Η τρέχουσα στρατηγική των IRGC βασίζεται στην «διεθνοποίηση» του κόστους της σύγκρουσης
Η παγκόσμια ενεργειακή αγορά βιώνει την πιο ασταθή περίοδο των τελευταίων δεκαετιών, μετά τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, που πυροδότησαν ευρύτερη και ενδεχομένως παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αρχικά, η στρατιωτική επιχείρηση ήταν στοχευμένη, όμως γρήγορα εξελίχθηκε σε άμεση αντιπαράθεση με σοβαρές οικονομικές συνέπειες για την παγκόσμια αγορά.
Σύμφωνα με αναφορές των κρατικών μέσων ενημέρωσης του Ιράν και περιφερειακές πηγές, οι Ισλαμικοί Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) φαίνεται να ακολουθούν στρατηγική «ενεργειακού εκβιασμού», προσπαθώντας να πιέσουν τη διεθνή κοινότητα να ασκήσει πίεση στις ΗΠΑ και το Ισραήλ για να σταματήσουν τις επιθέσεις.
Το «μέτρο» των 200 δολαρίων ανά βαρέλι πετρελαίου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά αμέσως μετά την έναρξη της σύγκρουσης. Την Κυριακή 1 Μαρτίου, ανώτερος εκπρόσωπος των IRGC προειδοποίησε ότι αν συνεχιστούν οι «δράσεις κατά της ανθρωπότητας», ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για μια τεράστια αύξηση της τιμής του πετρελαίου, ακόμη και έως 200 δολάρια ανά βαρέλι.
Μέχρι και την περασμένη Τετάρτη, ο Ebrahim Zolfaqari, εκπρόσωπος του στρατιωτικού αρχηγείου Khatam al-Anbiya, δήλωσε στα κρατικά μέσα ότι: «Ετοιμαστείτε για βαρέλι στα 200 δολάρια, γιατί η τιμή του πετρελαίου εξαρτάται από την ασφάλεια της περιοχής που εσείς έχετε αποσταθεροποιήσει».
Η τακτική του Ιράν
Η τρέχουσα στρατηγική των IRGC βασίζεται στην «διεθνοποίηση» του κόστους της σύγκρουσης.
Με την αναστολή της ροής σχεδόν 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου (LNG) μέσω του Στενού του Ορμούζ, το Ιράν στοχεύει στην εμπλοκή της παγκόσμιας οικονομίας.
Γι’ αυτό και οι IRGC έχουν πλήξει πλοία ουδέτερων χωρών, μεταξύ αυτών με σημαία Ταϊλάνδης, Ιαπωνίας και των Νησιών Μάρσαλ.
Ενεργειακοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η αναστάτωση αυτή αποσκοπεί στη δημιουργία πολιτικής πίεσης στα δυτικά κράτη, ώστε οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να περιορίσουν τις στρατιωτικές τους δράσεις με αντάλλαγμα τη σταθερότητα της ενέργειας.
Με πλήγματα σε χώρες που δεν τους έχουν επιτεθεί άμεσα, η Τεχεράνη στέλνει μήνυμα ότι το θαλάσσιο εμπόριο δεν είναι ασφαλές όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις στο έδαφός της.
Ο κύριος στόχος αυτής της στρατηγικής είναι η αναστάτωση των ενεργειακών αγορών, στοιχείο που το Ιράν μπορεί να ελέγξει άμεσα λόγω γεωγραφικού πλεονεκτήματος.
Ιστορικό κραδασμών στις τιμές πετρελαίου
Η τιμή των 200 δολαρίων ανά βαρέλι μπορεί να φαίνεται υψηλή, αλλά ιστορικά το πετρέλαιο έχει προσεγγίσει αντίστοιχα επίπεδα, προσαρμοσμένα στον πληθωρισμό.
- Το υψηλότερο ονομαστικό επίπεδο καταγράφηκε το 2008, περίπου 147 δολάρια, λόγω φόβων για εξάντληση πετρελαίου και κερδοσκοπίας πριν την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Με προσαρμογή στον πληθωρισμό του 2026, αντιστοιχεί περίπου σε 211 δολάρια ανά βαρέλι.
- Προηγούμενοι κραδασμοί, όπως το Αραβικό Εμπάργκο 1973-74 και η Ιρανική Επανάσταση 1979, είδαν τις τιμές να τετραπλασιάζονται και να διπλασιάζονται αντίστοιχα.
- Το 1980, η τιμή έφτασε ονομαστικά τα 39,5 δολάρια, περίπου 160 δολάρια σήμερα.
Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση περιλαμβάνει ολική φυσική αποκλεισμό ενός από τα πλέον κρίσιμα θαλάσσια σημεία του κόσμου, αυξάνοντας τον κίνδυνο ξαφνικής εκτίναξης των τιμών.
Αντίδραση αγορών και αποθεμάτων
Στη στιγμή συγγραφής, η τιμή του Brent crude διαπραγματεύεται λίγο πάνω από 100 δολάρια ανά βαρέλι, σημαντική αύξηση από τα 60 δολάρια στα μέσα Φεβρουαρίου πριν τον πόλεμο με το Ιράν.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προσπάθησε να σταθεροποιήσει την αγορά με τη μεγαλύτερη ποτέ συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, αλλά οι συνεχείς επιθέσεις των IRGC σε υποδομές πετρελαίου και δεξαμενόπλοια έχουν ουσιαστικά ακυρώσει την προσπάθεια.
Με τις ασφαλιστικές εταιρείες να ακυρώνουν την κάλυψη κινδύνου πολέμου και τις ναυτιλιακές εταιρείες να αλλάζουν δρομολόγια, η αγορά παραμένει σε κατάσταση υψηλής ανησυχίας.
Αν η αποκλειστική πρόσβαση στο Στενό του Ορμούζ συνεχιστεί, τα 200 δολάρια ανά βαρέλι ενδέχεται να μετατραπούν από πολιτική απειλή σε ρεαλιστικό σενάριο.
Σε πρόσφατη έκθεση, η Oxford Economics υπολόγισε ότι τα 140 δολάρια ανά βαρέλι είναι το όριο στο οποίο η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε ήπια ύφεση, μειώνοντας το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 0,7% έως το τέλος του έτους και σπρώχνοντας το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Ζώνη του Ευρώ και την Ιαπωνία σε αρνητική ανάπτυξη.