Ορισμένοι θεωρούν το έργο «περιττό» λόγω των δύσκολων οικονομικών συνθηκών στην Αίγυπτο, σημειώνοντας ότι περίπου 66% των κατοίκων ζουν κάτω από το όριο φτώχειας.
Τα εγκαίνια από τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φάταχ αλ Σίσι της νέας έδρας της στρατηγικής διοίκησης των ενόπλων δυνάμεων, γνωστής ως «Οκτάγωνο» (το οκταγωνικό κτίριο), προκάλεσαν ευρεία συζήτηση σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς ισραηλινά μέσα ενημέρωσης δεν έκρυψαν την ανησυχία τους για αυτό το γιγαντιαίο έργο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Σίσι εμφανίστηκε στην τελετή εγκαινίων με στρατιωτική στολή, σε μια εικόνα που τράβηξε τα βλέμματα, καθώς ήταν η πρώτη φορά εδώ και περίπου οκτώ χρόνια – και η έκτη από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2014. Αυτό προσέδωσε στο γεγονός συμβολικό χαρακτήρα, που σε πολιτικούς κύκλους ερμηνεύτηκε ως «μήνυμα ισχύος» σε μια περίοδο περιφερειακής έντασης, ενώ άλλοι το είδαν απλώς ως «στρατιωτική επίδειξη» σε μια χώρα που δοκιμάζεται από μια ασφυκτική οικονομική κρίση.
Πώς βλέπει το Ισραήλ το έργο;
Σε αυτό το πλαίσιο, η εφημερίδα «Jerusalem Post» μετέφερε δήλωση του Ισραηλινού ερευνητή, ειδικού σε αραβικά ζητήματα, Έλι Ντέκελ, σύμφωνα με τον οποίο η σχέση μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ δεν συνιστά πλήρη ειρήνη, όπως την παρουσιάζουν οι Ισραηλινοί, αλλά μοιάζει περισσότερο με έναν «ψυχρό πόλεμο» χωρίς ανταλλαγή πυρών.
Πρόσθεσε ότι οι δηλώσεις που προέρχονται από τα αιγυπτιακά μέσα ενημέρωσης και τους αξιωματούχους έχουν γίνει πιο αιχμηρές και ότι τα αισθήματα μίσους και εχθρότητας μεταξύ των δύο πλευρών κλιμακώθηκαν σημαντικά μετά τον πόλεμο στη Γάζα και εντάθηκαν ακόμη περισσότερο μετά τον πόλεμο με το Ιράν.
Ισραηλινοί αναλυτές εκτιμούν ότι το έργο «Οκτάγωνο» στέλνει το μήνυμα πως το Κάιρο εργάζεται για την ανάπτυξη των στρατιωτικών του δυνατοτήτων σε πρωτοφανές επίπεδο, σε μια περίοδο που η περιοχή βρίσκεται σε κατάσταση αστάθειας.
Κατά την άποψή τους, αυτό το γιγαντιαίο έργο αντικατοπτρίζει μια μετατόπιση στην περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων και ενδέχεται να μεταφέρει τη σχέση των δύο χωρών από το πλαίσιο του παραδοσιακού συντονισμού ασφαλείας σε μια μορφή ανταγωνισμού υπό όρους. Ωστόσο, παραμένει μια σχέση που μπορεί να εκραγεί ανά πάσα στιγμή, ιδίως όσο συνεχίζονται οι διαφωνίες γύρω από τη Γάζα ειδικότερα και το παλαιστινιακό ζήτημα γενικότερα.
Εργο που προκαλεί αντιδράσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο
Το συγκρότημα εκτείνεται σε έκταση περίπου 92 τετραγωνικών χιλιομέτρων και περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο σύστημα διοίκησης και ελέγχου των ενόπλων δυνάμεων. Αποτελείται από 13 στρατηγικές ζώνες, μεταξύ των οποίων οκτώ εξωτερικά κτίρια με οκταγωνικό σχεδιασμό που περιβάλλουν δύο κεντρικά κτίρια στο μέσο, καθώς και βοηθητικές και υλικοτεχνικές εγκαταστάσεις.
