#FREE120: Γράμματα σε βαριά άρρωστους πολιτικούς κρατουμένους στη Ρωσία

Σε δεκάδες πόλεις στον κόσμο ξεκίνησε η καμπάνια «Καλοκαίρι της ελπίδας» για τη στήριξη των βαριά ασθενών Ρώσων πολιτικών κρατουμένων. Την οργανώνουν το κανάλι «Γράμματα σε πολιτικούς κρατουμένους» και η καμπάνια #FREE120. Δράσεις θα πραγματοποιούνται σε όλη τη διάρκεια Ιουλίου σε 20 πόλεις της Ευρώπης (ανάμεσά τους η Βαρκελώνη, η Μπολόνια, η Βιέννη, το Δουβλίνο, το Λονδίνο, το Λουξεμβούργο), σε πέντε πόλεις των ΗΠΑ, σε αρκετές πόλεις της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας. Στη Ρωσία, ακτιβιστές θα γράφουν σε πολιτικούς κρατουμένους στη Μόσχα, στο Νοβοσιμπίρσκ, στην Περμ, στη Σαμάρα και στο Γιαροσλάβλ.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Στόχος είναι να στραφεί η προσοχή στους βαριά ασθενείς πολιτικούς κρατουμένους, ανάμεσά τους Ρώσοι αντιπολεμικοί ακτιβιστές, κάτοικοι της προσαρτημένης Κριμαίας, δημοσιογράφοι που καταδικάστηκαν για «ψευδείς ειδήσεις για τον στρατό», να τους βοηθήσει να βρουν νέους ανθρώπους για αλληλογραφία, να συγκεντρώσει πόρους και να δημιουργήσει νέες ομάδες στήριξης.

Η καμπάνια FREE120 , που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2024, συσπείρωσε πρωτοβουλίες υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αντιπολεμικά εγχειρήματα από διάφορες χώρες. Οι συμμετέχοντες απαιτούν την άμεση απελευθέρωση των βαριά ασθενών πολιτικών κρατουμένων από τις ρωσικές φυλακές· στον κατάλογο βρίσκονται σήμερα 408 άτομα.

Στη Γενεύη, τη βραδιά γραφής επιστολών σε πολιτικούς κρατουμένους οργάνωσε η κοινότητα Ρωσία του Μέλλοντος – Ελβετία . Δημιουργήθηκε λίγο μετά τη μαζική ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και από τότε διοργανώνει τακτικά διαδηλώσεις στον δρόμο, στρογγυλές τράπεζες, εκθέσεις και συγκεντρώνει χρήματα για πολιτικούς κρατουμένους στη Ρωσία.

«Παρατηρήσαμε ότι στην Ελβετία κανείς δεν οργανώνει τέτοιες βραδιές γράφοντας γράμματα σε πολιτικούς κρατουμένους, παρόλο που οι ρωσικές διασπορές σε όλο τον κόσμο τις έχουν εντάξει στην τακτική τους πρακτική», λέει η Μαρία, μία από τις ακτιβίστριες. «Την πρώτη φορά οργανώσαμε μια τέτοια βραδιά το καλοκαίρι – φθινόπωρο του 2022. Από τότε προσπαθούμε να τις πραγματοποιούμε σε διάφορα μέρη της Ελβετίας: στη Λωζάνη, τακτικά στη Ζυρίχη, στη Βασιλεία, στη Σχολή Σλαβικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Φριβούργου μάς είχαν καλέσει».

Ακτιβίστρια της «Ρωσίας του Μέλλοντος» απλώνει τα βιογραφικά βαριά ασθενών Ρώσων πολιτικών κρατουμένων στους οποίους θα γράψουν.

Η «Ρωσία του Μέλλοντος» προσπαθεί να οργανώνει βραδιές γραφής επιστολών κάθε 2–3 μήνες. «Για κάθε βραδιά προσπαθούμε να διαλέγουμε ένα θέμα: για παράδειγμα την υπόθεση του Μπαϊμάκ, την υπόθεση της “Άνοιξης”, των δικηγόρων του Ναβάλνι. Ή γράφουμε μόνο σε γυναίκες πολιτικές κρατούμενες, ή σε ηλικιωμένους, ή σε πολύ νέους ανθρώπους, που σχεδόν θα τους έλεγες παιδιά», λέει η Μαρία.

Η προετοιμασία απαιτεί κάποια προσπάθεια: «Ετοιμάζουμε για τη βραδιά αυτά τα βιογραφικά των πολιτικών κρατουμένων, ώστε ο κόσμος να μπορεί να τα διαβάσει· είναι πολύ πιο εύκολο να γράψεις όταν έχεις μια φωτογραφία και γνωρίζεις έστω κάτι για τον άνθρωπο».

