Από τη ζώνη ULEZ στο Λονδίνο έως τη ζώνη "καθαρού αέρα" στη Σόφια, οι ευρωπαϊκές πόλεις δείχνουν ότι η αλλαγή είναι εφικτή, αλλά χρειάζεται πολλή δουλειά.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση προκάλεσε σχεδόν οκτώ εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως το 2023, σύμφωνα με την Breathe Cities, μια παγκόσμια πρωτοβουλία που μετράει τη ρύπανση του αέρα στις πόλεις. Η υγειονομική της επίπτωση εκτιμάται ότι κοστίζει 7,12 τρισ. ευρώ τον χρόνο, περίπου το 6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ρύπανση παραμένει αόρατη για τους περισσότερους ανθρώπους», λέει στο Euronews Earth η Δρ Μαρία Νέιρα, πρώην διευθύντρια περιβάλλοντος, κλιματικής αλλαγής και υγείας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Όπως σημειώνει, τα σωματίδια ρύπων φτάνουν σε «κάθε όργανο» του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου, και συμβάλλουν στην έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών και σε ασθένειες όπως η νόσος του Πάρκινσον, το Αλτσχάιμερ και η άνοια.
Η Ολυμπιακή δρομέας Πόλα Ράντκλιφ, στην οποία διαγνώστηκε άσθμα που προκαλείται από την άσκηση στην ηλικία των 14 ετών, έχει βιώσει η ίδια τις συνέπειες. Τρέχοντας στο μολυσμένο Πεκίνο, ένιωσε «πονοκεφάλους, ναυτία» και διαταραχή στην όραση, όπως λέει στο Euronews Earth. Προσθέτει ότι ο βρόμικος αέρας επηρεάζει επίσης την ανάπτυξη του εγκεφάλου των παιδιών και την απόδοσή τους στο σχολείο.
Οι πόλεις παίρνουν μέτρα κατά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης
Η Breathe Cities συνεργάζεται πλέον με 16 πόλεις σε όλον τον κόσμο, για να διευρύνει την πρόσβαση στα δεδομένα για την ποιότητα του αέρα και να στηρίξει πολιτικές "καθαρού αέρα".
Το Λονδίνο έχει μειώσει τους θανάτους που συνδέονται με τον τοξικό αέρα περίπου κατά 40% μετά την εισαγωγή της Ζώνης Υπερχαμηλών Εκπομπών (ULEZ) και άλλων μέτρων για καθαρό αέρα, σύμφωνα με ανεξάρτητη μελέτη του Imperial College London.
Στη Σόφια, η κυκλοφορία των οχημάτων και η θέρμανση με καύση ξύλων παραμένουν οι δύο μεγαλύτερες πηγές ρύπανσης. «Μέχρι το 2023, υπολογιζόταν ότι ήμασταν μία από τις πόλεις με τους περισσότερους θανάτους που αποδίδονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση», λέει στο Euronews Earth ο Δρ Κοστάντιν Κοστάντινοφ του Medical University of Plovdiv.
Μετά από ομαδική αγωγή που κατέθεσαν περιβαλλοντικές οργανώσεις και κάτοικοι, η Σόφια εισήγαγε μια ζώνη χαμηλών εκπομπών, η οποία περιορίζει την κυκλοφορία και αναβαθμίζει την οικιακή θέρμανση. «Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι μειώνει τη ρύπανση», λέει στο Euronews Earth ο Ιβάιλο Χλεμπάροφ, σύμβουλος για την ποιότητα του αέρα στον Δήμο Σόφιας.
Όμως η ζώνη λειτουργεί μόνο για τρεις μήνες τον χρόνο. «Είναι πολιτική απόφαση», σημειώνει ο Χλεμπάροφ, επισημαίνοντας ότι η ρύπανση από διοξείδιο του αζώτου λόγω της κυκλοφορίας δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη εποχική διακύμανση. «Αυτή η ζώνη θα έπρεπε να γίνει... μέτρο για όλο τον χρόνο», προσθέτει.
Η Βουλγαρία έχει από τα υψηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών παθήσεων, εγκεφαλικών επεισοδίων και καρκίνου στην Ευρώπη – καταστάσεις που, σύμφωνα με τον Κοστάντινοφ, συνδέονται στενά με την ατμοσφαιρική ρύπανση, παρότι η τοπική έρευνα παραμένει περιορισμένη.
Κρίση ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Ευρώπη - Τι ακολουθεί;
Η πολιτική βούληση, και όχι η τεχνολογία, αποτελεί πλέον το βασικό εμπόδιο, σύμφωνα με τη Νέιρα, η οποία επισημαίνει την αντίσταση από τις βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων και μεταφορών, καθώς οι πόλεις προωθούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη βιώσιμη κινητικότητα. Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να κάνει το πρόβλημα ακόμη πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμο.
Η Breathe Cities ετοιμάζει τώρα τη δεύτερη φάση της δράσης, επεκτείνοντας τη στήριξη σε περισσότερες κοινότητες, καθώς αξιοποιεί τις μειώσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί σε μέρη όπως το Λονδίνο, η Σόφια και άλλες συμμετέχουσες πόλεις.