Η νήσος Χαργκ, απ’ όπου περνά το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, θεωρείται πιθανός στόχος. Ωστόσο, ένα πλήγμα στις εγκαταστάσεις του θα μπορούσε να πλήξει την ιρανική οικονομία και να προκαλέσει σοκ στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Αφού το Ισραήλ έπληξε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην Τεχεράνη και στην περιοχή Αλμπόρζ, βόρεια της χώρας, την περασμένη εβδομάδα, επανήλθαν τα ερωτήματα για το μέλλον της ιρανικής νήσου Χαργκ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το νησί αυτό αποτελεί την κύρια πετρελαϊκή αρτηρία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς μέσω αυτού περνά περισσότερο από το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, οι περισσότερες από τις οποίες κατευθύνονται προς την Κίνα.
Το μικρό αυτό νησί στον Περσικό Κόλπο έχει αναδειχθεί σε πιθανό στόχο για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ καθώς η κλιμάκωση συνεχίζεται.
Πληθαίνουν οι εκτιμήσεις ότι θα μπορούσε να αποτελέσει την «έκπληξη» του πολέμου που ενδεχομένως σχεδιάζουν οι δύο σύμμαχοι για να τερματίσουν τη σύγκρουση.
Τι γνωρίζουμε όμως για το νησί και τι θα σήμαινε η επίθεσή του για την οικονομία του Ιράν αλλά και για την παγκόσμια αγορά;
Ένα ευάλωτο αλλά κρίσιμο σημείο
Η νήσος Χαργκ θεωρείται εδώ και χρόνια ένα από τα πιο ευάλωτα στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία του Ιράν. Παρότι επανειλημμένα θεωρείται πιθανός στρατιωτικός στόχος, μέχρι σήμερα έχει παραμείνει εκτός επιθέσεων. Ωστόσο, η καταστροφή της, εκ πρώτης όψεως, θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα για το ιρανικό καθεστώς και να επιταχύνει το τέλος του πολέμου, όπως επιθυμούν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο Αμερικανός διαπραγματευτής για το Ιράν επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, Ρίτσαρντ Νεφιού, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι «χωρίς το νησί αυτό η οικονομία καταρρέει». Ένα στρατιωτικό πλήγμα στις εγκαταστάσεις του θα ήταν ισχυρό πλήγμα για την Τεχεράνη, αλλά θα μπορούσε επίσης να επεκτείνει τον πόλεμο και να προκαλέσει σοκ στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η γεωγραφία του το καθιστά επίσης εύκολο στόχο. Το νησί έχει μήκος μόλις έξι χιλιόμετρα και βρίσκεται περίπου 25 χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιράν, κοντά στην επαρχία Μπουσέρ. Οι περισσότερες ιρανικές ακτές είναι πολύ ρηχές για τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια του κόσμου, γι’ αυτό το Χαργκ αποτελεί τον βασικό κόμβο φόρτωσης.
Οι εγκαταστάσεις του είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες: δεκάδες δεξαμενές αποθήκευσης βρίσκονται στο νότιο τμήμα του νησιού, ενώ μεγάλες προβλήτες εκτείνονται προς βαθιά νερά για τη φόρτωση γιγαντιαίων δεξαμενόπλοιων. Στο νησί υπάρχουν επίσης κατοικίες εργαζομένων και ένας μικρός αεροδιάδρομος που το συνδέει με την ηπειρωτική χώρα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του ιστότοπου Axios τον περασμένο Μάρτιο, η αμερικανική κυβέρνηση εξέτασε νέα σχέδια για το Ιράν, τα οποία περιλαμβάνουν ακόμη και επιχειρήσεις κομάντο για την εξασφάλιση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας ή ακόμη και την κατάληψη του νησιού, το οποίο έχει δυνατότητα φόρτωσης περίπου επτά εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως. Ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν εφιάλτης για την Κίνα, αλλά όχι μόνο για αυτήν.