Τον Ιούλιο φέτος, συνεχίζει η Μαρία, η ένωση συμπλήρωσε έναν χρόνο από τότε που τα γράμματα προς Ρώσους πολιτικούς κρατουμένους αποστέλλονται μέσω ηλεκτρονικής υπηρεσίας αλληλογραφίας. «Πριν από αυτό γράφαμε καρτ ποστάλ και επιστολές σε χαρτί. Έπρεπε να βρίσκουμε τρόπο να στείλουμε ένα δέμα με δέσμες επιστολών στη Ρωσία. Εκεί εθελοντές τα διακινούσαν στις φυλακές και στα κέντρα προσωρινής κράτησης μέσω των Ρωσικών Ταχυδρομείων. Αυτό ήταν πολύ χρονοβόρο και δαπανηρό. Και το πιο δυσάρεστο ήταν ότι δεν λάμβανες σχεδόν ποτέ απάντηση – ήταν μονόπλευρη αλληλογραφία».

Σύμφωνα με τη Μαρία, μέσα σε έναν χρόνο μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στάλθηκαν από την Ελβετία περίπου 100 γράμματα και στο 50% από αυτά υπήρξε απάντηση. «Κάποιοι έχουν πια τακτική αλληλογραφία, κάτι εξαιρετικά πολύτιμο. Ο κρατούμενος νιώθει ότι έχει έναν φίλο στη μακρινή Ελβετία. Αυτό τον ζεσταίνει, τον στηρίζει. Στις απαντήσεις τους υπάρχουν λόγια βαθιάς ευγνωμοσύνης».

Τον Απρίλιο φέτος, το ρωσικό υπουργείο Δικαιοσύνης κατέταξε την κοινότητα «Ρωσία του Μέλλοντος – Ελβετία» στον κατάλογο των «ανεπιθύμητων οργανώσεων». Όπως παραδέχεται η Μαρία, μέχρι στιγμής δεν έχουν νιώσει μεγάλες αλλαγές, πέρα από το ότι μερικοί άνθρωποι αποχώρησαν από τα δημόσια κανάλια στο Telegram και κάποιοι σταμάτησαν να τους ακολουθούν στο Instagram.

«Κανένα μέλος της κοινότητας στην Ελβετία δεν αποχώρησε, ούτε καν οι καθηγητές σλαβικών σπουδών από τα πανεπιστήμια του Φριβούργου και της Γενεύης, τους οποίους καλέσαμε στη βραδιά γραφής επιστολών κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Τους εξηγήσαμε ειλικρινά ότι πλέον θεωρούμαστε “ανεπιθύμητη οργάνωση”, αλλά κανείς δεν έφυγε».

Παρά ταύτα, προσθέτει η Μαρία, οι ακτιβιστές έχουν γίνει πιο προσεκτικοί, καθώς ορισμένοι συνεχίζουν να ταξιδεύουν στη Ρωσία για να επισκέπτονται ηλικιωμένους συγγενείς. Κατά τη γνώμη της, ενδεικτικό θα είναι το τέλος της χρονιάς, όταν θα φανεί τι θα γίνει με τις δωρεές. Δεν αποκλείεται οι άνθρωποι να φοβηθούν να συνεισφέρουν οικονομικά, λέει.

Βιογραφικό του Γεβγκένι Καζάντσεφ, τον οποίο η οργάνωση «Memorial» έχει αναγνωρίσει ως πολιτικό κρατούμενο, προετοιμασμένο από τους ακτιβιστές της «Ρωσίας του Μέλλοντος». Γενεύη, 12 Ιουλίου 2026.Βιογραφικό του Γεβγκένι Καζάντσεφ, τον οποίο η οργάνωση «Memorial» έχει αναγνωρίσει ως πολιτικό κρατούμενο, προετοιμασμένο από τους ακτιβιστές της «Ρωσίας του Μέλλοντος». Γενεύη, 12 Ιουλίου 2026.

Η Σάρα ζει στη Γενεύη και προσπαθεί να μη χάνει καμία βραδιά γραφής επιστολών. Τα τελευταία δύο χρόνια έχει ξεκινήσει αλληλογραφία με περίπου 12 Ρώσους κρατουμένους και έχει λάβει ακόμη και μερικές απαντήσεις, κάτι που την εξέπληξε πολύ, όπως λέει.

Αλληλογραφεί κυρίως με γυναίκες: «Για μια γυναίκα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να βρίσκεται στη φυλακή· υπάρχει η συνεχής ανησυχία για τα παιδιά, ενώ οι συνθήκες κράτησης δυσχεραίνονται από προβλήματα χαρακτηριστικά για τις γυναίκες». Η Σάρα γράφει επίσης σε όσους μοιράζεται κοινά ενδιαφέροντα, για παράδειγμα την αγάπη για την ποίηση και τη λογοτεχνία: «Τότε είναι πιο εύκολο να δημιουργηθεί επαφή», εξηγεί.