Το έργο θυμίζει ως προς τον σχεδιασμό του τόσο το αμερικανικό «Πεντάγωνο», που χτίστηκε το 1943, όσο και το ρωσικό Εθνικό Κέντρο Διοίκησης Άμυνας, που εγκαινίασε ο πρόεδρος Πούτιν το 2014. Ωστόσο, το Οκτάγωνο τούς ξεπερνά κατά πολύ σε μέγεθος, γεγονός που το καθιστά το μεγαλύτερο στρατιωτικό συγκρότημα στον κόσμο, με συνολική επιφάνεια περίπου 4,6 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων, έναντι περίπου 117.000 τετραγωνικών μέτρων του Πενταγώνου.
Αιγύπτιοι αξιωματούχοι δικαιολόγησαν το έργο ως αναγκαίο για την αντιμετώπιση μιας χρόνιας αδυναμίας του στρατού, καθώς για δεκαετίες η ανώτατη ηγεσία και τα επιτελεία του ήταν διασκορπισμένα σε παλαιές εγκαταστάσεις στο κέντρο του Καΐρου. Αυτό, όπως υποστηρίζουν, εμπόδιζε τον συντονισμό μεταξύ των διαφορετικών κλάδων και καθιστούσε την ασφάλειά τους ιδιαίτερα δύσκολη σε μια πόλη άνω των 20 εκατομμυρίων κατοίκων.
Οι επικριτές, ωστόσο, θεωρούν το έργο «περιττό» σε μια χώρα όπου περίπου το 66% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, σύμφωνα με τοπικές και διεθνείς εκτιμήσεις. Η αιγυπτιακή στρατιωτική δαπάνη δεν υπερβαίνει το 1,1% του ΑΕΠ, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην περιοχή, σε σύγκριση με άλλα κράτη που δαπανούν πολύ υψηλότερα ποσοστά.
Ελλείψει επίσημων στοιχείων για το κόστος του «Οκταγώνου», εκτιμάται ότι η κατασκευή της νέας διοικητικής πρωτεύουσας, στην οποία βρίσκεται το συγκρότημα, κόστισε περίπου 58 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο αρθρογράφος και ειδικός σε θέματα άμυνας Τάιλερ Ρόγουεϊ περιέγραψε το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του έργου ως «εντυπωσιακά», σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει ακριβής εκτίμηση του κόστους του, αλλά υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα «εξαιρετικά δαπανηρό» εγχείρημα. Βασίζεται σε χρηματοδοτήσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων από χώρες του Κόλπου και την Κίνα, σε ξένες επενδύσεις, καθώς και σε έσοδα από πωλήσεις γης.
Αναλυτές συνδέουν τα έργα της νέας διοικητικής πρωτεύουσας με τη διογκούμενη κρίση χρέους της Αιγύπτου, που υπερβαίνει τα 380 δισεκατομμύρια δολάρια, θεωρώντας ότι οι δαπάνες για αυτά τα έργα συνέβαλαν στην αύξηση των δημοσιονομικών πιέσεων, τη στιγμή που οι πολίτες βιώνουν επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης.
Ο Σίσι έχει άλλες προτεραιότητες
Παρά τον τεράστιο όγκο του «Οκταγώνου», τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η ισραηλινή ανησυχία παραμένει περιορισμένη. Ο βασικός λόγος είναι η συνέχιση του συντονισμού ασφαλείας μεταξύ των δύο χωρών, παρά την πολιτική ένταση, καθώς καμία από τις δύο πλευρές δεν μπορεί να αντέξει κατάρρευση της σχέσης.
Επιπλέον, οι αιγυπτιακές απειλές δεν στρέφονται σήμερα κατά του Ισραήλ, καθώς ο Σίσι είναι απασχολημένος με άλλα μέτωπα, μεταξύ των οποίων το Σουδάν, η Λιβύη και η Αιθιοπία. Επιπρόσθετα, ο εκσυγχρονισμός των αιγυπτιακών ενόπλων δυνάμεων δεν ερμηνεύεται αυτομάτως ως προετοιμασία για πόλεμο, ενώ και το ίδιο το Ισραήλ αντιμετωπίζει άλλα, πιο επείγοντα, περιφερειακά μέτωπα.