Καθώς τα περιστατικά άγχους, στρες και κατάθλιψης αυξάνονται παγκοσμίως, νέα έρευνα δείχνει ότι ολοένα περισσότεροι στρέφονται σε chatbot τεχνητής νοημοσύνης για ψυχολογική υποστήριξη, παρά τις ανησυχίες για την ποιότητα των συμβουλών.
Περισσότεροι από έξι στους δέκα ανθρώπους αναζητούν συμβουλές για την ψυχική τους υγεία μέσω της τεχνητής νοημοσύνης (AI), παρότι το 45% δηλώνει δυσαρεστημένο από τις συμβουλές που λαμβάνει, σύμφωνα με νέα έρευνα της AXA και της IPSOS.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πιο πρόσφατη έκδοση της ετήσιας έκθεσης Mind Health διαπιστώνει ότι το 68% των ανθρώπων ενδέχεται να επηρεάζεται από άγχος, στρες ή κατάθλιψη, έστω και σε ήπιο επίπεδο. Το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στο 85% για τις ηλικίες 18 έως 24 ετών.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από την ασφαλιστική εταιρεία υγείας AXA και τη διεθνή εταιρεία ερευνών αγοράς IPSOS. Ανέλυσε συνεντεύξεις από 19.000 ενήλικες 18 έως 75 ετών σε 18 χώρες, που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 12 Ιανουαρίου και 16 Φεβρουαρίου 2026.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το 46% των ανθρώπων δηλώνει πως βρίσκεται σε δυσκολία ή «μαραζώνει». Το συναίσθημα που αναφέρθηκε συχνότερα ήταν ότι είναι «πεσμένοι» ή «μελαγχολικοί», απάντηση που έδωσε το 65% των συμμετεχόντων.
Οι νέοι επηρεάζονται περισσότερο
Κατά ηλικιακή ομάδα, οι 18-24 ετών δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα. Περίπου το 43% ενδέχεται να επηρεάζεται από κατάθλιψη, άγχος ή στρες σε σοβαρά ή ακόμη πιο έντονα επίπεδα, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 26%.
Η μελέτη κατέγραψε ότι οι νέοι εμφανίζουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ως προς το πόσο ανοιχτά μιλούν για την ψυχική υγεία, πώς ζητούν βοήθεια και τι εργαλεία χρησιμοποιούν για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες τους.
Για τον Khaled El Shaarany, επικεφαλής υγείας και πρόληψης στην AXA, είναι κρίσιμο να παρακολουθήσουμε πώς εξελίσσεται αυτή η ηλικιακή ομάδα.
«Αναμφίβολα χρειάζονται πολλές ακόμη μελέτες πάνω σε αυτό, αλλά δεν χρειάζεται μεγάλη φαντασία για να σκεφτεί κανείς ότι η υπερβολική χρήση οθονών και η αυξανόμενη εξάρτηση από την τεχνολογία δημιουργούν περισσότερη απομόνωση, περισσότερη μοναξιά σε αυτή τη νεότερη γενιά», δήλωσε στο Euronews Health.
Τι επιδεινώνει την ψυχική υγεία;
Η χρήση οθονών και τεχνολογίας αναδείχθηκε στη μελέτη ως βασικός παράγοντας κακής ψυχικής υγείας.
Η έρευνα έδειξε ότι οι άνθρωποι περνούν κατά μέσο όρο 5,1 ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνες, χωρίς να υπολογίζονται η εργασία, οι σπουδές και οι δραστηριότητες του Σαββατοκύριακου.
Η χρήση οθονών διέφερε σημαντικά μεταξύ των χωρών, από 6,4 ώρες την ημέρα στην Ταϊλάνδη και τις Φιλιππίνες έως 4,2 ώρες στην Ιαπωνία και 4,1 ώρες στην Ελβετία.
Περίπου το 66% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι η χρήση οθονών επηρεάζει, τουλάχιστον μέτρια, την καθημερινότητά τους, την ποιότητα του ύπνου, τη συγκέντρωση και τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας. Για το 39%, αυτές οι επιπτώσεις περιγράφηκαν ως «ακραίες».
