Νέος επίγειος σταθμός λέιζερ ανοίγει στη βόρεια Ελλάδα: πού αλλού στην Ευρώπη χρησιμοποιείται και γιατί έχει σημασία η πανευρωπαϊκή συνδεσιμότητα
Ένας νέος επίγειος σταθμός λέιζερ ξεκινά τη λειτουργία του στην Ελλάδα, καθώς η Ευρώπη επιταχύνει τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού δικτύου για ταχύτερες και πιο ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Οπτικός Επίγειος Σταθμός Χολομώντα, που κατασκευάστηκε μέσω συνεργασίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), του ελληνικού Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, θα υποστηρίξει μια νέα γενιά ελληνικών δορυφορικών αποστολών με χρήση οπτικών επικοινωνιών υψηλής ταχύτητας, σύμφωνα με ανακοίνωση των εταίρων.
Οι υπεύθυνοι ανάπτυξης του νέου σταθμού λένε ότι η εγκατάσταση είναι πιο γρήγορη και φθηνότερη στη λειτουργία της από τα παραδοσιακά συστήματα.
Η Astrolight, η λιθουανική εταιρεία που προμήθευσε τον εξοπλισμό οπτικών επικοινωνιών, αναφέρει ότι ο σταθμός έχει σχεδιαστεί ώστε να διατηρεί την ακρίβειά του σε μεταβολές θερμοκρασίας και μικρές μηχανικές μετατοπίσεις, γεγονός που διευκολύνει τη χρήση του με πιο συμπαγείς και χαμηλότερου κόστους υποδομές.
Στήριξη των ελληνικών δορυφορικών αποστολών
Ο σταθμός θα υποστηρίξει δύο ελληνικές αποστολές, την PeakSat και την ERMIS, οι οποίες τέθηκαν σε τροχιά στις 30 Μαρτίου 2026.
Οι δορυφόροι εντάσσονται στο ελληνικό πρόγραμμα επιδείξεων σε τροχιά και θα δοκιμάσουν μεταδόσεις δεδομένων με λέιζερ μεταξύ διαστήματος και Γης.
Βρισκόμενος στην περιοχή του Χολομώντα στη βόρεια Ελλάδα, ο σταθμός είχε αρχικά κατασκευαστεί ως αστρονομικό παρατηρητήριο, αλλά πλέον έχει μετατραπεί σε κόμβο οπτικών επικοινωνιών στο πλαίσιο του Greek Connectivity Programme του ESA. Η πρωτοβουλία στοχεύει στην ενίσχυση των υποδομών οπτικής συνδεσιμότητας στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
«Η θέση σε λειτουργία του Οπτικού Επίγειου Σταθμού Χολομώντα σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της πιο γρήγορης, πιο ασφαλούς και πιο ανθεκτικής συνδεσιμότητας, ενώ ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας στο διευρυνόμενο ευρωπαϊκό οικοσύστημα οπτικών επικοινωνιών», δήλωσε ο Frederic Rouesnel, Greek Connectivity RRF Project Manager στον ESA.
«Καθώς οι ελληνικοί CubeSats περνούν στη φάση επίδειξης, θα συμβάλουν στην πιστοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών επικοινωνίας με λέιζερ, οι οποίες θα προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις στις περιορισμένες ραδιοσυχνότητες και θα διαμορφώσουν το μέλλον της συνδεσιμότητας υψηλής χωρητικότητας στο Διάστημα».
Τι είναι μια βάση λέιζερ;
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές δορυφορικές επικοινωνίες μέσω ραδιοκυμάτων, τα συστήματα λέιζερ χρησιμοποιούν στενές δέσμες υπέρυθρου φωτός για να μεταδώσουν πληροφορίες. Η τεχνολογία μπορεί να στέλνει δεδομένα πολύ πιο γρήγορα από τις συμβατικές ραδιομεθόδους και είναι πιο δύσκολο να παρεμβληθεί, καθώς τα σήματα ταξιδεύουν σε ιδιαίτερα εστιασμένες δέσμες.