Καμιά φορά οι φίλοι δι’ αλληλογραφίας χάνονται: «Μιας δημοσιογράφου με την οποία αλληλογραφούσα άλλαξε ο τόπος κράτησης και την έχασα », λέει η Σάρα. «Δεν μπορούμε να γράψουμε μέσω της επίσημης ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, οπότε μέχρι στιγμής δεν έχω βρει τρόπο να αποκαταστήσω την επαφή. Δεν την ξεχνώ όμως: διαβάζω στο Facebook τα νέα που δημοσιεύουν οι φίλοι της και η επιτροπή στήριξης».

Μεταξύ των υπόλοιπων συμμετεχόντων στη βραδιά ήταν ένας Ρώσος που εργάζεται σε ένα από τα ερευνητικά κέντρα της Γενεύης, μια κάτοικος της Γκρενόμπλ που μαθαίνει ρωσικά και ένας ουκρανός ναυτικός που ζήτησε άσυλο στην Ελβετία.

Πολλοί από αυτούς έγραψαν στον Γεβγκένι Καζάντσεφ, έναν 38χρονο από την Αγία Πετρούπολη, ο οποίος μετακόμισε το 2015 στο Τσερνίχιβ για να φροντίζει έναν άρρωστο συγγενή. Εκεί τον βρήκε η ρωσική εισβολή. Ως μέλος της εδαφικής άμυνας συνελήφθη, κατηγορήθηκε για συμμετοχή στον «Δεξιό Τομέα», υπέγραψε ομολογίες υπό βασανιστήρια και καταδικάστηκε σε 12 χρόνια κάθειρξης. Κατά τη μεταγωγή υπέστη κρυοπαγήματα στα δάχτυλα των ποδιών, τα οποία χρειάστηκε να ακρωτηριαστούν. Η επέμβαση προκάλεσε παραμορφώσεις στις αρθρώσεις και στη σπονδυλική στήλη και χρειάζεται συνεχή θεραπεία. Ο Γεβγκένι Καζάντσεφ έχει αναγνωριστεί ως πολιτικός κρατούμενος από την οργάνωση «Memorial».

Είναι πολύ σημαντικό για μένα να δείξω αλληλεγγύη στον ρωσικό άμαχο πληθυσμό και ειδικότερα στους πολιτικούς κρατουμένους, ώστε να μην τους ξεχνούν, να διατηρείται η ακτίνα ελπίδας που ενσαρκώνουν για εμάς, ενώ εμείς – διατηρώντας την επαφή μαζί τους – αποτελούμε μια τέτοια ακτίνα για εκείνουςακτιβίστρια

Παρά όλες τις προσπάθειες του μαραθωνίου στήριξης των πολιτικών κρατουμένων «Δεν είσαι μόνος» , του εγχειρήματος «Ζώνη ελευθερίας» που ίδρυσε η Κсенία, κόρη του σοβιετικού διαφωνούντος και ρώσου πολιτικού κρατουμένου Μπόρις Καγκαρλίτσκι, και της οργάνωσης OVD-Info, «καμία διέξοδος δεν διαφαίνεται· κάθε μέρα οι πολιτικοί κρατούμενοι γίνονται όλο και περισσότεροι», λέει η Μαρία με αναστεναγμό. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, σήμερα στη Ρωσία περίπου 5 χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται σε κράτηση για την αντιπολεμική τους στάση ή για ενέργειες κατά των αρχών (σύμφωνα με τα στοιχεία της «Memorial», στις αρχές Ιουλίου ήταν 5.600 ).

Ο αριθμός αυτός δεν μειώνεται. «Η Λευκορωσία τουλάχιστον προχωρεί σε ανταλλαγές κρατουμένων, τους αποφυλακίζει με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων», λέει η Μαρία. «Στη Ρωσία έγινε μόνο μία ανταλλαγή πριν από δύο χρόνια και έκτοτε τίποτα. Βλέπουμε την αποστολή μας στο να μην τα παρατάμε και να παραμένουμε μια οριζόντια δομή που στηρίζει ανθρώπους οι οποίοι στερήθηκαν την ελευθερία τους απλώς για τις πεποιθήσεις τους».

«Είναι το μοναδικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε στο δικό μας, χαμηλό επίπεδο, αλλά δεν είναι λίγο. Γιατί το να κάθεσαι σε ρωσική φυλακή κοστίζει ακριβά· οι συγγενείς σηκώνουν όλο το βάρος – και οικονομικό και ψυχολογικό. Οπότε κάθε ρούβλι που καταφέρνουμε να συγκεντρώσουμε κάνει κάποιου τη μοίρα λίγο πιο εύκολη», καταλήγει.