Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή φέρνει στην Ευρώπη τον πιο σκληρό οικονομικό συνδυασμό: στασιμοπληθωρισμό. Με άνοδο του κόστους, κάμψη της παραγωγής και πτώση της εμπιστοσύνης, το παράθυρο σταθερότητας της ΕΚΤ κλείνει
Ο πόλεμος στο Ιράν και η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου που έχει προκαλέσει ήδη επιφέρουν μετρήσιμες επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα της ευρωζώνης, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην επιχειρηματική εμπιστοσύνη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το αποτέλεσμα: ο πιο ηχηρός συναγερμός για στασιμοπληθωρισμό που προκύπτει από ευρωπαϊκά στοιχεία ερευνών εδώ και χρόνια.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία των δεικτών Purchasing Managers’ Index (PMI) της S&P Global που δημοσιεύθηκαν την Τρίτη, η επιχειρηματική δραστηριότητα στην ευρωζώνη έχασε δυναμική τον Μάρτιο, καθώς η άνοδος των τιμών ενέργειας ώθησε το κόστος εισροών στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων και πλέον τριών ετών.
Η σύγκλιση της επιβράδυνσης της ανάπτυξης με την επιτάχυνση των τιμών, ένα κλασικό μείγμα στασιμοπληθωρισμού, είναι το οικονομικό σενάριο που φοβούνται περισσότερο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής.
Καμπανάκια στασιμοπληθωρισμού
Ο συνολικός σύνθετος δείκτης PMI της ευρωζώνης διαμορφώθηκε στις 50,5 μονάδες τον Μάρτιο, από 51,9 τον Φεβρουάριο και κάτω από τις 51,0 που ανέμενε η αγορά, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δέκα μηνών, οριακά πάνω από το όριο στασιμότητας.
Ακόμη πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι τόσο η έλλειψη ανάπτυξης, όσο η ταυτόχρονη έκρηξη του πληθωρισμού.
Ο πληθωρισμός του κόστους εισροών στην ευρωζώνη επιταχύνθηκε στον ταχύτερο ρυθμό από τον Φεβρουάριο του 2023, οδηγούμενος από την εκτίναξη των τιμών ενέργειας και καυσίμων και από τις διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές που συνδέονται άμεσα με τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή και την αυξημένη απειλή για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Οι χρόνοι παράδοσης από προμηθευτές επιμηκύνθηκαν στο μεγαλύτερο διάστημα από τον Αύγουστο του 2022, καθώς οι παραγωγοί αγαθών σπεύδουν να εξασφαλίσουν εισροές εν μέσω ασφυκτικών πιέσεων στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
«Ο προκαταρκτικός PMI της ευρωζώνης χτυπά καμπανάκι στασιμοπληθωρισμού, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ωθεί τις τιμές απότομα ανοδικά, ενώ ταυτόχρονα στραγγαλίζει την ανάπτυξη», δήλωσε ο Κρις Γουίλιαμσον, επικεφαλής οικονομολόγος επιχειρήσεων στην S&P Global Market Intelligence.
«Η πτώση στις προσδοκίες για τη μελλοντική παραγωγή ήταν η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τους οικονομολόγους της S&P Global, τα στοιχεία της έρευνας συνάδουν με επιβράδυνση της αύξησης του ΑΕΠ της ευρωζώνης σε τριμηνιαίο ρυθμό λίγο κάτω από το 0,1% στο πρώτο τρίμηνο, επικίνδυνα κοντά στη στασιμότητα.
Παράλληλα, ο σχετικός δείκτης τιμών υποδηλώνει ότι ο πληθωρισμός καταναλωτή θα μπορούσε να επιταχυνθεί προς το 3%, περιπλέκοντας τους υπολογισμούς νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στην πλέον ακατάλληλη συγκυρία.
Φρενάρει η δραστηριότητα στις υπηρεσίες της ευρωζώνης καθώς αυξάνεται η αβεβαιότητα
Η επιβράδυνση της ανάπτυξης οφείλεται κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών, όπου η δραστηριότητα σχεδόν σταμάτησε να αναπτύσσεται.
