Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.
Έκτακτη είδηση

Ουζμπεκιστάν: Απεβίωσε ο πρόεδρος Ισλάμ Καρίμοφ

Ουζμπεκιστάν: Απεβίωσε ο πρόεδρος Ισλάμ Καρίμοφ
Euronews logo
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Την τελευταία του πνοή σε ηλικία 78 ετών, άφησε ο επί 27 χρόνια πρόεδρος του Ουζμπεκιστάν Ισλάμ Καρίμοφ.

Τις τελευταίες ημέρες νοσηλευόταν σε νοσοκομείο της Τασκένδης με βαρύ εγκεφαλικό.

Μετά από ώρες σύγχυσης, λόγω αντικρουόμενων πληροφοριών, η κυβέρνηση του Ουζμπεκιστάν και το κοινοβούλιο, με κοινή ανακοίνωση, επιβεβαίωσαν την είδηση του θανάτου «ενός πραγματικά μεγάλου ηγέτη».

Η κηδεία του θα πραγματοποιηθεί στην γενέτειρά του, την Σαμαρκάνδη.

Στην πόλη είχαν ξεκινήσει εδώ και ημέρες εντατικές ετοιμασίες, γεγονός που δείχνει ότι ο θάνατος του αναμενόταν.

Ο Καρίμοφ δεν είχε ορίσει πολιτικό διάδοχο και σύμφωνα με αναλυτές η μετάβαση θα καθοριστεί στο παρασκήνιο από υψηλόβαθμους αξιωματούχους και μέλη της οικογένειας.

Ως πιθανοί διάδοχοι, πέρα από τον πρωθυπουργό Σαβκάτ Μιρζιγιάγιεφ, αρκετές πιθανότητες συγκεντρώνει ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Ρουστάμ Αζίμοφ, ο επικεφαλής της ασφάλειας Ρουστάμ Ινογιάτοφ και η νεότερη κόρη του Καρίμοφ,

Σε περίπτωση που δεν καταλήξουν σε συμβιβασμό είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο αποσταθεροποίησης της χώρας, που συνορεύει με το Αφγανιστάν και η οικονομία της βασίζεται στις εξορύξεις χρυσού και φυσικού αερίου.

Ο πρωθυπουργός Σαβκάτ Μιρζιγιάγιεφ ανέλαβε επικεφαλής της επιτροπής που θα οργανώσει την παραδοσιακή μουσουλμανικής τελετή.

Τη θλίψη του για την «τεράστια απώλεια», εξέφρασε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν.
Επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας στην κηδεία θα είναι ο πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ.

Ποιος ήταν ο Ισλάμ Καρίμοφ

Ο Ισλάμ Καρίμοφ γεννήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1938. Ο πατέρας του ήταν Ουζμπέκος και η μητέρα του καταγόταν από το Τατζικιστάν. Μεγάλωσε σε ορφανοτροφείο.

Αναδείχθηκε μέσω του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης. Ήταν μέλος του πολιτικού γραφείου του ΚΚΣΕ και το 1989 ανέλαβε την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ουζμπεκιστάν. Από τη θέση αυτή κυβέρνησε την πατρίδα του και υπό την ηγεσία του το Ουζμπεκιστάν αποσχίστηκε από τη Μόσχα πριν ακριβώς 25 χρόνια.

Το 1991, ο Καρίμοφ έγινε πρόεδρος του ανεξάρτητου πλέον Ουζμπεκιστάν, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το θάνατό του.

Ο Καρίμοφ θεωρούσε τον εαυτό του προστάτη της πατρίδας του εναντίον της απειλής του ισλαμιστικού εξτρεμισμού, όμως για τους επικριτές του υπήρξε ένα βάρβαρος δικτάτορας που μετήλθε βασανιστηρίων για να παραμείνει στην εξουσία.

Θέλοντας να αναδείξει την εθνική ταυτότητα της πατρίδας του, ο Καρίμοφ επέλεξε ως εθνικό της ήρωα τον Ταμερλάνο, τον αιμοσταγή κατακτητή και κυβερνήτη της κεντρικής Ασίας από τον 14ο αιώνα.

Το Ουζμπεκιστάν βρίσκεται επάνω στον αρχαίο Δρόμο του Μεταξιού που ενώνει την Ασία με την Ευρώπη. Διαθέτει μεγάλο απόθεμα ορυκτού πλούτου και παράγει βαμβάκι, χρυσό και φυσικό αέριο.

Στη διάρκεια της εξουσίας του, ο Καρίμοφ δεν ανέχτηκε ποτέ τις διαφωνίες με την πολιτική του. Αντιστάθηκε σθεναρά σε οποιεσδήποτε πιέσεις για εκσυγχρονισμό της θνησιγενούς ουζμπεκικής οικονομίας και αρνήθηκε πεισματικά να κλίνει υπέρ είτε υπέρ της Δύσης είτε υπέρ της Ρωσίας.

Στις δυτικές επικρίσεις περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο Καρίμοφ απάντησε το 2006: «Μην επεμβαίνετε στις υποθέσεις μας με πρόφαση την επέκταση της ελευθερίας και της δημοκρατίας. Μη μας λέτε τι να κάνουμε, με ποιον να είμαστε φίλοι και πώς να προσανατολιστούμε».

