Η κατασκευή αποτελούνταν από δύο ξύλινους πασσάλους που ευθυγραμμίζονταν ακριβώς με την καλοκαιρινή ανατολή και τη χειμερινή δύση του Ήλιου, δείχνοντας ότι οι αρχαίοι Βρετανοί παρακολουθούσαν ήδη την πορεία του πριν από τη δημιουργία του Στόουνχεντζ.
Αρχαιολόγοι εντόπισαν μια κατασκευή κοντά στον εμβληματικό προϊστορικό λίθινο κύκλο του Stonehenge (πηγή στα Αγγλικά), στη νότια Αγγλία, η οποία ενδέχεται να λειτούργησε ως «πρωτότυπο» για το νεολιθικό μνημείο ηλικίας 5.000 ετών.
Ομάδα της βρετανικής εταιρείας Wessex Archaeology ανέφερε ότι η κατασκευή αποτελούνταν από δύο ξύλινους πασσάλους σε απόσταση 120 μέτρων (394 ποδιών) μεταξύ τους, ευθυγραμμισμένους ώστε να δείχνουν απευθείας προς την ανατολή του ήλιου στο θερινό ηλιοστάσιο και τη δύση του στο χειμερινό ηλιοστάσιο.
Με βάση το βάθος των οπών των πασσάλων, οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι ξύλινοι πάσσαλοι είχαν ύψος μεταξύ τριών και τεσσάρων μέτρων.
Επικεφαλής της ομάδας ήταν ο αρχαιολόγος Φιλ Χάρντινγκ, γνωστός στο Ηνωμένο Βασίλειο από τα πολλά χρόνια ανασκαφών του για τη σειρά του Channel 4 «Time Team».
Ο Χάρντινγκ δήλωσε ότι ο χώρος πιθανότατα αποτελούσε κέντρο μεγάλων θρησκευτικών συγκεντρώσεων και προϋπήρχε του Stonehenge κατά περίπου 500 χρόνια.
Στα ευρήματα περιλαμβάνονται κεραμική, οστά ζώων και εργαλεία, μεταξύ των οποίων ένα σπάνιο δισκοειδές μαχαίρι από πυριτόλιθο, το οποίο οι ερευνητές θεωρούν ότι ίσως είχε συμβολική σημασία συνδεδεμένη με τον Ήλιο.
«Ευκαιρίες σαν κι αυτή έρχονται πιθανότατα μόνο μία φορά σε μια καριέρα, σε μια ζωή», είπε ο Χάρντινγκ. «Μάλλον βρίσκομαι προς το τέλος της καριέρας μου, αλλά δόξα τω Θεώ παραμένω στην αρχαιολογία αρκετό καιρό ώστε να συμμετάσχω σε αυτή την ανακάλυψη, γιατί είναι σίγουρα η κορύφωση της πορείας μου.»
Τα ευρήματα δόθηκαν στη δημοσιότητα λίγο πριν από το θερινό ηλιοστάσιο, που φέτος πέφτει Κυριακή, όταν χιλιάδες άνθρωποι κατευθύνονται κάθε χρόνο στο Stonehenge για να γιορτάσουν τη μεγαλύτερη ημέρα του έτους στο βόρειο ημισφαίριο.
Χτισμένο σε φάσεις από περίπου το 3000 π.Χ. στο επίπεδο οροπέδιο του Salisbury Plain, το Stonehenge είναι ένα από τα πιο πολυσύχναστα μνημεία της Βρετανίας και ανήκει στην παγκόσμια κληρονομιά της UNESCO.
Ο ακριβής του σκοπός παραμένει αντικείμενο συζήτησης, με τις θεωρίες να κυμαίνονται από ηλιακό ναό και θεραπευτικό ιερό έως αστρονομικό υπολογιστή, αν και η ευθυγράμμισή του με τα ηλιοστάσια είναι η πιο ευρέως αποδεκτή ερμηνεία.
Η αρχική ανασκαφή στο Μπάλφορντ πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2015-2017, ενώ χρειάστηκαν χρόνια περαιτέρω ανάλυσης προτού μπορέσουν να δημοσιευθούν τα αποτελέσματα.
Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αρχαιολογικής έρευνας που συνδέεται με το πρόγραμμα του υπουργείου Άμυνας για τη μετεγκατάσταση στρατευμάτων που επιστρέφουν από τη Γερμανία, όπου ο βρετανικός στρατός διατηρούσε ισχυρή παρουσία επί δεκαετίες. Το ίδιο το Μπάλφορντ φιλοξενεί στρατώνα.
Πλήθη επισκεπτών αναμένεται να συγκεντρωθούν στο Stonehenge την Κυριακή για τον εορτασμό του θερινού ηλιοστασίου.