Η Astrolight αναφέρει ότι το σύστημα μπορεί να υποστηρίξει ταχύτητες λήψης δεδομένων έως 2,5 Gbps υπό διαφορετικές καιρικές και λειτουργικές συνθήκες. Η εταιρεία προσθέτει ότι οι επικοινωνίες με λέιζερ μπορούν να προσφέρουν επικοινωνία πάνω από δέκα φορές ταχύτερη και ασφαλέστερη, με χαμηλότερο κόστος από τα συμβατικά συστήματα.
Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μειώσει θεαματικά τον χρόνο που απαιτείται για τη λήψη μεγάλου όγκου δορυφορικών δεδομένων.
Πληροφορίες που σήμερα χρειάζονται ώρες για να μεταδοθούν θα μπορούσαν στο μέλλον να παραδίδονται σε λιγότερο από ένα λεπτό, ενώ η μεγαλύτερη χωρητικότητα θα επιτρέψει στους δορυφόρους να στέλνουν πίσω περισσότερες εικόνες και επιστημονικές μετρήσεις χωρίς συμπίεση ή απόρριψή τους.
Επίγειοι σταθμοί στην Ευρώπη
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η δορυφορική κίνηση σε χαμηλή γήινη τροχιά συνεχίζει να αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς.
Ο αριθμός των δορυφόρων σε χαμηλή γήινη τροχιά αναμένεται να αυξηθεί κατά 190% μέσα στην επόμενη δεκαετία, σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (πηγή στα Αγγλικά).
Λόγω της ολοένα και πιο πυκνής κυκλοφορίας σε τροχιά, που δυσχεραίνει τις παραδοσιακές ραδιοεπικοινωνίες, η λιθουανική νεοφυής εταιρεία φιλοδοξεί να επεκτείνει την τεχνολογία λέιζερ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η Astrolight κατασκευάζει αυτή την περίοδο έναν σταθμό στη Γροιλανδία, με στόχο να τον ολοκληρώσει μέσα στη χρονιά.
Η Ευρώπη διαθέτει δεκάδες επίγειους δορυφορικούς σταθμούς, οι περισσότεροι από αυτούς είναι παλαιότεροι επίγειοι σταθμοί ραδιοεπικοινωνιών, ενώ ένας μικρότερος αλλά αυξανόμενος αριθμός είναι νεότεροι οπτικοί σταθμοί.
Βοηθούν τους δορυφόρους να στέλνουν δεδομένα πίσω στη Γη και υποστηρίζουν αποστολές όπως η πρόγνωση καιρού, η παρακολούθηση του κλίματος, η πλοήγηση και η αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών.
Κύριοι ραδιοσταθμοί είναι το Κιρούνα στη Σουηδία, το Ρεντύ στο Βέλγιο και η Σάντα Μαρία στις Αζόρες, ενώ νεότεροι οπτικοί σταθμοί λειτουργούν στην Τενερίφη στα Κανάρια Νησιά της Ισπανίας, στην Αλμερία στην Ισπανία και στη Νεμέα στην Ελλάδα.
Η τοποθεσία τους έχει σημασία, καθώς το ευρωπαϊκό διαστημικό δίκτυο εξαρτάται από το πόσο καλά συνδέονται αυτοί οι σταθμοί σε ολόκληρη την ήπειρο.
Όσο ισχυρότεροι είναι οι δεσμοί μεταξύ των σταθμών στον βορρά, τη δύση, τον νότο και την ανατολή, τόσο ευκολότερη γίνεται η ταχεία ανταλλαγή δορυφορικών δεδομένων, η αποφυγή κενών στην κάλυψη και η διατήρηση των υπηρεσιών σε λειτουργία σε περίπτωση που διακοπεί μία διαδρομή ή μια περιοχή.