Η ανθρώπινη δραστηριότητα εκπέμπει εκατό φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από τις ηφαιστειακές εκρήξεις του πλανήτη, σύμφωνα με τη NASA
Το πιο δραστήριο ηφαίστειο της Ευρώπης προσφέρει ένα εντυπωσιακό θέαμα φωτιάς και οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό είναι μόνο η αρχή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πλήθη τουριστών σπεύδουν για να δουν τη χωνευμένη λάβα που εκτοξεύεται από την Αίτνα, το στρωματοηφαίστειο που δεσπόζει στην ανατολική ακτή της Σικελίας.
Καθώς η έκρηξη μπαίνει στην έβδομη συνεχόμενη ημέρα της, πυκνές στήλες μαύρου καπνού εξακολουθούν να προκαλούν χάος στις μετακινήσεις στην περιοχή, καθηλώνοντας δεκάδες πτήσεις στο αεροδρόμιο Catania–Fontanarossa και οδηγώντας σε προσωρινή αναστολή αφίξεων.
Κι όμως, παρά τη δύναμη της φωτιάς που ξεδιπλώνει η Αίτνα, οι περιβαλλοντικές συνέπειες των εκρήξεών της δεν είναι απαραίτητα τόσο εκτεταμένες ή καταστροφικές όσο δείχνουν.
Η Αίτνα εκρήγνυται σχεδόν συνεχώς
Καταρχάς, αυτό το είδος δραστηριότητας δεν είναι ασυνήθιστο για την Αίτνα. Το ηφαίστειο εκρήγνυται αρκετές φορές τον χρόνο και κάποιες περιόδους ακόμη και πολλές φορές τον μήνα. Μάλιστα, σημείωσε έκρηξη στα τέλη Ιουλίου.
Το εμβληματικό σημείο αναφοράς της Σικελίας είναι ένα από τα πιο δραστήρια ηφαίστεια στον κόσμο και έχει δώσει πάνω από 70 παροξυσμικές εκρήξεις τα τελευταία έξι χρόνια, λέει στην Euronews Earth ο Τζόρτζιο Κόστα, υποψήφιος διδάκτορας στο Τμήμα Βιολογικών, Γεωλογικών και Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Κατάνης.
Αυτές οι έντονες εκρήξεις δραστηριότητας μπορούν να εκτινάξουν πίδακες λάβας σε ύψος εκατοντάδων μέτρων και σύννεφα στάχτης που φτάνουν σε αρκετά χιλιόμετρα. Συνήθως διαρκούν αρκετές ώρες.
«Στην πραγματικότητα, η δραστηριότητα του ηφαιστείου αυτή τη στιγμή είναι απολύτως φυσιολογική», λέει ο Κόστα.
Αποτελεί η Αίτνα μια περιβαλλοντική καταστροφή εν αναμονή;
Οι ηφαιστειακές εκρήξεις εκτινάσσουν στην ατμόσφαιρα ένα μείγμα σωματιδίων και αερίων. Το πιο εμφανές είναι η στάχτη, αλλά τα ηφαίστεια εκπέμπουν επίσης διοξείδιο του άνθρακα και διοξείδιο του θείου, καθώς και μικρές ποσότητες υδροθείου, υδροχλωρίου και υδροφθορίου.
Αυτό μπορεί να κάνει τις συχνές εκρήξεις της Αίτνας να μοιάζουν με ενδεχόμενες περιβαλλοντικές καταστροφές, όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η Υπηρεσία Γεωλογικών Ερευνών των ΗΠΑ εξηγεί ότι αέρια όπως το διοξείδιο του θείου μπορούν να προκαλέσουν πλανητική ψύξη, ενώ το διοξείδιο του άνθρακα έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Ωστόσο, η επίδραση παραμένει μικρή. Η NASA αναφέρει ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες παράγουν 100 φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από ό,τι όλα τα ηφαιστειακά συστήματα του πλανήτη.
Και η ίδια η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει τις εκρήξεις. «Δεν υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στα μετεωρολογικά φαινόμενα, συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής, και στην ηφαιστειακή ή τεκτονική δραστηριότητα της Γης», λέει ο Κόστα στην Euronews Earth.
Η στάχτη είναι μεγαλύτερη, αλλά παραμένει σχετικά μικρή ανησυχία
«Το βασικό πρόβλημα που συνδέεται σήμερα με τις εκρήξεις της Αίτνας αφορά την πτώση πυροκλαστικού υλικού, κυρίως στάχτης και μικρών λαπιλί, που μπορεί να μεταφερθούν με τον άνεμο στις πλαγιές», εξηγεί ο Κόστα.
Τα λαπίλι είναι μικρά θραύσματα πετρώματος, συνήθως διαμέτρου από δύο έως 64 χιλιοστά.
Ο Κόστα εξηγεί ότι, παρότι η στάχτη και τα μικρά λαπίλι δεν είναι από μόνα τους επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία, μπορούν να γίνουν όταν τα πολύ λεπτά σωματίδια που παράγονται από τη στάχτη αιωρούνται στον αέρα.
«Η εισπνοή μεγάλων ποσοτήτων αυτού του υλικού σίγουρα δεν είναι καλή για το αναπνευστικό σύστημα, επομένως συνιστάται η χρήση μάσκας», προσθέτει.
