Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι θεωρείται ότι χρησιμοποιούν το μορίνγκα για να αποστειρώνουν το νερό.
Μια τεχνική καθαρισμού νερού ηλικίας χιλιετιών θα μπορούσε να αποτελέσει τη λύση για το πόσιμο νερό της Ευρώπης που είναι γεμάτο μικροπλαστικά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε μια πρόσφατη μελέτη (πηγή στα Αγγλικά), διαπιστώθηκε ότι οι σπόροι από το «θαυματουργό» δέντρο μορίγκα είναι εξίσου αποτελεσματικοί ή και καλύτεροι από το χημικό τους αντίστοιχο στο φιλτράρισμα παλαιωμένων μικροπλαστικών PVC – ενός από τα πιο επιβλαβή είδη πλαστικού για την ανθρώπινη υγεία. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για μια πιο πράσινη εναλλακτική λύση για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού.
Μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια που απελευθερώνονται από ελαστικά αυτοκινήτων, μπογιές, υφάσματα και αποικοδομημένες πλαστικές συσκευασίες συσσωρεύονται στα υδάτινα συστήματα του πλανήτη εδώ και δεκαετίες, δημιουργώντας έναν σιωπηλό αλλά αυξανόμενο κίνδυνο για την υγεία.
Το 2024, η ΕΕ ενίσχυσε τα πρωτόκολλα παρακολούθησης για τα μικροπλαστικά στο πόσιμο νερό. Όμως πέρυσι, ερευνητές προειδοποίησαν ότι τα πολύ μικρά σωματίδια, τα οποία είναι πιο πιθανό να περάσουν από το έντερο στο αίμα και στα όργανα, μπορεί να διαφεύγουν από τα δίχτυα των ελέγχων.
Η χρήση της μορίγκα για καθαρισμό είναι τόσο παλιά όσο και καινοτόμος: θεωρείται ότι χρησιμοποιούνταν ήδη από τους αρχαίους Αιγυπτίους για την απομάκρυνση βακτηρίων και τη μείωση της θολερότητας του νερού.
Χάρη στη γρήγορη ανάπτυξή της, την ανθεκτικότητα στην ξηρασία και τις χαμηλές απαιτήσεις σε νερό, η πολυετής αυτή καλλιέργεια δεν χρειάζεται μόνο ελάχιστες εισροές – λειτουργεί ως δεξαμενή άνθρακα, ευδοκιμεί σε ξηρά, υποβαθμισμένα εδάφη και ενισχύει τη βιοποικιλότητα.
Το ευρύ φάσμα χρήσεων της μορίγκα, από την αντιμετώπιση του υποσιτισμού και ασθενειών μέχρι τον καθαρισμό νερού και τα προϊόντα αντιγήρανσης, της έχει χαρίσει το παρατσούκλι «δέντρο-θαύμα».
Γιατί τα μικροπλαστικά και οι μέθοδοι φιλτραρίσματός τους είναι επικίνδυνα;
Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην υγεία, που ενδέχεται να συνδέονται με καρκίνο, εμφράγματα και αναπαραγωγικά προβλήματα, αυτά τα μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια – με μήκος μικρότερο από πέντε χιλιοστά – μπορούν να απορροφούν και να μεταφέρουν άλλους επικίνδυνους ρύπους σε ολόκληρα τα οικοσυστήματα και στην τροφική αλυσίδα.
Προς το παρόν, οι ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν τόσο φυσικές όσο και χημικές μεθόδους για να απομακρύνουν τα μικροπλαστικά από τα αστικά λύματα.
Το θειικό αλουμίνιο, γνωστό και ως alum, είναι ένα ανόργανο άλας που χρησιμοποιείται ευρέως ως κροκιδωτικό στην επεξεργασία νερού, διαχωρίζοντας τα μικροπλαστικά και άλλους ρυπαντές ώστε να μπορούν να αφαιρεθούν.
Παρότι είναι αποτελεσματικό στον καθαρισμό, η λανθασμένη χρήση του μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα αλουμινίου στο νερό, τα οποία έχουν συνδεθεί με πιθανές νευρολογικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Το alum παράγει επίσης μεγάλους όγκους ιλύος κατά τη διαδικασία κροκίδωσης, η οποία είναι δύσκολο να διαχειριστεί και να απορριφθεί – συνήθως καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής, όπου μπορεί να εκλύει τοξικές ουσίες στο έδαφος και τα ύδατα.
Η παραγωγή του alum είναι επίσης επιβαρυντική, καθώς απαιτεί επιφανειακή εξόρυξη βωξίτη σε τροπικές περιοχές όπως η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Γουινέα, η Γουιάνα και η Τζαμάικα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αποψίλωση δασών και απώλεια ενδιαιτημάτων. Η διύλιση και η επεξεργασία των πρώτων υλών στο τελικό προϊόν χρειάζονται σημαντική θερμική ενέργεια, με αποτέλεσμα την έκλυση εκπομπών που θερμαίνουν τον πλανήτη.
Ο σπόρος του «δέντρου-θαύμα» μπορεί να απομακρύνει το 98% των μικροπλαστικών από το νερό
Η πρόσφατη μελέτη, με επικεφαλής τη Γκαμπριέλε Μπατίστα από το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο (UNESP) στη Βραζιλία και δημοσιευμένη στην επιστημονική επιθεώρηση ACS Omega, αναδεικνύει τις δυνατότητες της μορίγκα, του λεγόμενου «δέντρου-θαύμα», ως φυτικής, μη τοξικής εναλλακτικής λύσης.
Στη μελέτη συγκρίνονται το alum και ένα εκχύλισμα με βάση άλατα που προέρχεται από τη μορίγκα. Και τα δύο κροκιδωτικά λειτουργούν εξουδετερώνοντας το αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο που κάνει τα σωματίδια μικροπλαστικού να απωθούν το ένα το άλλο και να διαφεύγουν από τα φίλτρα. Μόλις εξουδετερωθεί το φορτίο, τα σωματίδια συσσωματώνονται σε μεγαλύτερα σύμπλοκα – τα λεγόμενα «flocs» – που μπορούν να παγιδευτούν σε φίλτρο άμμου.
Τόσο το alum όσο και το αντίστοιχο σκεύασμα από μορίγκα κατάφεραν να απομακρύνουν με επιτυχία πάνω από το 98% των σωματιδίων PVC από το νερό, με τη μορίγκα να αποδεικνύεται πιο σταθερά αξιόπιστη σε ευρύτερο εύρος τιμών pH.
Τα σωματίδια είχαν μέγεθος γύρω στα 15 μικρόμετρα – αρκετά μικρό ώστε να περνούν μέσα από τα τυπικά φίλτρα.
Διαπιστώθηκε ότι η μορίγκα είναι εξίσου αποτελεσματική για την εν σειρά (in-line) διήθηση όσο και για την άμεση διήθηση, γεγονός που σημαίνει ότι θα μπορούσε να καταστήσει περιττή τη δαπανηρή και ενεργοβόρα διαδικασία κροκίδωσης, η οποία δεσμεύει τα κροκιδωμένα σωματίδια μεταξύ τους.
Ένα μειονέκτημα που, σύμφωνα με τους ερευνητές, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση είναι η έκπλυση διαλυμένου οργανικού άνθρακα κατά τη διαδικασία, η οποία θα μπορούσε να περιπλέξει τα επόμενα στάδια επεξεργασίας. Η αποτελεσματικότητα της μορίγκα πρέπει επίσης να δοκιμαστεί σε μεγαλύτερη κλίμακα.