Οι νέες παραγγελίες μειώθηκαν για πρώτη φορά εδώ και οκτώ μήνες, αντανακλώντας ασθενέστερη ζήτηση και αυξημένη αβεβαιότητα.
Αντιθέτως, η βιομηχανική παραγωγή εμφάνισε ήπια ανθεκτικότητα, εν μέρει λόγω προσωρινής αύξησης των παραγγελιών, καθώς οι επιχειρήσεις επιχείρησαν να επισπεύσουν αγορές και να προλάβουν πιθανές διαταραχές στην προσφορά.
Ο αντίκτυπος του πολέμου είναι εμφανής και στα logistics. Οι επιχειρήσεις ανέφεραν εκτεταμένες καθυστερήσεις στις παραδόσεις από προμηθευτές, συχνά συνδεδεμένες με διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές και αύξηση του κόστους ναυτιλίας.
Τα αποθέματα συνέχισαν να μειώνονται, καθώς οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν εισροές, ενώ η αγοραστική δραστηριότητα αυξήθηκε ελαφρώς, καθώς οι εταιρείες προσπαθούν να δημιουργήσουν «μαξιλάρια» έναντι περαιτέρω διαταραχών.
Γερμανία: η άνθηση στη μεταποίηση κρύβει μια εύθραυστη εικόνα
Η Γερμανία παρέμεινε σε τροχιά ανάπτυξης, με τον σύνθετο δείκτη PMI να διαμορφώνεται στις 51,9 μονάδες, αν και αυτό αποτελεί χαμηλό τριμήνου.
Η μεταποίηση ήταν το βασικό φωτεινό σημείο, με την παραγωγή να αυξάνεται με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων και πλέον τεσσάρων ετών.
Ο δείκτης PMI μεταποίησης της Γερμανίας εκτινάχθηκε στις 51,7 μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 45 μηνών, ξεπερνώντας άνετα την πρόβλεψη της αγοράς για 49,5 μονάδες.
Η εξήγηση, ωστόσο, δεν είναι καθησυχαστική: οι Γερμανοί βιομήχανοι αναφέρουν ένα κύμα ζήτησης που τροφοδοτείται από τον φόβο.
Οι εταιρείες επισπεύδουν τις αγορές τους και αυξάνουν τα αποθέματα, ειδικά για να αντισταθμίσουν τις αναμενόμενες διαταραχές στην προσφορά λόγω της σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Ο Φιλ Σμιθ, αναπληρωτής διευθυντής οικονομικών μελετών στην S&P Global Market Intelligence, σημείωσε ότι η επιτάχυνση της μεταποίησης είναι «πιθανότατα βραχύβια» και ότι οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες που συσσωρεύονται τώρα, με τους μέσους χρόνους παράδοσης εισροών να επιμηκύνονται στον μεγαλύτερο βαθμό των τελευταίων τριάμισι ετών, ήδη τροφοδοτούν τη μεγαλύτερη αύξηση του κόστους εισροών στη μεταποίηση από τα τέλη του 2022.
Η δραστηριότητα στις υπηρεσίες στη Γερμανία αποδυναμώθηκε αισθητά, αντανακλώντας πτώση της νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας και αύξηση των πιέσεων στο κόστος.
Οι εταιρείες υπηρεσιών ανέφεραν ότι οι πελάτες περιορίζουν τις δαπάνες τους εν μέσω αυξημένης αβεβαιότητας και απότομης ανόδου του κόστους, μία συμπίεση της καταναλωτικής και επιχειρηματικής εμπιστοσύνης που απειλεί να ενταθεί τους προσεχείς μήνες.
Γαλλία: Χωρίς «μαξιλάρι» ανάκαμψης για να απορροφήσει το σοκ
Η εικόνα της Γαλλίας είναι αισθητά πιο ανησυχητική.
