στοχοποίησης, εξηγεί.
Για παράδειγμα, το γερμανικό υπουργείο Άμυνας υπέγραψε συμφωνία (πηγή στα Αγγλικά) το 2023 με την Helsing AI, αμυντική εταιρεία με έδρα το Μόναχο, για την ανάπτυξη της «ραχοκοκαλιάς» τεχνητής νοημοσύνης του Future Combat Air System (FCAS), του μαχητικού αεροσκάφους νέας γενιάς της Ευρώπης.
Η Γερμανία έχει επίσης υπογράψει συμβόλαια (πηγή στα Αγγλικά) με την Helsing και τη Saab Germany, κατασκευάστρια οπλικών συστημάτων, για την ενσωμάτωση AI στο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου του Eurofighter.
Ένα ακόμη ξεχωριστό συμβόλαιο ύψους 269 εκατομμυρίων με την Helsing (πηγή στα Αγγλικά) προβλέπει την παραγωγή περιφερόμενων πυρομαχικών ή «drones καμικάζι», που θα ενταχθούν στις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις και στο ΝΑΤΟ.
Στο μεταξύ, το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε το 2025 το πρόγραμμα Asgard, ένα ψηφιακά υποστηριζόμενο δίκτυο αναγνώρισης και κρούσης που συνδυάζει (πηγή στα Αγγλικά) αισθητήρες, εργαλεία υποστήριξης αποφάσεων και οπλικά συστήματα ώστε «να βελτιώσει τη λήψη αποφάσεων και να αυξήσει τη φονικότητα».
Την περασμένη χρονιά, το Ηνωμένο Βασίλειο σύναψε επίσης μια στρατηγική εταιρική σχέση (πηγή στα Αγγλικά) με την αμερικανική αμυντική εταιρεία Palantir, στο πλαίσιο της οποίας η εταιρεία θα επενδύσει έως και 1,5 δισ. λίρες (1,73 δισ. ευρώ) στη χώρα, για να βοηθήσει την κυβέρνηση να αξιοποιήσει τεχνολογίες AI.
Η Γαλλία ξεχωρίζει για την πρωτοβουλία της να αναπτύξει «κυρίαρχα» στρατιωτικά συστήματα AI, ανεξάρτητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνει ο Λίντελαουφ.
Τον Ιανουάριο, η γαλλική κυβέρνηση ανέθεσε (πηγή στα Αγγλικά) μια σύμβαση-πλαίσιο στη Mistral, εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης με έδρα το Παρίσι, η οποία θεωρείται ο βασικός ευρωπαϊκός ανταγωνιστής των αμερικανικών κολοσσών AI, όπως το ChatGPT και το Claude της Anthropic.
Η συμφωνία επιτρέπει στις ένοπλες δυνάμεις και σε ορισμένους δημόσιους φορείς να χρησιμοποιούν τα μοντέλα, το λογισμικό και τις υπηρεσίες AI της Mistral, σύμφωνα με το Reuters. Βασίζεται σε συμφωνία συνεργασίας που η κυβέρνηση είχε υπογράψει με τη Mistral το 2025.
Και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα εργάζονται για την ενσωμάτωση της AI, έχοντας επιλέξει τον περασμένο μήνα αρκετά έργα τεχνητής νοημοσύνης για χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF).
Στα έργα του τελευταίου κύκλου χρηματοδότησης περιλαμβάνονται η ανάπτυξη ενός «ιδιωτικού, αναπτύξιμου, βιώσιμου και αποδοτικού μεγάλου γλωσσικού μοντέλου (πηγή στα Αγγλικά)» για χρήση από τα κράτη, ενός κυρίαρχου (πηγή στα Αγγλικά) ευρωπαϊκού εργαλείου υποστήριξης AI και ενός συστήματος πυροβολικού (πηγή στα Αγγλικά) με δυνατότητες AI.
Η Ευρώπη διαθέτει ορισμένα «καλοσχεδιασμένα» πλάνα, «αλλά αυτό που χρειάζεται τώρα είναι να τα υλοποιήσουμε», λέει ο Λίντελαουφ.
«Μερικές φορές ανησυχώ … ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων μας παίρνει υπερβολικά πολύ χρόνο», πρόσθεσε. «Η ταχύτητα υλοποίησης μπορεί να περιορίζεται από τον τρόπο που είμαστε οργανωμένοι».