«Οι άνθρωποι παραδέχονται ότι η χρήση οθονών επηρεάζει πολλές πτυχές της ζωής τους, με πάνω από το ένα τρίτο να λέει ότι αυξάνει την κοινωνική απομόνωση», δήλωσε στο Euronews Health η Sophie Morin, διευθύντρια λογαριασμού στην IPSOS Public Affairs.
Η τεχνολογία: μέρος του προβλήματος ή της λύσης;
Η μελέτη εντόπισε αρκετά εμπόδια που αποτρέπουν τους ανθρώπους από την πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, μεταξύ των οποίων το κόστος και η έλλειψη χρόνου.
«Αυτό που μας απασχολεί ιδιαίτερα είναι ότι, μεταξύ όσων δυσκολεύονται, το 43% δηλώνει πως δεν έλαβε καμία επαγγελματική βοήθεια τους τελευταίους 12 μήνες, και αυτό το ποσοστό είναι πραγματικά ανησυχητικό», ανέφερε η Morin.
«Δεν αναζήτησαν βοήθεια, επειδή πολλοί, πάνω από το ένα τέταρτο, πιστεύουν ακόμη ότι δεν χρειάζονται ιατρική φροντίδα», πρόσθεσε.
Παράλληλα με την επαγγελματική ιατρική φροντίδα, η μελέτη διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε λύσεις αυτοδιαχείρισης, όπως η σωματική άσκηση, η επαφή με μέλη της οικογένειας και φίλους, καθώς και η χρήση AI.
Περίπου το 63% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι χρησιμοποιεί εργαλεία που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, όπως το ChatGPT και άλλα bots AI, για ερωτήσεις σχετικές με την ψυχική υγεία.
Περίπου το 38% δήλωσε ότι εμπιστεύεται περισσότερο τις πλατφόρμες AI από τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, παρότι οι περισσότεροι χρήστες AI είπαν ότι δεν είναι ικανοποιημένοι από τις απαντήσεις που δίνουν τα chatbots.
«Πρέπει πραγματικά να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί ώστε να μην παρουσιάζουμε την AI ως κάτι τρομακτικό για την ψυχική υγεία», τόνισε ο El Shaarany.
«Είναι πολύ σημαντικό να το τονίσουμε, γιατί η AI είναι διαθέσιμη 24 ώρες το 24ωρο, είναι δωρεάν, και βρίσκεται στο τηλέφωνό σου όταν είσαι μόνος, στις 11 το βράδυ ή στη 1 το πρωί στο δωμάτιό σου και δεν αισθάνεσαι καλά», πρόσθεσε.
Σε αυτές τις στιγμές, είπε, μπορεί να είναι «εξαιρετικά σημαντικό» να έχεις κάποιον ή κάτι με το οποίο μπορείς να αλληλεπιδράσεις.
Ωστόσο, ο El Shaarany υπογράμμισε ότι η χρήση chatbots AI για υποστήριξη ψυχικής υγείας δεν σημαίνει απαραίτητα χρήση γενικών πλατφορμών.
«Αν χρησιμοποιείς το ChatGPT ή το Gemini, πρόκειται για γενικά μοντέλα AI που δεν έχουν σχεδιαστεί γι’ αυτόν τον σκοπό. Είναι σαν να μιλάς με έναν φίλο που ξέρει λίγα πράγματα πάνω στο θέμα, αλλά όχι με έναν γιατρό», είπε.
«Φαντάσου ότι είσαι έφηβος, έχεις άγχος, νιώθεις ταχυπαλμίες ή ανησυχείς για τους καρδιακούς σου παλμούς και ρωτάς την AI τι μπορεί να είναι αυτό. Η απάντηση μπορεί να είναι μια λίστα με 20 πιθανές αιτίες, κάποιες από τις οποίες είναι πολύ σοβαρές», υπογράμμισε ο El Shaarany.
«Αυτό δεν πρόκειται να βοηθήσει το άγχος σου, ακόμη κι αν οι ίδιες οι πληροφορίες είναι επιστημονικά ακριβείς.»
Σύμφωνα με τον El Shaarany, οι πλατφόρμες AI πρέπει να διαθέτουν τις αναγκαίες δικλίδες ασφαλείας ώστε να εντοπίζουν προειδοποιητικά σημάδια που απαιτούν ειδική αντιμετώπιση ή να έχουν τον μηχανισμό να τα προωθούν και να ειδοποιούν τους κατάλληλους επαγγελματίες υγείας.