Υπό την εξουσία του, το Ουζμπεκιστάν των 32 εκατομμυρίων κατοίκων εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο απομονωμένα και αυταρχικά κράτη.

Συχνά προειδοποιούσε κατά της απειλής που αποτελούσαν οι εξτρεμιστές μουσουλμάνοι στη σταθερότητα της χώρας. Οι επικριτές του, πάντως, ισχυρίζονται πως ο Καρίμοφ μεγαλοποιούσε τους κινδύνους για να δικαιώσει την πολιτική καταστολής των διαφωνούντων. Η χαρακτηριστική του ατάκα για τους μουσουλμάνους εξτρεμιστές καταγράφεται σε ομιλία του στο Κοινοβούλιο το 1996: «Αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να πυροβολούνται στο κεφάλι. Αν είναι απαραίτητο, αν σας λείπει η αποφασιστικότητα, μπορώ να τους πυροβολήσω εγώ ο ίδιος».

Οι σχέσεις του Ουζμπεκιστάν με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση πάγωσαν το Μάιο του 2005, όταν ο εθνικός στρατός αντιμετώπισε με βίαιο τρόπο την εξέγερση των κατοίκων της ανατολικής πόλης Αντιτζάν. Εκατοντάδες πολίτες σκοτώθηκαν, σύμφωνα με μάρτυρες και οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνέστησαν μια αεροπορική βάση στο Ουζμπεκιστάν, το οποίο έχει σύνορα με το Αφγανιστάν. Ωστόσο, ο Καρίμοφ έκλεισε τη συγκεκριμένη βάση. Απαντώντας, η Δύση επέβαλε κυρώσεις στο Ουζμπεκιστάν, οι οποίες περιελάμβαναν και ταξιδιωτική απαγόρευση προς ανώτερους αξιωματούχους της χώρας. Το γεγονός αυτό ώθησε τον Καρίμοφ να επιδιώξει την αναθέρμανση των σχέσεων της Τασκένδης με τη Μόσχα.

Όμως, σταδιακά η στάση της Δύσης απέναντι στο Ουζμπεκιστάν «μαλάκωνε» και ο Καρίμοφ αποφάσισε να καταστήσει τη χώρα του διάμεσο στις προμήθειες των Αμερικανών προς το Αφγανιστάν.

Το γεγονός αυτό προκάλεσε τριβές με τη Ρωσία, με αποτέλεσμα το 2012 το Ουζμπεκιστάν να αναστείλει την ιδιότητα του μέλους στον (ρωσικής επιρροής και διοίκησης) Οργανισμό Συλλογικής Συμφωνίας Ασφάλειας, στον οποίο συμμετέχουν αρκετές πρώην σοβιετικές δημοκρατίες και αρκετοί αναλυτές θεωρούν περιφερειακό αντίβαρο προς το ΝΑΤΟ.

Όσον αφορά στην ελευθερία του Τύπου, ο Καρίμοφ κρατούσε φιμωμένα τα τοπικά ΜΜΕ και παράλληλα απαγόρευσε σε πολλά μεγάλα ξένα δίκτυα, όπως το BBC, να λειτουργήσουν στη χώρα.

Η οργάνωση Παρατηρητήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW) αναγκάστηκε να κλείσει τα γραφεία της στο Ουζμπεκιστάν τον Μάρτιο του 2011, λέγοντας πως οι αρχές της χώρας αρνήθηκαν να εκδώσουν βίζες και άδειες εργασίας στους ερευνητές της.

Σε λεπτομερείς εκθέσεις του, το Παρατηρητήριο κάνει λόγο για βασανιστήρια στις ουζμπεκικές φυλακές: «Ομολογίες που αποσπώνται μέσω βασανιστηρίων αποτελούν συχνά τις μοναδικές βάσεις για καταδίκες. […] Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται συνήθως περιλαμβάνουν ξυλοδαρμούς με γκλομπς, ηλεκτροσόκ, κρέμασμα από τον καρπό και τον αστράγαλο, βιασμούς και σεξουαλικούς εξευτελισμούς, πρόκληση ασφυξίας με πλαστικές σακούλες και μάσκες αερίων και απειλές για άσκηση βίας κατά συγγενών».

Ο Καρίμοφ χρεώνεται το κλείσιμο πολλών λαϊκών αγορών, οι οποίες αποτελούν μια από τις παλιότερες ουζμπεκικές παραδόσεις, καθώς οι χώροι τους αποτελούσαν δημοφιλές σημείο συνάντησης και φυσικά μέσο προσόδου για πολλούς. Για το κλείσιμό τους, ο πρόεδρος επικαλέστηκε την εκστρατεία που διεξήγε κατά του παρεμπορίου.

Ο Ισλάμ Καρίμοφ έχει δύο κόρες. Η πρωτότοκή του Γκουλνάρα φέρεται να τελεί σε κατ’ οίκον περιορισμό από το 2014, οπότε και δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως.

Η μικρότερη κόρη του Λόλα Καρίμοβα-Τιλιάεβα υπηρετεί ως πρέσβης της χώρας στην Ουνέσκο. Η ίδια έχει δηλώσει πως δεν έχει μιλήσει στην αδελφή της εδώ και 12 χρόνια.