Αποστολή διάρκειας ενός μήνα στην Αρκτική αποκαλύπτει οικοσυστήματα βαθέων υδάτων σε περιοχή που εξετάζεται για εξορυκτική δραστηριότητα.
Για έναν μήνα, μια ομάδα διεθνών επιστημόνων εξερευνούσε τον πυθμένα της Αρκτικής, ανοιχτά των ακτών της Νορβηγίας. Τηλεχειριζόμενα υποβρύχια οχήματα (ROV) κινούνταν πάνω από θαλάσιες οροσειρές και υδροθερμικές πηγές, φτάνοντας σε βάθη έως και 3.000 μέτρων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ποια ήταν η αποστολή τους; Να συλλέξουν στοιχεία για τη σπάνια και εύθραυστη θαλάσσια ζωή, η οποία θα μπορούσε να απειληθεί από τα σχέδια για εξορύξεις κρίσιμων μετάλλων στον βυθό.
Η αποστολή, την οποία διοργάνωσε η Greenpeace, μεταδιδόταν ζωντανά και συγκέντρωσε περισσότερους από 450.000 θεατές στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Ανάμεσα στα είδη που καταγράφηκαν στην κάμερα ήταν ένα σπάνιο χταπόδι Dumbo – κατά σύμπτωση, η μασκότ της αποστολής. Οι ερευνητές συνέλεξαν επίσης περισσότερα από 400 δείγματα σπόγγων και εντόπισαν αρκετά είδη που ενδέχεται να είναι άγνωστα μέχρι σήμερα στην επιστήμη.
Η Αννε Χέλενε Τάντμπεργκ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν που συμμετείχε στην αποστολή, αναφέρει ότι τα οικοσυστήματα των μεγάλων βαθέων υδάτων ανακάμπτουν ιδιαιτέρως αργά από τις διαταραχές. «Πολλά από τα είδη ζουν πολλά χρόνια και δεν παράγουν πολλούς απογόνους, επομένως, αν συμβεί κάτι, έχουν ελάχιστη ικανότητα να ανακάμψουν», λέει.
Η Τάντμπεργκ προσθέτει ότι η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει το πρόβλημα. Πολλά βαθύβια ασπόνδυλα εξαρτώνται από κρύα, σταθερά νερά και από εξωτερικούς σκελετούς από ασβέστιο, και τα δύο εκ των οποίων επηρεάζονται καθώς οι ωκεανοί θερμαίνονται και οξινοποιούνται. «Ο βαθύς ωκεανός, παρότι είναι μακριά από εμάς, ήδη τώρα αντιμετωπίζει πάρα πολλά προβλήματα», λέει.
Τα σχέδια για εξορύξεις στον βυθό αντιμετωπίζουν έντονη αντιπαράθεση
Η περιοχή που εξερευνήθηκε κατά την αποστολή είχε ανοίξει για εξορύξεις σε μεγάλα βάθη από τη νορβηγική κυβέρνηση το 2024. Έκτοτε, οι εργασίες εξερεύνησης έχουν παγώσει τουλάχιστον έως το 2029, μετά τις αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων, επιστημόνων, αλιευτικών κοινοτήτων και κομμάτων της αντιπολίτευσης στη Νορβηγία.
Οι υποστηρικτές των εξορύξεων σε μεγάλα βάθη, ανάμεσά τους ορισμένες κυβερνήσεις και μεταλλευτικές εταιρείες, υποστηρίζουν ότι ο βυθός κρύβει αποθέματα κρίσιμων μετάλλων – όπως κοβάλτιο, νικέλιο και σπάνιες γαίες – που είναι απαραίτητα για μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα και άλλες πράσινες τεχνολογίες, και ότι αυτά τα αποθέματα θα μπορούσαν να μειώσουν την πίεση στις εφοδιαστικές αλυσίδες που βασίζονται σε κοιτάσματα στην ξηρά. Η Νορβηγία έχει επικαλεστεί αυτό το σκεπτικό για να αξιοποιήσει τους δικούς της πόρους στον θαλάσσιο βυθό.
Οι επικριτές, μεταξύ των οποίων θαλάσσιοι επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις, αντιτείνουν ότι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι είναι ελάχιστα κατανοητοί και ενδεχομένως μη αναστρέψιμοι και ότι επαρκή αποθέματα μεταλλευμάτων εξακολουθούν να υπάρχουν στην ξηρά. Ζητούν την επιβολή μορατόριουμ μέχρι να γίνουν καλύτερα γνωστές οι επιπτώσεις. Οι διαπραγματεύσεις για τους διεθνείς κανόνες εξόρυξης, υπό την ηγεσία της Διεθνούς Αρχής Θαλάσσιου Βυθού του ΟΗΕ, βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Για τους επιστήμονες πίσω από την αποστολή στην Αρκτική, προτεραιότητα είναι η συλλογή στοιχείων πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση. Τα δείγματα και τα οπτικά ντοκουμέντα θα αναλυθούν τους επόμενους μήνες και τα αποτελέσματα αναμένεται να τροφοδοτήσουν προτάσεις για θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές στα νορβηγικά ύδατα.