Χιλιόμετρα υπόγειων αγωγών νερού μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμα και πέρα από τους χειμερινούς μήνες, καθώς ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών αυξάνεται ακόμη και σε χώρες όπως η Ελβετία.
Πάνω από το Adelboden, στο έντονο λιοπύρι του Αυγούστου, σχεδόν δεν φαίνεται καθόλου χιόνι, πόσο μάλλον σκιέρ. Όμως το ελβετικό θέρετρο μπορεί να έχει βρει έναν νέο τρόπο να αξιοποιεί τον εξοπλισμό τεχνητής χιονόπτωσης, την ώρα που η Ευρώπη ψήνεται από τους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες: να βοηθά στην κατάσβεση δασικών πυρκαγιών.
Οι παγετώνες στην Ελβετία και γύρω από τις Άλπεις υποχωρούν ραγδαία τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων αλλαγών που αποδίδονται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που προκαλεί η ανθρώπινη δραστηριότητα. Οι χιονοπτώσεις έχουν γίνει πιο σπάνιες και αξιόπιστες τις τελευταίες δεκαετίες.
Αυτό αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για ένα χιονοδρομικό κέντρο μεσαίου υψομέτρου όπως η περιοχή Adelboden-Lenk, της οποίας τα περίπου 200 χιλιόμετρα πιστών εκτείνονται από τα 1.000 έως τα 2.300 μέτρα υψόμετρο. Σήμερα, εκτιμάται ότι το 70% του χιονιού στις πίστες της παράγεται τεχνητά.
Τα κανόνια χιονιού και οι λόγχες είναι το ορατό μέρος του δικτύου τεχνητής χιονόπτωσης. Μεγάλο μέρος του όμως παραμένει αθέατο: δεκάδες χιλιόμετρα υπόγειων αγωγών νερού, που μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμοι πέρα από τους χειμερινούς μήνες, καθώς ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών αυξάνεται ακόμη και σε περιοχές όπως το χιονοδρομικό κέντρο Adelboden-Lenk στην Ελβετία.
Πώς τα αποθέματα λιωμένου χιονιού βοηθούν στην κατάσβεση δασικών πυρκαγιών
«Μπορούμε να βοηθήσουμε τους πυροσβέστες με τις υποδομές μας», λέει ο Jürg Klopfenstein, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τις εγκαταστάσεις τεχνητής χιονόπτωσης του χιονοδρομικού. «Όχι κυρίως με τα κανόνια χιονιού, τα οποία μπορούν κυρίως να χρησιμοποιηθούν για το πότισμα των αγρών ή για την προστασία των γύρω υποδομών. Αλλά οι πυροσβέστες μπορούν να αξιοποιήσουν τις εγκαταστάσεις μας και τα ελικόπτερα μπορούν να γεμίζουν τις δεξαμενές τους χρησιμοποιώντας τα υδάτινα ταμιευτήριά μας».
Τα ταμιευτήρια αυτά συγκεντρώνουν βρόχινο νερό και λιωμένο χιόνι τους θερμότερους μήνες και το νερό χρησιμοποιείται για την παραγωγή χιονιού κατά τη χειμερινή περίοδο. Οι σωλήνες και οι αντλίες συνδέουν 210 κανόνια και 50 λόγχες χιονιού στην περιοχή Adelboden-Lenk. Σε περίπτωση πυρκαγιάς, το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία υγρών ζωνών ανάσχεσης, επιβραδύνοντας την εξάπλωση των φλογών και κερδίζοντας χρόνο μέχρι να φτάσουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και η αεροπορική υποστήριξη.
Μέχρι στιγμής φέτος, η Ελβετία δεν έχει βιώσει μεγάλες πυρκαγιές, σε αντίθεση με ορισμένους από τους γείτονές της. Ωστόσο, η χώρα υποφέρει από ξηρασία και οι αρχές αξιολογούν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών ως υψηλό σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής της Βέρνης όπου βρίσκεται το Adelboden.
Η έλλειψη υγρασίας είναι «πραγματικό πρόβλημα»: ακόμη και την άνοιξη
Όπως πολλές άλλες ορεινές περιοχές, έτσι και η περιοχή του Μπερνέζικου Ομπερλάντ δεν είναι μόνο χειμερινός προορισμός, αλλά προσελκύει το καλοκαίρι πολλούς ποδηλάτες βουνού, πεζοπόρους, δρομείς και αλεξιπτωτιστές πλαγιάς.
Ο Stefan Buchs, διευθυντής λειτουργίας του χιονοδρομικού κέντρου Adelboden-Lenk, λέει ότι οι διαφορετικοί τύποι βλάστησης και τα διαφορετικά επίπεδα υγρασίας του εδάφους σημαίνουν πως οι μεγάλες και συχνές δασικές πυρκαγιές που βλέπουμε στη νότια Ευρώπη δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε παρόμοιο κίνδυνο στις Άλπεις.
Παρόλα αυτά, «εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα πιθανό σενάριο», λέει. «Το συζητήσαμε με τους πυροσβέστες και το έχουν ήδη αναγνωρίσει. Βλέπουν ότι η υγρασία είναι πραγματικό πρόβλημα. Γίνεται πολύ ξερό ακόμη και την άνοιξη, όχι μόνο το καλοκαίρι».
Ο δήμαρχος του Adelboden, Willy Schranz, λέει ότι «πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι, γιατί είμαι βέβαιος ότι δεν θα είναι το τελευταίο καλοκαίρι σαν κι αυτό».
Ο Nathan Solothurnmann, ειδικός για την κλιματική αλλαγή στην περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace, προειδοποιεί να μην υπερεκτιμούμε τι μπορεί να πετύχει μακροπρόθεσμα – και σε ευρύτερο πλαίσιο – η αξιοποίηση ενός συστήματος τεχνητής χιονόπτωσης για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.
«Το αρδευτικό σύστημα που σχεδιάζουν στο Adelboden μπορεί πράγματι να βοηθήσει για ένα διάστημα», λέει. «Αλλά βέβαια οι αλλαγές που αντιμετωπίζουμε είναι πολύ χειρότερες. Όλες αυτές οι μορφές προσαρμογής βοηθούν μόνο για λίγο».
Προσθέτει ότι «στα περισσότερα μέρη της Ελβετίας δεν υπάρχουν θαμμένοι υπόγειοι αγωγοί που να μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όταν καίγεται ένα δάσος».