Σχεδόν το 90% των εντόμων και των αραχνών στις ΗΠΑ δεν διαθέτει καθεστώς προστασίας, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Τα ζωύφια που μας προκαλούν ανατριχίλα είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του πλανήτη μας, αλλά η εξασφάλιση στήριξης για αυτά δεν είναι πάντα εύκολη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα έντομα και οι αραχνίδες – αράχνες, σκορπιοί και θεριστές (daddy long legs) – «συνήθως δεν αποσπούν την ίδια προσοχή» με τα «δημοφιλή, χαρισματικά ζώα όπως τα λιοντάρια και τα πάντα», λέει η Λόρα Φιγκερόα, επίκουρη καθηγήτρια περιβαλλοντικής διατήρησης στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης στο Άμερστ, στις ΗΠΑ.
Το 2017, έμοιαζε πως αυτό άρχιζε να αλλάζει. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One αποκάλυψε μείωση κατά 75 τοις εκατό της βιομάζας ιπτάμενων εντόμων σε διάστημα 27 ετών, σε 63 φυσικά καταφύγια στη Γερμανία.
Οι προειδοποιήσεις για μια επικείμενη «αποκάλυψη των εντόμων» έγιναν πρωτοσέλιδα σε όλον τον κόσμο, πυροδοτώντας ένα κύμα παρόμοιων μελετών και δίνοντας ώθηση σε προγράμματα παρακολούθησης και πρωτοβουλίες προστασίας.
Όμως, σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, έχει αλλάξει κάτι;
Αξιοποιώντας τον παγκόσμιο συναγερμό που προκάλεσαν αυτές οι μειώσεις, η Φιγκερόα και ο μεταπτυχιακός φοιτητής της, Γουες Γουόλς, επιχείρησαν να εξετάσουν την κατάσταση των εντόμων και των αραχνιδών στη Βόρεια Αμερική – με ανησυχητικά αποτελέσματα.
«Δεν έχουμε καμία ιδέα για το πώς τα πάνε»
Οι δύο ερευνητές συγκέντρωσαν αξιολογήσεις διατήρησης για τα 99.312 γνωστά είδη εντόμων και αραχνιδών στη Βόρεια Αμερική, βόρεια του Μεξικού.
Έμειναν άναυδοι από την έλλειψη διαθέσιμων δεδομένων.
«Σχεδόν το 90 τοις εκατό – 88,5 τοις εκατό για την ακρίβεια – των ειδών εντόμων και αραχνιδών δεν διαθέτουν κανένα καθεστώς προστασίας», λέει η Φιγκερόα, κύρια συγγραφέας μελέτης που δημοσιεύτηκε στις 2 Μαρτίου στο επιστημονικό περιοδικό PNAS.
«Δεν έχουμε απλώς καμία ιδέα για το πώς τα πάνε. Γνωρίζουμε ελάχιστα για τις ανάγκες προστασίας της πλειονότητας των εντόμων και των αραχνιδών στη Βόρεια Αμερική.»
Ανάμεσα στα ελάχιστα μέτρα προστασίας που υπάρχουν, οι πεταλούδες και οι λιβελούλες απολαμβάνουν δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο, όπως και τα υδρόβια είδη που είναι σημαντικά για την παρακολούθηση της ποιότητας του νερού, όπως οι εφήμερες, οι λιθόπτερες και οι τριχόπτερες.
«Οι αραχνίδες, ειδικότερα, απουσιάζουν πραγματικά από τα μέτρα διατήρησης· οι περισσότερες πολιτείες δεν προστατεύουν ούτε ένα είδος», λέει ο Γουόλς, κύριος συγγραφέας της μελέτης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι πολιτείες που βασίζονται σε εξορυκτικές βιομηχανίες, όπως η εξόρυξη και τα ορυκτά καύσιμα, ήταν λιγότερο πιθανό να προστατεύουν είτε τα έντομα είτε τις αραχνίδες.
Γιατί είναι σημαντικές οι αράχνες;
Οι αράχνες συχνά δαιμονοποιούνται ως αρπακτικά, όμως μόνο ένα απειροελάχιστο κλάσμα των ειδών είναι πράγματι επικίνδυνο για τον άνθρωπο – περίπου 25-30 από περισσότερα από 50.000 – και ακόμη λιγότερα προκαλούν συχνά σοβαρή βλάβη.
Οι ικανότητές τους ως θηρευτών, ωστόσο, είναι ανεκτίμητες για τον έλεγχο των πληθυσμών εντόμων. Κρατούν υπό έλεγχο τις μύγες, τα κουνούπια, τις αφίδες και άλλα γεωργικά παράσιτα.
Οι ίδιες, ως θηράματα, αποτελούν ζωτικής σημασίας πηγή τροφής για τα πουλιά, τις σαύρες και άλλα αρπακτικά, μεταφέροντας ενέργεια προς τα πάνω στην τροφική αλυσίδα.
Η παρουσία τους ή η απουσία τους αποτελεί επίσης βασικό πρώιμο δείκτη της υγείας ενός οικοσυστήματος, και χωρίς αυτές η ανισορροπία που θα προέκυπτε θα μπορούσε να έχει καταστροφικές αλυσιδωτές συνέπειες. Οι πληθυσμοί παρασίτων θα μπορούσαν να εκραγούν, οι καλλιέργειες να υποστούν ζημιές και ολόκληρα οικοσυστήματα να αποσταθεροποιηθούν.
«Τα έντομα και οι αραχνίδες είναι θεμελιώδη για την ανθρώπινη κοινωνία», λέει η Λόρα Φιγκερόα, επίκουρη καθηγήτρια περιβαλλοντικής διατήρησης στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης στο Άμερστ, στις ΗΠΑ.
«Βοηθούν στην επικονίαση και στη βιολογική καταπολέμηση των παρασίτων, μπορούν να λειτουργήσουν ως δείκτες της ποιότητας του αέρα και του νερού, και είναι βαθιά ριζωμένα σε πολλές κουλτούρες σε όλο τον κόσμο.»
«Τα έντομα και οι αραχνίδες είναι κάτι πολύ περισσότερο από αντικείμενα φόβου», λέει ο Γουόλς, που έχει τατουάζ με μια αράχνη στο χέρι του. «Πρέπει να τα εκτιμήσουμε για τη σημασία τους στο οικοσύστημα, και αυτό ξεκινά με τη συλλογή περισσότερων δεδομένων και με το να τα θεωρήσουμε άξια προστασίας.»
Μπορούν τα έντομα να επωφεληθούν από τα διδάγματα της προστασίας των πουλιών;
Επί του παρόντος, τα μέτρα προστασίας για τα έντομα και τις αραχνίδες είναι αποσπασματικά, διαφέρουν σημαντικά από πολιτεία σε πολιτεία στις ΗΠΑ και, όπως φαίνεται, επηρεάζονται από την τοπική βιομηχανία.
Βλέποντας την επιτυχία της προστασίας των πτηνών, η Φιγκερόα τονίζει τη σημασία της ενότητας.
«Η έρευνα δείχνει ότι πετυχαίνεις την καλύτερη προστασία όταν ευρείς, ποικίλοι συνασπισμοί ενώνονται», λέει. «Στην περίπτωση των πουλιών, ήταν οι κυνηγοί, οι παρατηρητές πουλιών, οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και πολλές άλλες ομάδες που συνέπραξαν για να πετύχουν έναν κοινό στόχο.»