Μπορεί επίσης να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στα αεροσκάφη.
Αν ένα αεροπλάνο πετάξει μέσα σε σύννεφο στάχτης, τα σωματίδια μπορεί να εισέλθουν στους κινητήρες, όπου λιώνουν και φθείρουν εξαρτήματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προκαλούν απώλεια ισχύος. Γι’ αυτό η παρουσία στάχτης στον εναέριο χώρο γύρω από την Αίτνα μπορεί να οδηγήσει στο κλείσιμο του αεροδρομίου της Κατάνης.
Το αεροδρόμιο παραμένει αυτή τη στιγμή κλειστό μέχρι τις 2 π.μ. του Σαββάτου και εκατοντάδες πτήσεις έχουν ακυρωθεί ή εκτραπεί την τελευταία εβδομάδα.
Γιατί η στάχτη της Αίτνας είναι επίσης ευεργετική για την ανθρώπινη ζωή
Μπορεί να έχουν αρνητικές συνέπειες για τα αεροπλάνα, όμως τα ίδια υλικά μπορούν να ωφελήσουν τον πλανήτη.
Η στάχτη της Αίτνας λειτουργεί σαν λίπασμα πλούσιο σε ανόργανα συστατικά και μπορεί να βελτιώσει την αποστράγγιση και την κατακράτηση νερού στο έδαφος, βοηθώντας τους αγρότες να παράγουν τα φημισμένα κρασιά, φιστίκια και εσπεριδοειδή της Σικελίας.
Έρευνα από το Scripps Institution of Oceanography στο Σαν Ντιέγκο έδειξε ότι η ηφαιστειακή στάχτη μπορεί να κάνει πολύ περισσότερα (πηγή στα Αγγλικά)από το να προσθέτει απλώς θρεπτικά στοιχεία στο έδαφος.
Σε πειράματα, η στάχτη βοήθησε να αναζωογονηθούν μικροβιακές κοινότητες σε υποβαθμισμένα εδάφη, αυξάνοντας τη δραστηριότητα οργανισμών που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αποδόμηση οργανικής ύλης και στη διάθεση θρεπτικών συστατικών στα φυτά.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα φυτά που καλλιεργήθηκαν σε εδάφη πλούσια σε στάχτη ανέπτυξαν μεγαλύτερα ριζικά συστήματα και παρήγαγαν περισσότερη βιομάζα.
Η ηφαιστειακή στάχτη μπορεί επίσης να βελτιώσει την αποστράγγιση και την κατακράτηση νερού στο έδαφος.
Οι συχνές εκρήξεις της Αίτνας σημαίνουν ότι εναποθέτει συνεχώς νέες στρώσεις στάχτης, δημιουργώντας έναν μακροπρόθεσμο κύκλο καταστροφής, εμπλουτισμού και αναγέννησης. Ακόμη κι αν η στάχτη προκαλεί προβλήματα όταν πέφτει, τελικά γίνεται μέρος του εδάφους που στηρίζει νέα ζωή, και συχνά σημαντικές καλλιέργειες για τους αγρότες της Σικελίας.
Οι κίνδυνοι όταν πλησιάζεις πολύ
Ενώ ορισμένοι μπορεί να ανησυχούν για τις επιπτώσεις της Αίτνας στο περιβάλλον, ο πιο άμεσος κίνδυνος φαίνεται να προκύπτει από όσους πλησιάζουν υπερβολικά τη δράση.
«Ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου είναι η παρουσία μεγάλου αριθμού θεατών που ξεκινούν κατά μήκος των πιο δύσβατων μονοπατιών της Αίτνας για να παρακολουθήσουν την εξέλιξη της έκρηξης, χωρίς κανέναν ορειβατικό εξοπλισμό», λέει ο Μίρκο Μεσίνα, συνιδρυτής της Bùum (πηγή στα Αγγλικά), εξειδικευμένης υπηρεσίας περιηγήσεων που οργανώνει εκδρομές σε ιταλικά ηφαίστεια, μεταξύ των οποίων και η Αίτνα.
«Η Ορεινή Υπηρεσία Διάσωσης έχει ήδη πραγματοποιήσει πολλές επιχειρήσεις διάσωσης, ιδίως τη νύχτα, όταν δεν υπάρχουν έλεγχοι από τις αρχές».
Ο Μεσίνα προσθέτει ότι η βόρεια-ανατολική πλαγιά της Αίτνας, όπου υπάρχει μόνο ένας μικρός ανηφορικός δρόμος, έχει «μπουκώσει από εκατοντάδες αυτοκίνητα, εμποδίζοντας την ομαλή κυκλοφορία και δυσχεραίνοντας τις επιχειρήσεις διάσωσης».
Η ίδια η έκρηξη της Αίτνας μπορεί να θεωρείται σχεδόν συνηθισμένο φαινόμενο, επισημαίνει ο Μεσίνα, αλλά για όσους θέλουν να τη δουν από κοντά δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αντιμετωπίζεται έτσι.
«Είναι αδύνατο να προβλέψουμε εκ των προτέρων πώς θα εξελιχθεί η έκρηξη τις επόμενες ημέρες», εξηγεί, «αλλά θα παρακολουθείται συνεχώς».