Η ιστορία της νήσου Χαργκ
Κατά τον 20ό αιώνα και με την άνθηση της εξόρυξης πετρελαίου στο Ιράν, η νήσος Χαργκ μετατράπηκε τη δεκαετία του 1960 σε βασικό κόμβο εξαγωγής πετρελαίου. Στη δεκαετία του 1970 ενισχύθηκε περαιτέρω η σημασία της, όταν άρχισε να υποδέχεται υπερδεξαμενόπλοια αντί του λιμανιού του Αμπαντάν, καθιστώντας την βασική πύλη του ιρανικού πετρελαίου προς τον κόσμο.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ (1980–1988), οι ιρακινές δυνάμεις επιτέθηκαν πολλές φορές στο νησί προκαλώντας προσωρινές ζημιές. Ωστόσο η Τεχεράνη κατάφερε να προσαρμοστεί μεταφέροντας μέρος των εξαγωγών σε μικρότερες εγκαταστάσεις στα νησιά Λαβάν και Σίρι.
Μετά το τέλος του πολέμου, το Χαργκ επανέκτησε και ενίσχυσε τον ρόλο του. Μεταξύ 2022 και 2025 η εγκατάσταση μπορούσε να φορτώνει ταυτόχρονα έως και δέκα υπερδεξαμενόπλοια. Παράλληλα, επεκτάθηκε και στη φόρτωση λιπασμάτων θείου, υγροποιημένου αερίου και άλλων πετρελαϊκών προϊόντων.
Οι περισσότερες εξαγωγές κατευθύνονται στην Κίνα, τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν παρά τις κυρώσεις. Μόνο το 2024 οι ενεργειακές εξαγωγές της χώρας έφτασαν τα 78 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο κίνδυνος κλιμάκωσης
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι οι επιθέσεις θα μπορούσαν να επεκταθούν πέρα από στρατιωτικούς και πυρηνικούς στόχους. Ωστόσο ο Λευκός Οίκος απέφυγε να σχολιάσει συγκεκριμένα τη στρατηγική για τη νήσο Χαργκ.
Από την άλλη πλευρά, ο αρχηγός της ισραηλινής αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ κάλεσε ανοιχτά το Ισραήλ να πλήξει το νησί, υποστηρίζοντας ότι η καταστροφή των ενεργειακών εγκαταστάσεων εκεί θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση της ιρανικής οικονομίας.
Αναλυτές σημειώνουν ότι το νησί θα μπορούσε να αδρανοποιηθεί με διάφορους τρόπους: καταστρέφοντας τις αντλίες και τους αγωγούς φόρτωσης δεξαμενόπλοιων, πλήττοντας τις δεξαμενές αποθήκευσης ή διακόπτοντας τους θαλάσσιους αγωγούς που μεταφέρουν πετρέλαιο στο νησί.
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε επίθεση στον ενεργειακό του τομέα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίποινα εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Κόλπο. Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι διαθέτουν την ικανότητα να πλήξουν τέτοιους στόχους αν συνεχιστούν οι επιθέσεις.
Μέχρι στιγμής, οι αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις φαίνεται να έχουν μοιραστεί γεωγραφικά: το Ισραήλ πλήττει κυρίως δυτικές και κεντρικές περιοχές του Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ δραστηριοποιούνται περισσότερο στον νότο και στα χωρικά ύδατα της χώρας, όπου βρίσκεται και η νήσος Χαργκ.
Γιατί δεν έχει χτυπηθεί ακόμη
Παρότι θα μπορούσε να αποτελέσει ένα «πολύτιμο τρόπαιο» στον πόλεμο, πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μια επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου παγκοσμίως.
Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον εκτιμά ότι η καταστροφή ή αδρανοποίηση του νησιού θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου από 10 έως και 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση.
Ο πρώην αξιωματούχος των ΗΠΑ Μάικλ Ντόραν υποστηρίζει ότι η Ουάσινγκτον έχει εδώ και χρόνια θέσει «κόκκινη γραμμή» γύρω από το νησί, αποφεύγοντας να το στοχοποιήσει ακόμη και σε προηγούμενες συγκρούσεις.
Ο λόγος είναι και πολιτικός: ο Λευκός Οίκος δεν επιθυμεί μια νέα εκτίναξη στις τιμές καυσίμων, ιδιαίτερα ενόψει των αμερικανικών εκλογών.
Έτσι, η νήσος Χαργκ παραμένει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί για την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ, αλλά ταυτόχρονα μια οικονομική παγίδα που θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρη την παγκόσμια αγορά ενέργειας.