Για την έγκριση καταγράφηκε σύμπλευση των συντηρητικών με την ακροδεξιά
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τετάρτη τον νόμο που αποσκοπεί στην επιτάχυνση των επιστροφών μεταναστών που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ, με τη στήριξη κεντροδεξιών και ακροδεξιών πολιτικών ομάδων.
Ο «κανονισμός επιστροφών» συνιστά τη σκληρότερη στροφή της Ένωσης στην πολιτική μετανάστευσης εδώ και δεκαετίες. Θεωρείται αμφιλεγόμενος, καθώς θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να δημιουργούν κέντρα απομάκρυνσης εκτός της Ένωσης, τα επονομαζόμενα κόμβοι επιστροφής, μέσω συμφωνιών με τρίτες χώρες.
Οι συγκεκριμένοι κόμβοι θα μπορούν να λειτουργούν είτε ως κέντρα διέλευσης, όπου οι άνθρωποι θα περιμένουν την επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους, είτε ως χώροι όπου οι μετανάστες θα παραμένουν για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, ενδεχομένως χωρίς χρονικό όριο ή εγγύηση ότι θα επιστρέψουν στη χώρα τους. Από το μέτρο θα εξαιρούνται μόνο οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ οικογένειες με παιδιά θα μπορούν να μεταφέρονται στους κόμβους.
Ο νόμος εγκρίθηκε με 418 ψήφους υπέρ και 218 κατά, ενώ 30 ευρωβουλευτές απείχαν. Μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, οι υποστηρικτές του νομοσχεδίου χειροκρότησαν, ενώ ορισμένοι ευρωβουλευτές από τη δεξιά πτέρυγα της αίθουσας φώναζαν συνθήματα «να τους στείλουμε πίσω», αναφερόμενοι στους παράτυπους μετανάστες.
Οι βουλευτές από την αντίθετη πλευρά απάντησαν φωνάζοντας «ντροπή σας».
Η ψηφοφορία επιβεβαίωσε την ανάδειξη μιας πλειοψηφίας με δεξιά κατεύθυνση στο Κοινοβούλιο για τα ζητήματα μετανάστευσης. Το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) συντάχθηκε εκ νέου με τους δεξιούς Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές (ECR) και τις ακροδεξιές ομάδες Πατριώτες για την Ευρώπη (PfE) και Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών (ESN).Στήριξη στο νομοσχέδιο παρείχαν και αρκετοί ευρωβουλευτές από τη φιλελεύθερη ομάδα Renew Europe.
Το ΕΛΚ εξακολουθεί να αποκλείει την επίσημη συνεργασία με κόμματα που θεωρεί υπερβολικά ακραία, μεταξύ των οποίων η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) και ο γαλλικός Εθνικός Συναγερμός. Ο επικεφαλής του ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ, έχει επανειλημμένα απορρίψει το ενδεχόμενο επίσημων συμμαχιών με τέτοιες δυνάμεις.
Ωστόσο, το ΕΛΚ θεωρεί καθοριστικές τις ψήφους τους για την έγκριση πιο σκληρής νομοθεσίας για τη μετανάστευση, διαμορφώνοντας μια εναλλακτική πλειοψηφία απέναντι στην παραδοσιακή κεντρώα συμμαχία του ΕΛΚ, των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) και του Renew Europe.
Οι Σοσιαλιστές και οι ευρωβουλευτές της Αριστεράς τάχθηκαν σε μεγάλο βαθμό κατά της νομοθεσίας, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να υπονομεύσει τα θεμελιώδη δικαιώματα των μεταναστών.
«Ο κανονισμός αυτός κινδυνεύει να κανονικοποιήσει πρακτικές νομικά αμφισβητήσιμες, που θα ήταν αδιανόητες στην ΕΕ πριν από μόλις λίγα χρόνια», ανέφερε σε δήλωσή της η Άνα Καταρίνα Μέντες, αντιπρόεδρος της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D).
Πέρα από τους κόμβους επιστροφής, ο νέος νόμος περιλαμβάνει επίσης διάταξη που επιτρέπει την έρευνα σε «τόπο διαμονής ή άλλους συναφείς χώρους» παράτυπων μεταναστών, την οποία ΜΚΟ και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών παρομοιάζουν με τις διαβόητες επιχειρήσεις εφόδου της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE).
Άλλες διατάξεις προβλέπουν μεγαλύτερες περιόδους κράτησης, αυστηρότερες απαγορεύσεις εισόδου και νέες εξουσίες για τον εντοπισμό παράτυπων μεταναστών.
Ο κανονισμός αυξάνει τη μέγιστη νόμιμη διάρκεια κράτησης παράτυπων μεταναστών που αναμένουν την επιστροφή τους από έξι μήνες σε δύο χρόνια, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη έξι μήνες και απεριόριστη διάρκεια για τα άτομα που θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια.
Οι απαγορεύσεις εισόδου γίνονται επίσης σαφώς αυστηρότερες, αυξάνοντας τη διάρκειά τους από πέντε σε δέκα χρόνια στις περισσότερες περιπτώσεις, με την προοπτική ισόβιας απαγόρευσης για όσους θεωρούνται κίνδυνος για την ασφάλεια.
Η νομοθεσία αλλάζει επίσης τη διαδικασία προσφυγών. Με βάση τους ισχύοντες κανόνες, οι απελάσεις αναστέλλονται αυτόματα όσο εκκρεμούν νομικές προσφυγές. Ο νέος νόμος καταργεί αυτή την αυτόματη δικλίδα ασφαλείας, αφήνοντας στα δικαστήρια να αποφασίζουν κατά περίπτωση αν μια εντολή επιστροφής πρέπει να ανασταλεί.