Το νέο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας αλλάζει τις ισορροπίες στην Ασία-Ειρηνικό, με κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή εφοδίων και έμφαση στην ετοιμότητα για κρίσεις και φυσικές καταστροφές, εν μέσω αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων.
Η Ιαπωνία και οι Φιλιππίνες υπέγραψαν αμυντικό σύμφωνο που επιτρέπει την αφορολόγητη ανταλλαγή εφοδίων κατά τη διάρκεια κοινών εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, με στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας απέναντι στην Κίνα και τη βελτίωση της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Ο Ιάπωνας υπουργός Εξωτερικών Τοσιμίτσου Μοτέγκι υπέγραψε τη Συμφωνία Απόκτησης και Αμοιβαίας Παροχής Υπηρεσιών (Acquisition and Cross-Servicing Agreement) με την υπουργό Εξωτερικών των Φιλιππίνων Τερέζα Λαζάρο, σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στη Μανίλα την Πέμπτη, κατά την οποία η Ιαπωνία ανακοίνωσε επίσης νέα βοήθεια προς τις Φιλιππίνες στους τομείς της ασφάλειας και της οικονομικής ανάπτυξης.
Η συμφωνία στρατιωτικής υλικοτεχνικής υποστήριξης, η οποία πρέπει να επικυρωθεί από το ιαπωνικό κοινοβούλιο πριν τεθεί σε ισχύ, αποτελεί το πιο πρόσφατο κρίσιμο αμυντικό σύμφωνο μεταξύ Ιαπωνίας και Φιλιππίνων, με στόχο την εμβάθυνση της μεταξύ τους συμμαχίας στον τομέα της ασφάλειας.
Τι προβλέπει το αμυντικό σύμφωνο
Το αμυντικό σύμφωνο θα επιτρέπει την αφορολόγητη παροχή πυρομαχικών, καυσίμων, τροφίμων και άλλων αναγκαίων υλικών όταν οι ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών πραγματοποιούν κοινές εκπαιδεύσεις.
Έρχεται δε σε μια περίοδο κατά την οποία το Τόκιο αντιμετωπίζει αυξανόμενες εντάσεις με την Κίνα, μετά τις πρόσφατες δηλώσεις της πρωθυπουργού Σαναέ Τακαΐτσι ότι ενδεχόμενη κινεζική ενέργεια κατά της Ταϊβάν θα μπορούσε να πυροδοτήσει ιαπωνική παρέμβαση.
Το Τόκιο και η Μανίλα έχουν επίσης ξεχωριστές εδαφικές διαφορές με το Πεκίνο στην Ανατολική και τη Νότια Σινική Θάλασσα, οι οποίες συνεχίζουν να αναζωπυρώνονται και απειλούν να εμπλέξουν τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμμαχο και των δύο ασιατικών χωρών βάσει συνθήκης.
Σύμφωνα με Ιάπωνες και Φιλιππινέζους αξιωματούχους, το νέο σύμφωνο θα βοηθήσει και τις δύο χώρες να ανταποκρίνονται σε φυσικές καταστροφές — ένα κοινό τους μέλημα — καθώς και να συμμετέχουν σε αποστολές ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, πέραν της διευκόλυνσης κοινών στρατιωτικών ασκήσεων.
Στα μέσα του 2024, οι δύο χώρες υπέγραψαν τη Συμφωνία Αμοιβαίας Πρόσβασης (Reciprocal Access Agreement), η οποία επιτρέπει την ανάπτυξη στρατευμάτων της μίας χώρας στο έδαφος της άλλης για κοινές και ευρείας κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις, συμπεριλαμβανομένων ασκήσεων με πραγματικά πυρά. Η συμφωνία αυτή τέθηκε σε ισχύ τον Σεπτέμβριο.
Αξιωματούχοι των δύο χωρών συνεχίζουν, ωστόσο, να διαπραγματεύονται μια ακόμη συμφωνία που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ασφάλειας ιδιαίτερα ευαίσθητων αμυντικών και στρατιωτικών πληροφοριών που θα μπορούσαν να ανταλλάσσουν.
Τον Απρίλιο του περασμένου έτους, όταν ο τότε πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σιγκέρου Ισίμπα και ο πρόεδρος των Φιλιππίνων Φερντινάντ Μάρκος Τζούνιορ ανακοίνωσαν από κοινού στη Μανίλα την έναρξη των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία Απόκτησης και Αμοιβαίας Παροχής Υπηρεσιών, ο Ισίμπα τόνισε την αντίθεση των χωρών τους σε «κάθε προσπάθεια μονομερούς αλλαγής του status quo μέσω βίας ή εξαναγκασμού στην Ανατολική και τη Νότια Σινική Θάλασσα».
Η δήλωση του Ισίμπα τότε αποτελούσε σαφή επίπληξη προς την Κίνα, αν και δεν την κατονόμασε. «Ελπίζω ότι οι δύο χώρες μας θα συνεχίσουν να συνεργάζονται στενά για την υλοποίηση ενός ελεύθερου και ανοικτού Ινδο-Ειρηνικού, βασισμένου στο κράτος δικαίου», είχε δηλώσει.
Υπό την προεδρία του Μάρκος, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα το 2022, πλοία της κινεζικής και της φιλιππινέζικης ακτοφυλακής έχουν εμπλακεί σε ολοένα και πιο εχθρικές αντιπαραθέσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα. Ο προκάτοχός του, Ροντρίγκο Ντουτέρτε, είχε καλλιεργήσει στενές σχέσεις με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν.
Το Πεκίνο διεκδικεί σχεδόν ολόκληρη τη θαλάσσια αυτή περιοχή, όπου έχει ενισχύσει την παρουσία της ακτοφυλακής και του ναυτικού του και έχει κατασκευάσει τεχνητές νησιωτικές βάσεις για να ενισχύσει τις διεκδικήσεις του. Η Μαλαισία, το Βιετνάμ, το Μπρουνέι και η Ταϊβάν εμπλέκονται επίσης στις μακροχρόνιες εδαφικές αντιπαραθέσεις.