Ο προκαταρκτικός σύνθετος δείκτης PMI της Γαλλίας υποχώρησε στις 48,3 μονάδες τον Μάρτιο, σε χαμηλό πενταμήνου, χάνοντας την πρόβλεψη για 49,3 μονάδες και επιστρέφοντας ξεκάθαρα σε έδαφος συρρίκνωσης.
Τόσο η βιομηχανική παραγωγή (48,5) όσο και η δραστηριότητα στις υπηρεσίες (48,3) μειώθηκαν, με τον τομέα των υπηρεσιών να καταγράφει τον ταχύτερο ρυθμό υποχώρησης από τον Οκτώβριο του 2025.
Σε αντίθεση με τη Γερμανία, η Γαλλία βρέθηκε αντιμέτωπη με αυτό το εξωτερικό σοκ χωρίς το «μαξιλάρι» μιας ισχυρής βιομηχανικής ανάκαμψης.
Οι νέες παραγγελίες συρρικνώθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Ιούλιο του 2025, με τις επιχειρήσεις να επικαλούνται τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τη γενικευμένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τη διστακτικότητα των πελατών ενόψει των τοπικών εκλογών ως συγκλίνουσες αντίθετες δυνάμεις.
Η εξωτερική ζήτηση για γαλλικά αγαθά και υπηρεσίες μειώθηκε με τον εντονότερο ρυθμό των τελευταίων 15 μηνών.
«Η αναδυόμενη ανάκαμψη της Γαλλίας φαίνεται να μπαίνει στον πάγο», δήλωσε ο Τζο Χέις, επικεφαλής οικονομολόγος στην S&P Global Market Intelligence.
«Μια απότομη μείωση της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης στηρίζει αυτή την εκτίμηση, καθώς η απειλή υψηλότερου πληθωρισμού, παρατεταμένων διαταραχών στην πλευρά της προσφοράς και αυξημένης βραχυπρόθεσμης αβεβαιότητας οδηγεί σε επανεκτίμηση των προοπτικών», πρόσθεσε.
Η εικόνα του πληθωρισμού στη Γαλλία έχει μια ιδιαιτερότητα: το κόστος εισροών εκτινάχθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2023, με τις τιμές των βιομηχανικών εισροών να πλησιάζουν υψηλά τριάμισι ετών λόγω του πετρελαίου, των πετρελαϊκών προϊόντων, του χαλκού, του ανοξείδωτου χάλυβα και του αλουμινίου.
Οι τιμές πώλησης, ωστόσο, αυξήθηκαν μόνο οριακά, καθώς οι υποτονικές συνθήκες ζήτησης πριν από τον πόλεμο άφησαν τις επιχειρήσεις με ανεπαρκή διαπραγματευτική ισχύ για να μετακυλίσουν το αυξημένο κόστος.
Αυτή η δυναμική συμπίεσης περιθωρίων μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο σημείο πίεσης για την κερδοφορία των γαλλικών επιχειρήσεων το προσεχές διάστημα.
Το δίλημμα πολιτικής της ΕΚΤ βαθαίνει
Τα στοιχεία PMI του Μαρτίου φέρνουν την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε ολοένα πιο δύσκολη θέση.
Καθώς η ανάπτυξη στην ευρωζώνη επιβραδύνεται προς τη στασιμότητα και ο πληθωρισμός ταυτόχρονα επιταχύνεται, όχι λόγω ζήτησης αλλά λόγω γεωπολιτικού σοκ στην προσφορά, το κλασικό οπλοστάσιο νομισματικής πολιτικής δεν προσφέρει ξεκάθαρες λύσεις.
«Η ΕΚΤ δεν βρίσκεται πλέον σε "καλή θέση"», προειδοποίησε ο Γουίλιαμσον, τονίζοντας ότι ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού αυξάνεται αν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές και οι διαταραχές στην προσφορά συνεχιστούν.
Η διάρκεια και η ένταση της σύρραξης, καθώς και ο μόνιμος αντίκτυπός της στις αγορές ενέργειας και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, θα αποτελέσουν τον καθοριστικό παράγοντα.