Αποστολή διάρκειας ενός μήνα στην Αρκτική αποκαλύπτει οικοσυστήματα βαθέων υδάτων σε περιοχή που εξετάζεται για εξορύξεις.
Για έναν μήνα, μια ομάδα διεθνών επιστημόνων εξερευνούσε τον αρκτικό βυθό ανοιχτά της Νορβηγίας. Τηλεχειριζόμενα υποβρύχια οχήματα (ROVs) κινούνταν πάνω από υποθαλάσσια όρη και υδροθερμικές πηγές, φτάνοντας σε βάθη έως και 3.000 μέτρων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η αποστολή τους; Να συλλέξουν στοιχεία για τη σπάνια και εύθραυστη θαλάσσια ζωή που μπορεί να απειληθεί από σχέδια εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών από τον βυθό.
Η αποστολή, που οργανώθηκε από τη Greenpeace, μεταδιδόταν ζωντανά, προσελκύοντας πάνω από 450.000 θεατές στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Μεταξύ των ειδών που καταγράφηκαν ήταν ένα σπάνιο χταπόδι Dumbo – συμπτωματικά, η μασκότ της αποστολής. Οι ερευνητές συνέλεξαν επίσης περισσότερα από 400 δείγματα σπόγγων και εντόπισαν αρκετά είδη που μπορεί να είναι νέα για την επιστήμη.
Η Άννε Χέλενε Τάντμπεργκ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν που συμμετείχε στην αποστολή, λέει ότι τα οικοσυστήματα της βαθιάς θάλασσας ανακάμπτουν ιδιαίτερα αργά από τις διαταραχές. «Πολλά από τα είδη ζουν πολλά χρόνια και δεν παράγουν μεγάλο αριθμό απογόνων, οπότε αν συμβεί κάτι, έχουν πολύ μικρή ικανότητα “επανόρθωσης”», επισημαίνει.
Η Τάντμπεργκ προσθέτει ότι η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει το πρόβλημα. Πολλά ασπόνδυλα της βαθιάς θάλασσας εξαρτώνται από ψυχρά, σταθερά νερά και από εξωτερικούς σκελετούς που αποτελούνται από ασβέστιο, και τα δύο επηρεάζονται καθώς οι ωκεανοί θερμαίνονται και οξινίζονται. «Η βαθιά θάλασσα, παρότι βρίσκεται μακριά από εμάς, ήδη τώρα υποφέρει από πολλά προβλήματα», σημειώνει.
Τα σχέδια εξόρυξης του βυθού προκαλούν έντονη συζήτηση
Η περιοχή που εξετάστηκε κατά την αποστολή άνοιξε για εξόρυξη σε μεγάλα βάθη από την κυβέρνηση της Νορβηγίας το 2024. Έκτοτε οι έρευνες έχουν παγώσει τουλάχιστον μέχρι το 2029, μετά τις αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων, επιστημόνων, αλιευτικών κοινοτήτων και κομμάτων της αντιπολίτευσης στη Νορβηγία.
Οι υποστηρικτές της εξόρυξης σε μεγάλα βάθη, ανάμεσά τους ορισμένες κυβερνήσεις και μεταλλευτικές εταιρείες, υποστηρίζουν ότι ο βυθός διαθέτει αποθέματα κρίσιμων ορυκτών – όπως κοβάλτιο, νικέλιο και σπάνιες γαίες – που είναι απαραίτητα για μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα και άλλες πράσινες τεχνολογίες και ότι αυτά τα αποθέματα μπορούν να μειώσουν την πίεση στις χερσαίες αλυσίδες εφοδιασμού. Η Νορβηγία επικαλείται αυτή τη λογική για την αξιοποίηση των δικών της εγχώριων πόρων του βυθού.
Οι επικριτές, ανάμεσά τους θαλάσσιοι επιστήμονες και οργανώσεις προστασίας της φύσης, αντιτείνουν ότι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι δεν έχουν κατανοηθεί επαρκώς και μπορεί να είναι μη αναστρέψιμοι, και ότι επαρκή αποθέματα ορυκτών εξακολουθούν να υπάρχουν στη ξηρά. Υπάρχουν εκκλήσεις για μορατόριουμ έως ότου οι επιπτώσεις γίνουν καλύτερα γνωστές. Οι διαπραγματεύσεις για τους διεθνείς κανόνες εξόρυξης, με επικεφαλής τη Διεθνή Αρχή Βυθού των Ηνωμένων Εθνών, συνεχίζονται.
Για τους επιστήμονες που βρίσκονται πίσω από την αρκτική αποστολή, προτεραιότητα είναι η συλλογή στοιχείων πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση. Τα δείγματα και το οπτικό υλικό τους θα αναλυθούν τους επόμενους μήνες, και τα συμπεράσματα αναμένεται να τροφοδοτήσουν προτάσεις για θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές στα νορβηγικά ύδατα.