Ο παράγοντας Ουκρανία
Η Ευρώπη αντλεί σε μεγάλο βαθμό από την «πείρα» της Ουκρανίας, λέει η Μπρούν, καθώς οι δυνάμεις εκεί έχουν βρει πολλούς τρόπους αξιοποίησης της AI, όπως στην ανάλυση πληροφοριών, δεδομένων και στη βελτίωση της επιχειρησιακής εικόνας στο πεδίο.
Για παράδειγμα, η Ουκρανία ανέπτυξε το σύστημα Delta, ένα ψηφιακό σύστημα διαχείρισης μάχης με AI, που συνδυάζει ιχνηλάτες, ραντάρ, δορυφορικούς παρόχους και πλατφόρμες ψηφιακών χαρτών για να βοηθά τους αξιωματικούς να λαμβάνουν αποφάσεις.
Η πλατφόρμα, που έχει αναπτυχθεί σε συνεργασία (πηγή στα Αγγλικά) με το ΝΑΤΟ, βοηθά τους χρήστες να παρακολουθούν τη θέση των φίλιων δυνάμεων και να εντοπίζουν τις θέσεις του εχθρού.
«[Το σύστημα] δεν συνδυάζει μόνο τεράστιους όγκους διαφορετικών ροών δεδομένων, αλλά διαθέτει και ένα επίπεδο AI που κάνει την ανάλυση πάνω σε αυτά … και νομίζω πως αυτό είναι το αξιοσημείωτο στοιχείο που βλέπουμε σήμερα στην Ουκρανία», ανέφερε ο Λίντελαουφ.
Οι ουκρανικές δυνάμεις χρησιμοποιούν επίσης περιφερόμενα πυρομαχικά, γνωστά και ως «drones καμικάζι», δηλαδή μη επανδρωμένα αεροσκάφη όπου η πλοήγηση και η αναγνώριση στόχων είναι αυτόματες.
«Δεν πρόκειται στην πραγματικότητα για αυτόνομα όπλα, καθώς εξακολουθεί να υπάρχει ένας διοικητής που λέει “εντάξει, χτύπα”», εξήγησε η Μπρούν. «Ο τρόπος με τον οποίο έχουμε δει να χρησιμοποιείται η AI στην Ουκρανία μπορεί να μας δώσει μια καλή εικόνα για το πώς εξετάζουν γενικότερα και τα ευρωπαϊκά κράτη την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης».
Η Ουκρανία συνεργάζεται επίσης με την αμυντική εταιρεία Palantir σε ένα έργο με την ονομασία «Brave1 Dataroom», στο πλαίσιο του οποίου αναπτύχθηκε ένα σύστημα AI βασισμένο σε δεδομένα μάχης που έχουν συλλεχθεί κατά τη σύγκρουση με τη Ρωσία, σύμφωνα με το Reuters.
Μαζί με την Palantir, η Ουκρανία ανέπτυξε επίσης ένα σύστημα AI για λεπτομερή ανάλυση αεροπορικών πληγμάτων, το οποίο αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για τη διαχείριση μεγάλου όγκου δεδομένων πληροφοριών, προσθέτει το δημοσίευμα.
Ευρωπαϊκοί φορείς συνεργάζονται επίσης απευθείας με την Ουκρανία σε εφαρμογές AI για την άμυνα. Τον περασμένο μήνα (πηγή στα Αγγλικά), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το έργο STRATUS για την ανάπτυξη ενός συστήματος κυβερνοάμυνας με AI για σμήνη drones.
Στο έργο συμμετέχει και ουκρανικός υπεργολάβος, γεγονός που σημαίνει ότι η τεχνολογία θα δοκιμαστεί απευθείας στο πεδίο της μάχης, ανέφερε η Κομισιόν σε δελτίο Τύπου (πηγή στα Αγγλικά).
Η Μπρούν ανέφερε ότι στην Ουκρανία υπάρχει τάση προς πιο πλήρη αυτοματοποίηση της αλυσίδας, όπου δοκιμάζονται πυρομαχικά που μπορούν «να ολοκληρώσουν την αποστολή» ακόμη κι αν ένας αξιωματικός χάσει την επαφή μαζί τους.
«Έχω διαβάσει συνεντεύξεις Ουκρανών διοικητών που λένε ότι ο άνθρωπος αποτελεί “στενό λαιμό” στις αποφάσεις στοχοποίησης, οπότε όσο περισσότερο μπορούν να αυτοματοποιήσουν τις διαδικασίες, τόσο πιο ανθεκτικοί γίνονται και τόσο γρηγορότερα μπορούν να ανταποκριθούν στον εχθρό», κατέληξε.