Καθώς ο πόλεμος με το Ιράν πλησιάζει στη συμπλήρωση δύο εβδομάδων, οι αγορές ενέργειας προετοιμάζονται για ένα πιθανό "σούπερ σοκ". Το IRGC έχει επανειλημμένα απειλήσει να ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι, αξιοποιώντας τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ, αλλά πόσο ρεαλιστικό είναι αυτό το σενάριο;
Το παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο βρίσκεται αντιμέτωπο με την πιο ασταθή περίοδο των τελευταίων δεκαετιών, μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, τα οποία πυροδότησαν μια ευρύτερη και δυνητικά παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτό που ξεκίνησε ως μια στοχευμένη στρατιωτική επιχείρηση κλιμακώθηκε γρήγορα σε μια άμεση αντιπαράθεση με παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις.
Με βάση τους ισχυρισμούς των ιρανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης και περιφερειακών αναφορών, το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχει φαινομενικά υιοθετήσει μια στρατηγική "ενεργειακού εκβιασμού" για να ασκήσει πίεση στη διεθνή κοινότητα ώστε να πιέσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να σταματήσουν τις επιθέσεις τους.
Η απειλή των 200 δολαρίων ανά βαρέλι πετρελαίου διατυπώθηκε για πρώτη φορά λίγο μετά την έναρξη της σύγκρουσης.
Την Κυριακή 1 Μαρτίου, ένας ανώτερος εκπρόσωπος του IRGC προειδοποίησε ότι εάν συνεχιστούν οι "δειλές αντι-ανθρώπινες ενέργειες", ο κόσμος θα πρέπει να προετοιμαστεί για μια μαζική αύξηση των τιμών, ακόμη και 200 δολάρια ανά βαρέλι πετρελαίου.
Αυτή η ρητορική έχει γίνει έκτοτε κεντρικός πυλώνας της επικοινωνίας της Τεχεράνης.
Μόλις αυτή την Τετάρτη, ο Ebrahim Zolfaqari, ο εκπρόσωπος της στρατιωτικής διοίκησης Khatam al-Anbiya του Ιράν, δήλωσε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης: "Ετοιμαστείτε για το βαρέλι πετρελαίου να είναι στα 200 δολάρια, διότι η τιμή του πετρελαίου εξαρτάται από την περιφερειακή ασφάλεια την οποία έχετε αποσταθεροποιήσει".
Η τακτική αναστάτωση του Ιράν
Η τρέχουσα στρατηγική του IRGC βασίζεται στη "διεθνοποίηση" του κόστους της σύγκρουσης.
Διακόπτοντας τη ροή σχεδόν του 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ, το Ιράν στοχεύει να συμπαρασύρει την παγκόσμια οικονομία στη διαμάχη.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το IRGC έχει βάλει στο στόχαστρο πλοία από ουδέτερα έθνη, συμπεριλαμβανομένων πλοίων που πλέουν υπό σημαίες Ταϊλάνδης, Ιαπωνίας και Νήσων Μάρσαλ, μεταξύ άλλων.
Σύμφωνα με ενεργειακούς αναλυτές, αυτή η διαταραχή έχει σχεδιαστεί για να δημιουργήσει εσωτερική πολιτική πίεση στα δυτικά έθνη, ώστε με τη σειρά τους να αναγκάσουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να αποσυρθούν από τη στρατιωτική δράση με αντάλλαγμα την ενεργειακή σταθερότητα.
Χτυπώντας χώρες που δεν της έχουν επιτεθεί άμεσα, η Τεχεράνη σηματοδοτεί ότι κανένα θαλάσσιο εμπόριο δεν είναι ασφαλές όσο συνεχίζονται τα χτυπήματα στο έδαφός της.
Ο κύριος φορέας αυτής της στρατηγικής είναι ακριβώς η διατάραξη των ενεργειακών αγορών, ένα στοιχείο που το Ιράν μπορεί να επηρεάσει άμεσα μέσω του γεωγραφικού του πλεονεκτήματος.
Ιστορία των κλυδωνισμών των τιμών του πετρελαίου
Αν και τα 200 δολάρια ανά βαρέλι ακούγονται αστρονομικά, το πετρέλαιο έχει προσεγγίσει παρόμοια επίπεδα στο παρελθόν, όταν έχει προσαρμοστεί στον πληθωρισμό.
Η υψηλότερη ονομαστική τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ ήταν περίπου 147 δολάρια το 2008, λόγω των φόβων για την κορύφωση του πετρελαίου και της αχαλίνωτης κερδοσκοπίας λίγο πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Όταν προσαρμόζεται για τον πληθωρισμό του 2026, αυτή η κορυφή του 2008 αντιπροσωπεύει περίπου 211 δολάρια ανά βαρέλι.
Προηγούμενα μεγάλα σοκ, όπως το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο του 1973-74 και η ιρανική επανάσταση του 1979, είδαν τις τιμές να τετραπλασιάζονται και να διπλασιάζονται αντίστοιχα από τα προ κρίσης επίπεδα.
Το 1980, οι τιμές έφθασαν στο ονομαστικό μέγιστο των 39,50 δολαρίων περίπου, το οποίο θα ήταν περίπου 160 δολάρια σε σημερινούς όρους.
Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση περιλαμβάνει έναν πλήρη φυσικό αποκλεισμό ενός από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια σημεία αποχέτευσης στον κόσμο, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός "moonshot" των τιμών.
Ανταπόκριση της αγοράς και αποθέματα
Τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο, το αργό τύπου Brent διαπραγματεύεται λίγο πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, μια απότομη αύξηση από το εύρος των 60 δολαρίων που παρατηρήθηκε στα μέσα Φεβρουαρίου πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προσπάθησε να σταθεροποιήσει την αγορά με την ενορχήστρωση της μεγαλύτερης συντονισμένης απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων όλων των εποχών, αλλά η συνέχιση των ιρανικών χτυπημάτων κατά των πετρελαϊκών υποδομών και των δεξαμενόπλοιων έχει εξουδετερώσει σε μεγάλο βαθμό την προσπάθεια.
Με τους ασφαλιστικούς φορείς να ακυρώνουν την κάλυψη κινδύνων πολέμου και τις ναυτιλιακές εταιρείες να ανακατευθύνουν τους στόλους, η αγορά παραμένει σε κατάσταση έντονης ανησυχίας.
Εάν ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ συνεχιστεί, το ποσό των 200 δολαρίων μπορεί να μετατραπεί από πολιτική απειλή σε ολοένα και πιο πιθανό σενάριο.
Σε πρόσφατη έκθεσή της, η Oxford Economics προσδιόρισε τα 140 δολάρια ανά βαρέλι ως το όριο στο οποίο η παγκόσμια οικονομία θα ανατρέψει σε ήπια ύφεση, μειώνοντας το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 0,7% μέχρι το τέλος του έτους και ωθώντας το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωζώνη και την Ιαπωνία σε συρρίκνωση.